جەلتوقسان وقيعاسىنا ارنالىپ ءبىر سۋرەت تە سالىنباعان. ويتكەنى…
سەنبى, 30 ناۋرىز 2013 2:07
قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور بايتۇرسىن ومىربەكوۆپەن بۇگىنگى ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ بارى مەن جوعى جايلى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
سەنبى, 30 ناۋرىز 2013 2:07
قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور بايتۇرسىن ومىربەكوۆپەن بۇگىنگى ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ بارى مەن جوعى جايلى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– بارلىق كەزدە شىعارماشىلىق وداقتار مەملەكەتتىڭ قولداۋى مەن كومەگىنە ءزارۋ. دەگەنمەن, سونىڭ ىشىندە بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ورەسى تومەندەپ, ساپاسى ءتۇسىپ كەتتى, دەيتىن الاڭداۋشىلىعىڭىزدى ايتۋداي ايتىپ ءجۇرسىز؟ بۇل ءبىر جاعىنان سۋرەت سالاسىندا كاسىبي باسەكە مەن سايىستىڭ, ساراپتىڭ جوقتىعىنان دا ورىن الا باستاعان جايت ەكەنىنەن دە قۇلاعدار ەتكەنسىز. مينيسترلەردىڭ قۇلاعىنا جەتكەن وسى ماسەلەدە قوزعاۋ بار ما؟
– وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا تامان ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيىندە «قازاق حالقىنىڭ ەپوستىق جىرلارى مەن تاريحى, داستۇرلەرى» اتتى رەسپۋبليكالىق كورمە-كونكۋرس ءوتتى. ونىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى سول مۋزەي مەن سۋرەتشىلەر وداعى, ال دەمەۋشى جانە تاپسىرىس بەرۋشىسى «Arline» كومپانياسى. 200-دەن اسا سۋرەتشى 300-گە جۋىق شىعارماسىن كونكۋرسقا اكەلدى. بۇعان ءبىز قۋاندىق, سەبەبى, ونەر سايىسىنا ءتۇسىپ, شەبەرلىگى مەن تالانتىن كورسەتەم دەۋشىلەردى بۇلاي ىنتالاندىرۋ قولدان كەلە بەرمەيتىن شارۋا ءارى م.كەنباەۆ, ق.تەلجانوۆ, س.مامبەەۆتەردىڭ ءىزباسارلارىن كورەمىز بە دەپ تە ۇمىتتەنگەن ەدىك.
شىنىندا دا كومپانيا باسشىلارىنىڭ قازاق ەپوسى مەن تاريحي داستۇرىنە ارناپ كونكۋرس جاريالاپ, ونىڭ ەڭ ۇزدىگىنە 15 مىڭ اقش دوللارىن تاعايىنداۋى, بىرىنشىدەن, ناعىز ۇلتجاندى ازامات ەكەنىن بايقاتسا, ەكىنشى جاعىنان وسى سۋرەت ونەرىن جاقسى بىلەتىن جانە شىن جاناشىرى ەكەنىن كورسەتتى. ايتپەسە, ەگەمەن ەل بولعالى جەكە كاسىپكەرلەردەن مۇنداي مىرزالىق بولعان ەمەس. تەك وتكەن 2011 جىلى سۋرەتشىلەر وداعى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ەڭ جاقسى تۋىندىلارىنا كونكۋرس جاريالاعان ەدىك. سول كونكۋرس تا ءبىراز سەبەپشى بولعان بولۋى كەرەك, ايتەۋىر سەڭ قوزعالعان سياقتى. جانە بيىل مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جىل سايىن «تاۋەلسىزدىك تولعاۋى» دەگەن ونەردىڭ ءار سالاسىنان وتكىزىپ جۇرگەن كونكۋرسىنا بەينەلەۋ ونەرىن دە قوسىپتى. وسىعان قاراعاندا بۇل ماسەلەدە قوزعالىس بار.
– سوڭعى جىلدارى ءبىر دە ءبىر مۋزەي سۋرەتشىلەردىڭ ەڭبەگىن ساتىپ الماعان كورىنەدى…
– ءوز باسىم ونەر مۋزەيىندە كوپ جىلدار قىزمەت ىستەگەن سوڭ ونىڭ پروبلەمالارىن ءتاۋىر بىلەم عوي دەيمىن. مۋزەيدە تۇرعان ەكسپوناتتار كورەرمەنگە قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءوسۋ, دامۋ جولدارىن, كەزەڭدەرىن جانە اۆتورلارىن جۇيەلى تۇردە, حرونولوگيالىق جانە باسقا تاسىلدەرمەن جەتكىزەتىندەي دارەجەدە بولۋى كەرەك. ماسەلەن, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيىندە ورىس ونەرىن سوناۋ XVII عاسىردان باستاپ حح عاسىرعا دەيىن تانىستىرىپ, شىعارمالارىن كورسەتىپ وتىرىپ ءدارىس وقۋعا بولادى. ال بىزدە تاۋەلسىز ەل بولعالى بەرى جيناعان شىعارمالارىمىز كوپ سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە المايدى. ق.تەلجانوۆتىڭ «اتامەكەن», م.كەنباەۆتىڭ «اڭگىمەسى» ياكي, گ.ىسمايىلوۆانىڭ پورترەتتەرى سياقتى دۇنيەلەر جوق دەسە دە بولادى. ونىڭ سەبەبى, بۇرىنعىداي تاقىرىپتىق كورمەلەر وتپەيتىنى, تاپسىرىس بەرىلمەيتىنى, مۋزەي ساتىپ الۋعا نەمەسە تاپسىرىس بەرۋگە قاراجاتىنىڭ جوقتىعىنان. ال سۋرەتشى بولسا كۇنكورىس ءۇشىن سالوندارعا گۇل شوعىن, ايدىن كول, اققۋ, قاز سياقتى قاراپايىم حالىقتىڭ سۇرانىسىنا لايىق سۋرەت قويادى.
جوعارىدا ايتقان تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان كونكۋرستىڭ جەڭىمپاز سۋرەتتەرىنىڭ 5-6-ىنىڭ باعاسىن ءتۇسىرىپ, سۋرەتشىلەردىڭ پاتريوتتىق سەزىمىنە بارماق باتىرىپ ءجۇرىپ مۋزەيگە وتكىزدىك-اۋ, ايتەۋىر.
ال سۋرەتشىلەر وداعى بولسا جىل سايىن ءوزىنىڭ وتكىزىپ جۇرگەن شارالارىنان جاقسى تۋىندىلار بولعان جاعدايدا مۋزەيگە تەگىن بەرىپ تۇرادى. 2010 جىلى وتكىزگەن حالىقارالىق سيمپوزيۋمنىڭ ناتيجەسى بويىنشا مۋزەيگە بەس شىعارما وتكىزدىك.
– قالاي دەسەك تە, ءبىر كەزدەرى قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ مەكتەبى قالىپتاستى. سودان جۇرناق بار ما؟
– قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ مەكتەبى قالىپتاسقان جانە ول ءوزىنىڭ ءا.قاستەەۆ, ق.تەلجانوۆ, س.مامبەەۆ, س.ايتباەۆ, ە.تولەپباەۆ سياقتى شەبەرلەرىمەن كەزىندە كەڭەس وداعىنا بەلگىلى, ودان قالسا دۇنيە جۇزىنە تانىلا باستاعان مەكتەپ. بۇگىن ءبىز سول مەكتەپتىڭ داڭق-داقپىرتىمەن مۋزەي ۇستاپ وتىرمىز, ونەردىڭ قادىرىن بىلەتىن ءبىرتالاي ازاماتتار جەكە قور جيناپ كوللەكتسيونەر بولىپ ءجۇر. ال سول مەكتەپتى قالىپتاستىرعان از عانا اقساقالدار مەن ورتا بۋىن اعالار ءالى دە ۇستازدىق ەتىپ, كاسىبي ونەردىڭ قاسيەتىن كوتەرمەلەۋگە تىرىسىپ-اق ءجۇر. ماسەلەن, ت.جۇرگەنەۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىندا كسرو حالىق سۋرەتشىسى, اكادەميك, پروفەسسور قانافيا تەلجانوۆتىڭ شەبەرلىك سىنىبى بار. جاقىندا 60-قا تولىپ, مەرەيتويلىق كورمەسىن ءوزىنىڭ شاكىرتتەرىمەن بىرگە وتكىزەيىن دەپ وتىرعان جۇماقىن قايرامباەۆتىڭ دا شەبەرلىك سىنىبى جاقسى ناتيجەلەرگە, تالانتتى شاكىرتتەرگە كەندە ەمەس. 2012 جىلى وسى اكادەميانى بىتىرەتىن التى ستۋدەنتتىڭ ديپلومدىق جۇمىسىنىڭ دەڭگەيىن كورىپ, مەن ولاردى بىردەن سۋرەتشىلەر وداعىنا مۇشەلىككە الۋعا ۇسىنىس جاسادىم. وداقتىڭ باسقارما پلەنۋمى مەنىڭ ۇسىنىسىمدى قولداپ التاۋى دا مۇشەلىككە قابىلداندى. جاقىندا وسى توپتىڭ شىعارماشىلىق كورمەسىن وتكىزدىك. جارتى جىل شاماسىنداعى ەڭبەك ناتيجەلەرى قۇپتارلىق بولعاندىقتان ءبىزدىڭ قولداۋىمىزبەن ولار ماسكەۋ قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق جاس سۋرەتشىلەر كورمەسىنە قاتىسىپ قايتتى. ولار سول كورمەدەن تابىستى ورالدى دەۋگە بولادى, سەبەبى, بارلىعىنىڭ جۇمىستارى كورمە كاتالوگىنە ەنگەن. دەمەك, مەكتەپ بار, ءداستۇرى ءالى تايعان جوق دەۋگە بولادى. بىراق, بۇگىنگىدەي «وسى بولادى» دەپ قول قۋسىرىپ وتىرا بەرسەك باستان باق تايۋى وپ-وڭاي.
– وقۋ ورىندارىندا كادر دايارلاۋ ماسەلەسى سىن كوتەرمەيتىنىن دە العا تارتقانسىز.
– وقۋ ورىندارىنداعى جاعداي سىن كوتەرمەيتىنى انىق. وعان مىنانداي دالەلدەر ايتايىن. ونەرگە باۋلۋ, ۇيرەتۋ, وقىتۋ پروتسەسى وتە قيىن ءىس. وعان كىتاپ پەن داپتەر, كومپيۋتەر جەتكىلىكسىز. بىرىنشىدەن, تابيعي تالانت كەرەك. ۇلكەن كاسىبي شەبەر ۇستاز كەرەك, سودان كەيىن ەڭبەك ەتۋگە جاعداي كەرەك. تالانتتىلاردى تاڭداپ الىپ جاتقان وقۋ ورنىن سوڭعى جىلداردا كورگەن ەمەسپىن. وسىلاي وقۋعا ءتۇسىپ, ءبىتىرىپ, ديپلوم العان جاستار «مەن سۋرەتشىمىن» دەپ كوكىرەك قاقسا, ءسىز مىناۋ دەموكراتيا زامانىندا «ءارى ءجۇر» دەپ ايتا المايسىز.
ال, وقۋعا تۇسكەندەرگە ساباق بەرۋگە بارىنە بىردەي ق.تەلجانوۆتى, س.مامبەەۆتى تاعى سولار سياقتى حالىق سۋرەتشىلەرىن قايدان تاۋىپ بەرەمىز. ءتىپتى, ولاردان كەيىنگى اعا بۋىن وكىلدەرىن مۇعالىمدىككە شاقىرايىن دەسەك اتاقتارى جوق. جاسى 60-70-كە كەلىپ جاتسا دا سۋرەتتەرى تانىمال بولىپ, اتى اڭىزعا اينالسا دا مۇعالىمدىككە جاراۋ ءۇشىن قۇرمەتتى اتاق كەرەك, ايتپەسە كانديداتتىق, ديسسەرتاتسيا قورعاپ ماگيستر بولۋلارى شارت. سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا بەينەلەۋ ونەرىن وقىتاتىن ۇستازدىق قىزمەتكە شەبەر سۋرەتشىنى شاقىرىپ الۋ قيىن بولىپ تۇر. راس, قازىر عىلىمي دارەجە الىپ, ماگيستر, دوكتور PhD بولىپ جۇرگەن جاستار بارشىلىق. بىراق ولار – ونەرتانۋشى-عالىمدار, تەوريا نەمەسە ونەر تاريحىمەن اينالىسادى. ال وقۋشىعا كەنەپ بەتىنە بوياۋدى قالاي جاعاتىنىن, ءمۇسىن ونەرىندە كولەمدى فورمانى قالاي جاسايتىنىن كىم ايتىپ, كورسەتىپ بەرەدى؟
ارينە, كاسىبي سۋرەتشى. ولار بولسا از جالاقىعا كۇنى بويى اۋديتوريادا وتىرىپ, شىعارماشىلىقتان قول ۇزۋگە ىنتالى ەمەس. سوندا رەسپۋبليكاداعى قىرۋار سۋرەت ونەرىن وقىتاتىن فاكۋلتەتتەر مەن بولىمدەردە كىمدەر ساباق بەرىپ ءجۇر دەگەن سۇراق تۋادى.
جارايدى, تالانت تاڭدادىق دەيىك. ۇستاز تاۋىپ وقىتۋ ءىسىن باستادىق دەيىك. ال سۋرەتشىنى وقىتۋ وتە ءبىر قىمباتقا تۇسەتىن ءىس. ولاي دەيتىنىمىز, ءتىپتى, كەڭەس وكىمەتى كەزىندە ءاربىر سۋرەتشى ستۋدەنتكە 35 شارشى مەتر وقۋ عيماراتى جوسپارلاناتىن ەدى. سوندا 500 ستۋدەنت وقيتىن وقۋ ورنىنا 17500 شارشى مەتر بولاتىن عيمارات سالىنۋ كەرەك. ول ءبىر دەڭىز. ەندى وقۋعا ارنالعان قۇرال-جابدىقتار قانشاما, ماتەريالدار ءوز الدىنا جانە تابيعاتقا شىعىپ سۋرەت سالۋ, ناتۋرا ت.س.س. كوپتەگەن قوسالقى كەرەك-جاراقتى ەسەپتەسەك تەحنيكالىق نەمەسە مەديتسينالىق وقۋ ورنىنان كەم قاراجات قاجەت بولمايدى. سوندىقتان سۋرەت سالۋعا وقىتاتىن وقۋ ورىندارىنىڭ قازىرگى ماتەريالدىق بازاسى سىن كوتەرمەيدى دەسەم وتىرىكشى بولمايمىن.
– مەملەكەتتىك تاپسىرىس ءبىر باعىتتا – مۇسىنشىلەردىڭ پايداسىنا مونۋمەنتتى ەسكەرتكىشتەر سالاسىندا ءجۇرۋى سۋرەتشىلەردىڭ وكپەسىن قارا قازانداي ەتىپ جۇرگەن سىڭايلى؟
– تاريحي-مادەني قۇندىلىقتار ارينە, تەك ەسكەرتكىشتەر مەن مونۋمەنتتەردەن جاسالمايدى. بەينەلەۋ ونەرىنىڭ باسقا سالالارى دا قايتالانباس وبرازدىق شىعارمالار جاساۋعا, ونەر ەسكەرتكىشىنە اينالدىرۋعا مۇمكىندىگى زور. اسىرەسە, الەم ونەرى تاريحىندا كەسكىندەمە (جيۆوپيس) ورنى ەرەكشە. ونىڭ جانرلارى, تۇرلەرى, ادىستەرى, اعىمدارى ادامزاتتىڭ قىزىعۋشىلىعى مەن ەستەتيكالىق تالاپتارىنا سان جىلدار قىزمەت ەتىپ كەلەدى. ويتكەنى, ونىڭ باسقالارىنا قاراعاندا بەينەلەۋ مۇمكىندىگى مول, ءتۇر-ءتۇس پەن جازىقتىڭ بەتىندە كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ, يلليۋزورلىق كوركەم بەينە ارقىلى ادامنىڭ وي-ورىسىنە, پسيحولوگيالىق مىنەز-قۇلقىنا اسەر ەتە الادى. ارينە, وسىنىڭ ءبارى تەك سۋرەتشىنىڭ قولىندا. سوندىقتان وعان جۇمىس بەرۋ كەرەك. جاقىندا الماتى اكىمدىگىنىڭ مادەنيەت باسقارماسى الەۋمەتتىك ۇزدىك جوبالارعا كونكۋرس جاريالاپتى. سۋرەتشىلەر وداعى «الماتى – تاۋەلسىزدىكتىڭ التىن بەسىگى» دەگەن تاقىرىپقا سۋرەت كونكۋرسىن جاريالايىق دەگەندى ۇسىندىق. ۇزدىك شىعارمالاردى تاڭداپ الىپ, رەسپۋبليكا كولەمىندە جىلجىمالى كورمە ۇيىمداستىرايىق, الماتىنىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىن كورسەتەيىك, ادامدارىمەن تانىستىرايىق, تابيعاتىن ناسيحاتتايىق دەگەن ويىمىز وتپەي, سەبەبىنە جاۋاپ تا الا المادىق.
كوپتەگەن اكىمشىلىك عيماراتتاردا, قوناق ۇيلەردىڭ قابىرعاسىندا قىتايدان اكەلىنگەن ارزان كوشىرمەلەر ءىلىنىپ تۇرعانىن كورگەندە جىگەرىڭ قۇم بولادى. سولاردىڭ ورنىنا ءوز كلاسسيكتەرىمىزدىڭ كوشىرمەسىن ىلۋگە بولادى عوي.
وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىندا مەن سول كەزدە «نۇر وتان» حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولعان قازىرگى ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, بەينەلەۋ ونەرىنىڭ توڭىرەگىندە پىكىر الماسقان ەدىك. سوندا ول كىسى قاراعاندى وبلىسىندا اكىم بولعان كەزىندە قالانىڭ №1 مەكتەبىنە ءار بيزنەسمەنگە ءبىر كارتينادان ساتىپ العىزىپ, گالەرەيا ۇيىمداستىرعانىن ايتىپ ەدى. وسىنداي ۇلگى بولارلىق باستامانى ءارى قاراي جالعاستىرساق ەستەتيكالىق تاربيە ماسەلەسى شەشىمىن تاۋىپ, مەكتەپتە رۋحاني-ماتەريالدىق قۇندىلىق پايدا بولىپ, سۋرەتشىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايى دا جاقسارىپ, شىعارماشىلىق ىنتالىلىعى ارتاتىنى داۋسىز.
– ونەردىڭ تەورياسى مەن سىنى دا بەرەكەسىز كۇيدە. بەينەلەۋ ونەرىندە ماسەلەنىڭ مۇنشاما قوردالانۋىنا قاراپ, الەمدەگى ەڭ باعالى جانردىڭ بىزدە باعى جانباي ءجۇر دەگەن پايىمعا كەلۋگە بولاتىن سياقتى.
– ونەردىڭ تەورياسى مەن سىنى كەزىندە تەك ماسكەۋ قالاسى ارقىلى قاداعالانىپ, سول جاقتا كادر دايارلانىپ, تەك ورىس تىلىندە جازىلىپ, ايتىلىپ كەلدى عوي. ءتىپتى, قازاقشا ماقالا جازساڭ كەكسە تارتقان ونەرتانۋشىلار مۇرنىن شۇيىرەدى. ءبىر جاعىنان ونىڭ سەبەبى دە بار. ول, وسى كۇنگە دەيىن ونەرتانۋشىلار دايارلاۋ قازاق تىلىندە دۇرىس جولعا قويىلماعانىندا. بۇل ماماندىق جالپى وتە تەرەڭ ءبىلىمدى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان مەن ونى ۋنيۆەرسيتەتتىك دەڭگەيگە كوتەرۋ كەرەك دەر ەدىم. جانە وقۋعا سۋرەت ونەرىنەن ورتا ءبىلىمى بار جاستاردى, ءتىپتى باكالاۆرياتتان كەيىن العان ءتىپتى جاقسى بولار ەدى.
بۇگىندە بىزدە 5-6 ونەرتانۋ دوكتورلارى بار. بىراق, بارلىعى دا ورىس تىلدىلەر. كەزىندە مارقۇم بولات بايجىگىتوۆ دەگەن ازامات ونەرتانۋ مەن فيلوسوفيانىڭ توعىسىندا ۇلكەن عالىم دارەجەسىنە كوتەرىلگەن ەدى, امال نە, ەرتە دۇنيە سالدى. دەگەنمەن, قازاقشا ءبىرتالاي ەڭبەك جازىپ, عىلىم كانديداتتارىن دايارلاپ ۇلگەردى. ەندى سونىڭ ءداستۇرىن جالعاستىراتىن ادام كەرەك.
بۇگىنگى جاعداي وقۋ جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ شەشىمىمەن ونەرتانۋ ماماندىعىن كەشەندى تۇردە قاراستىرۋدى قاجەت ەتەدى. الدىمەن ءبىر عىلىمي-زەرتتەۋ, كادر دايىنداۋ ورتالىعىن بەلگىلەپ, سوعان جوسپارلى تۇردە ءتىل بىلەتىن مامانداردان جوعارى كۆاليفيكاتسيالى عىلىمي جەتەكشىلەر دايىنداپ, ولاردى رەسەيدەن وقىتىپ الۋ كەرەك. ولار تاريحشىلار, سىنشىلار, ونەر تەورياسى سياقتى ماماندار بولىپ جۇيەلى زەرتتەۋلەر ۇيىمداستىرىپ, ونەر ساۋداسى, ساراپشىلار مەن ديلەرلەر دايىنداۋى كەرەك. ءسويتىپ, ىرگەلى زەرتتەۋلەر مەن شىنايى سىن, ونەر نارقى ماسەلەلەرى ونىڭ ساپاسى مەن كوركەمدىك دەڭگەيىن كوتەرەرى حاق.
– ءسىز بەينەلەۋ ونەرىن قولداۋدا وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ ءتاجىريبەسىن قاراپ كورۋدى ۇسىنىپ ءجۇرسىز. باسقا كورشىلەرىمىز نە ءبىتىرىپ جاتقان جايى بار؟
– ءيا, وزبەك اعايىنداردىڭ بەينەلەۋ ونەرىنە ىقىلاسى ەرەكشە ەكەنىن كورىپ ءجۇرمىز. ولاردا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ ورنىندا سۋرەت ونەرى اكادەمياسى دەگەن مەملەكەتتىك قۇرىلىم بار. ونىڭ پرەزيدەنتى وكىمەت مۇشەسى, قاراماعىندا وقۋ ورىندارى, كورمە زالدارى مەن مۋزەيلەرى, شەبەرحانالارى مەن سالوندارى بار. سۋرەتشىلەرگە اكادەميك, مۇشە-كوررەسپوندەنت دەگەن عىلىمي دارەجە بەرەدى, قۇرمەتتى اتاقتار تاعايىندايدى. الايدا, مەن مۇنىڭ ءبارى دۇرىس ەكەن دەگەننەن اۋلاقپىن. شىعارماشىل وداقتىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىم رەتىندە ەڭبەك ەتۋى رەتسىزدەۋ. ونىڭ شىعارماشىلىعىنا نۇقسان كەلمەي مە؟ سوندىقتان مەنىڭ ءپرينتسيپىم – «پلاتوندىق ماحابباتتان» ءارى اسپاۋ, بىراق ۇلتتىق ونەردى جان-جاقتى قولداۋ.
ءبىز بۇرىنعى كەڭەس وكىمەتى تۇسىنداعى رەسپۋبليكالار سۋرەتشىلەرى بۇگىنگى كۇنى ماسكەۋدەگى حالىقارالىق سۋرەتشىلەر وداعى كونفەدەراتسياسىنا كىرەمىز. سول جەردە جىلىنا ءبىر-ەكى رەت باس قوسىپ, ورتاق ماسەلەلەردى تالقىلاپ, شەشىم ىزدەيمىز. سونداعى بايقاعانىم, جاپپاي جەكەشەلەندىرۋ اۋرۋىنا شالدىققان قىرعىز, قازاق, ارميان مەن تاجىكتەر ەكەن. باسقالارىنىڭ دۇنيە-مۇلكى تۇگەل, سونىڭ ارقاسىندا ومىرلەرى جامان ەمەس, ونەرلەرى دە ورگە باسىپ تۇرعان سياقتى. ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىك قولداۋ كورىپ, ايالى الاقاننىڭ جىلۋىندا وتىر.
– ءبىر كەزدەگى سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ شەبەرحانالارى ورنالاسقان جەتى قاباتتى ءۇي جەكەشەلەنىپ كەتتى. قازىرگى جاس قىلقالام شەبەرلەرى قايدا وتىرادى؟
– ەگەر دۇنيە-مۇلكىمىز تۇگەل وزىمىزدە بولسا, شەبەرحانالاردى سۋرەتشىلەر اقىلى پايدالانار ەدى. ەڭبەك ەتپەيتىن سۋرەتشىلەردەن شەبەرحانا قايتارىلىپ, باسقا جاستارعا بەرىلگەن بولار ەدى. ەندى ونداي مۇمكىندىك جوق. وداق ءوز بەتىمەن شەبەرحانا سالۋعا قاۋقارسىز, اقشاسى جوق. سوندىقتان قالا اكىمدىگىنە, وبلىس اكىمىنە ءوتىنىش ءبىلدىرىپ جاتقانىمىز, ۋاقىتشا بولسا دا تالانتتى جاستارعا اكىمنىڭ قولداۋى رەتىندە بەلگىلى ءبىر جوبالارىن ىسكە اسىرۋ مەرزىمىنە شەبەرحانا بەرىپ تۇرسا, ءتىپتى اقىلى تۇردە بولسا دا ۇلكەن كومەك بولار ەدى.
– وسىنىڭ بارىنە قاراماستان, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ بەدەرىندە جەلتوقسان وقيعاسىنا ارنالعان ءبىر دە ءبىر سۋرەت سالىنباۋىنىڭ سىرىن قالاي تۇسىندىرەر ەدىڭىز؟
– جەلتوقسان وقيعاسىنا تىكەلەي تاقىرىپتىق شىعارما جاسالماعانى بەلگىلى دارەجەدەگى ساياسي احۋالدارعا دا بايلانىستى عوي. بارىڭىزگە ءمالىم, ءبىزدىڭ سانامىزدا اتىپ, اسۋ, سوتتاۋ, رەپرەسسيا دەگەن ۇعىم شەگەدەي قاعىلىپ, ۇرەي, قورقىنىش دەگەن اتادان بالاعا ميراس بولىپ قالعان جوق پا؟ قىزىل جاعالى, تاياق ۇستاعان جول پوليتسياسى توقتاتسا مەنىڭ دە زارەم ۇشادى. نەگىزگى سەبەپ وسى ما دەپ ويلايمىن.
ەكىنشى سەبەپ, تاپسىرىستىڭ جوقتىعى. قازىرگى نارىقتىق قاتىناس سۋرەتشىگە ونداي تاقىرىپقا بارعىزبايدى. وعان بۇگىن ساتىلىپ كەتەتىن سۋرەت سالۋ كەرەك. ايدارىنان جەل ەسىپ تۇرعان سۋرەتشىلەر بار شىعار, بىراق ولاردىڭ ازاماتتىق دەڭگەيى جەلتوقسانعا قالام تارتۋعا جەتپەيتىن بولار.
– سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇسىپ تۇرعاندا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ الدا كەلە جاتقان 80 جىلدىعىن اينالىپ وتۋگە بولماس.
– ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, ەڭ العاشقى شىعارماشىل وداقتى سۋرەتشىلەر قۇرعان سياقتى. ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ 1932 جىلى اۋباكىر ىسمايىلوۆ اعامىز تاعايىندالىپتى. مۇنداي داتانى اتاپ وتپەۋگە بولمايدى عوي دەپ ءبىراز شارالار قاراستىرىپ قويدىق.
ەڭ الدىمەن, بارلىق وبلىستار مەن قالالارداعى سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ فيليالدارى مەن جەكە ۇيىمدارعا جەرگىلىكتى جەرلەردە ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋ تاپسىرىلدى. وسى مەرەكە قارساڭىندا سۋرەتشىلەردىڭ بىرلىگى مەن ونەرگە دەگەن رياسىز بەرىلگەندىگىن كورسەتۋىمىز كەرەك دەپ شەشتىك. ونى ىسپەن كورسەتپەكپىز. جوسپاردا قازان ايىنا ۇلكەن كورمە ۇيىمداستىرۋ, عىلىمي كونفەرەنتسيا دايىنداۋ, جاستارعا ارناپ پلەنەر وتكىزۋ, «قازاق ونەرى» اتتى ۇلكەن البوم, بىرنەشە سۋرەتشىنىڭ جەكە كاتالوگىن شىعارۋ, باسقا دا شارالار كوزدەلگەن. قازىر وسىنىڭ بارىنە قاراجات ىزدەۋمەن اينالىسۋدامىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
