وبلىستىق مەملەكەتتىك ءارحيۆتىڭ ديرەكتورى ساۋلە مالىكوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەرەكشە قامقورلىققا الىنعان جادىگەرلەر سانى ءالى تولىعا تۇسەرى داۋسىز. رەسەي ارحيۆتەرىنەن نوعايباي بي, ۇلپان انا جايلى تىڭ دەرەكتەر تابىلىپ, كارتادان ويىپ تۇرىپ ءوز ورنىن الاتىن بولادى. سول سياقتى دولماتوۆو اۋىلى جانىنان جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە اق-ءيىر تاڭعاجايىپ ەسكەرتكىشى اشىلعانىمەن ءالى دە زەردەلەي ءتۇسۋدى, ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋدى قاجەت ەتەدى.
قاسيەتتى جەرلەردىڭ مادەني-گەوگرافيالىق بەلدەۋىنىڭ قالىڭ شوعىرى ايىرتاۋ اۋدانىندا ورنالاسقان. ولاردىڭ ىشىندە بوتاي قونىسى ەڭ كونەسى سانالادى. مۇندا جىلقى ت ۇلىگىنىڭ العاش قولعا ۇيرەتىلگەنى جايلى عالىمدار, ارحەولوگتار, ولكەتانۋشىلار جاقسى بىلسە, ەندى وسىناۋ قاستەرلى مۇرالاردىڭ تاريحي, مادەني باستاۋى مەن ماڭىزدىلىعىن جاس بۋىنعا جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ, تۋعان ولكەگە دەگەن قاستەرلى سەزىمىن, سۇيىسپەنشىلىگىن قالىپتاستىرۋ باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن ءتيىستى ورىندار جەتە تۇسىنە باستاعان سىڭايلى. وسى سەبەپتى «تۋعان جەر» باعدارلاماسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق ماڭىزدى وبەكتىلەردى ارالاپ, جەتە تانىسۋ, اڭىز-اڭگىمەلەرگە قانىعۋ, قۇندى دا قىزعىلىقتى ماعلۇماتتار الۋ داستۇرگە اينالعان.
جۋىردا ەسىل اۋدانىنىڭ تۇرمىسى تومەن, از قامتىلعان وتباسىلاردا تاربيەلەنەتىن بالالار ءار شوقىسى قىمبات, ىستىق سانالاتىن تاريحي ورىندارعا ساياحات جاساپ, كوزبەن كورۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
«بۇعان دەيىن وبلىس ورتالىعىندا, تايىنشا, ەسىل, جامبىل اۋداندارىندا بولىپ, «ابىلاي حان رەزيدەنتسياسى» مۋزەي كەشەنىن, قوجابەرگەن جىراۋ, قۇلسارى اۋليە كەسەنەلەرىن, «قازاقستان جۇلدىزى» التارىن تاماشالاعان بولاتىنبىز. بۇل جولعى ساياحاتىمىز ەجەلگى ادامداردىڭ تۇراعى بوتاي جانە سىرىمبەتتەگى ايعانىم حانشا قونىسىن تاماشالاۋعا ارنالدى. قازاقستان – ۇلان-عايىر جەرىمەن قوسا رۋحاني-تانىمدىق داستۇرلەرى ۇزىلمەستەي, ساباقتاستىقپەن جالعاسىپ كەلە جاتقان ەل. اتا-بابالارىمىز ۇلى دالا تورىندە ءومىر ءسۇرىپ, نەبىر قۇندىلىقتاردى امانات ەتىپ قالدىرعان. ولاردى جادىدا توقىپ, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتىڭ باستى ۇستانىمىنا, تەمىرقازىعىنا اينالدىرا الساق, رۋحاني تولىسۋىمىزدىڭ سارقىلماس قاينار بۇلاعى بولار ەدى. بارىنەن دە بالالاردىڭ ساپاردان ۇلكەن اسەرمەن ورالعانىن ايتساڭىزشى», دەدى اڭگىمەلەسكەنىمىزدە اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ ادىسكەرى تاتيانا ابدۋلوۆا.
شىنىندا دا ايىرتاۋ اۋدانى توبەلى جازىقتارىمەن, سۋى كاۋسار ايدىندى كولدەرىمەن, ورماندى القاپتارىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءار شوقىسى, ءار تاسى سىرعا تۇنعان سىرىمبەت, شالقار, يمانتاۋ... مۇنىڭ ءبارى – ءبىر كورسە دەپ ارمانداۋعا تۇرارلىق نىساندار. سىرىمبەت تاۋى باۋرايىنداعى ايعانىم قونىسىندا دا ايالدادىق. الەكساندر پاتشانىڭ بۇيرىعىمەن 1823-24 جىلدارى شوقاننىڭ اجەسى ايعانىمعا قاراعايدان قيىپ سالدىرتقان ءزاۋلىم سارايداي ءۇيدى وشىككەن بىرەۋلەر قاساقانا ورتەپ جىبەرگەن. ال 1993 جىلى ىرگەتاسى ساقتالعان عيماراتتىڭ ورنىنا شوقان سالعان سۋرەتتەردىڭ نەگىزىندە ون بولمەلى قوناقۇي, مەشىت, مەدرەسە-مەكتەپ, شارۋاشىلىق سارايى قايتا سالىنعان. ايتپەسە, كەزىندە بۇل جەردە كىشىگىرىم قونىس ەمەس, ۇلكەن اۋىل بولعان دەسەدى. قاراساي مەن اعىنتاي باتىرلاردىڭ كەسەنەسى دە الىستان ەرەكشە كوز تارتادى. بيىكتىگى 16 مەترلىك نىسان 1999 جىلى تۇرعىزىلعان. كەسەنەگە كىرەر بەتتە ۇزىندىعى 2 مەترلىك نايزالار شانشىلعان. كەسەنەنىڭ ىشىندە قوس باتىردىڭ وزدەرى, سىرتىندا قاراساي باتىردىڭ ەگiز ۇلدارى ەركىن مەن توركىن جەرلەنگەن. كۇمبەزدiڭ اينالاسىندا باسقا دا جاۋىنگەرلەردiڭ زيراتتارى بار. باتىر بابالار كەسەنەسى ورنالاسقان قۇلشىنباي شوقىسى, ونىڭ ماڭايى تۋريزمگە ابدەن سۇرانىپ تۇر. يمانتاۋ كولىنىڭ جاعاسىندا «اقبار» تۋريستىك كەشەنىنىڭ بوي كوتەرۋى – ءسوزىمىزدىڭ ءبىر دالەلى. جارىق تارتىلىپ, جول قالپىنا كەلتىرىلگەن.
«ايىرتاۋ اۋدانىندا 18 تابيعي قورعالاتىن ەسكەرتكىش بار ەكەن, سونىڭ ءبىرى – شالقار-يمانتاۋ كۋرورتتى ايماعىن دا بالالار ارمانسىز ارالادى. «سولنەچنىي ۆيپ» دەمالىس ايماعى بازاسىندا پانتامەن ەمدەۋ ورنى بار كورىنەدى. دەمەك, تۋريزم الەۋەتى زور دەگەن ءسوز. كوز سۇقتاندىراتىن اسەم تابيعاتى ءوز الدىنا, قۇندى ەسكەرتكىشتەر اياق باسقان سايىن كەزدەسەدى. شالقار تابيعي ايماعىنىڭ ماقتانىشى ىسپەتتەس «ەكى اعايىندى» جارتاسىن كورگەن بالالار ونىڭ جانىنان كوپكە دەيىن شىقپاي قويدى. اڭىزعا سەنسەك, ەلىن, جەرىن قورعاعان اعايىندى ەكى باتىر اۋىر شايقاستاردىڭ بىرىندە وسى جەردە مەرت بولسا كەرەك. شالقار كولى اعالارىنان قاپيادا ايىرىلىپ, زار ەڭىرەگەن جالعىز قارىنداستارىنىڭ كوز جاسىنان پايدا بولعان دەسەدى», دەيدى تاتيانا نيكولاەۆنا ساياحاتتان العان اسەرىن بىزبەن ءبولىسىپ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
