يندونەزيا تاۋەلسىزدىگىنىڭ 74 جىلدىعىنا وراي, پارلامەنت الدىندا ءسوز سويلەگەن پرەزيدەنت دجوكو ۆيدودو ەل ورتالىعىن ياۆا ارالىعىنداعى جاكارتادان كاليمانتان ارالىنا اۋىستىرۋدى ۇسىندى. بىراق قاي قالانىڭ استانا مارتەبەسىنە يە بولاتىنىن ناقتىلاپ ايتپادى. مەملەكەت باسشىسى جاڭا استانا ۇلتتىق وزىندىك ەرەكشەلىكتىڭ سيمۆولىنا اينالاتىنىن جانە يندونەزيا حالقىنىڭ ەكونوميكالىق تەڭدىك پەن ادىلەتتىلىككە دەگەن ۇمتىلىسىن ايشىقتايتىنىن مالىمدەدى.
بيىل قايتا سايلانعان ەل پرەزيدەنتى استانانى كوشىرۋ تۋرالى ماسەلەنى ءساۋىر ايىندا كوتەرگەن ەدى. سول كەزدە دجوكو ۆيدودو جاكارتا ءبىر مەزەتتە ەكى بىردەي ماڭىزدى مىندەتتىڭ ۇدەسىنەن شىعا المايتىنىن, ياعني قارجىلىق ءارى ساياسي ورتالىق بولا المايتىنىن ايتقان. ول استاناسىن اۋىستىرعان ءۇش مەملەكەتتى مىسالعا كەلتىرىپ, تىڭعىلىقتى دايىندىق بولسا, بۇل ويدى ىسكە اسىرا الاتىندارىن ءسوز ەتكەن. استاناسىن كوشىرگەن ەلدەردىڭ ءبىرى رەتىندە قازاقستاندى دا اتاعان.
ارال-مەملەكەتتىڭ استاناسىن جاكارتا قالاسىنان كوشىرۋدىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. قازىر بۇل قالا كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ كۇرمەۋىن تارقاتۋعا, ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى دامىتۋعا قاۋقارسىز بولىپ وتىر. باستى ماسەلە – استانا حالقىنىڭ وتە تىعىز قونىستاۋى. قالا تۇرعىندارىنىڭ تىعىزدىعى شارشى كيلومەترگە 15 مىڭ ادامنان كەلەدى ەكەن. سالىستىرمالى تۇردە قازاقستاننىڭ ءىرى مەگاپوليسى الماتى حالقىنىڭ شارشى كيلومەترگە 2700 ادامنان كەلەتىنىن قاپەرگە الساق, جاكارتاداعى بۇل كورسەتكىشتىڭ قانشالىقتى دابىل قاعارلىق ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. جالپى, جاكارتا قالاسى ورنالاسقان ياۆا ارالى يندونەزيا اۋماعىنىڭ 7%-ىن قۇرايدى. ال مۇندا مەملەكەتتىڭ 245 ملن حالقىنىڭ 60 پايىزى تۇرادى.
حالىقتىڭ شەكتەن تىس قونىستانۋى قالاداعى قايناعان تىرلىكتىڭ ىركىلىسسىز ىلگەرىلەۋىن تەجەيدى. ماسەلەن, تۇرعىنداردىڭ كوپتىگى كوشەدەگى كولىك كەپتەلىسى ماسەلەسىن ودان سايىن قيىنداتا تۇسۋدە. Uber كومپانياسىنىڭ زەرتتەۋى بويىنشا يندونەزيا استاناسىندا كولىك جۇرگىزۋشىلەر جىلىنا شامامەن 22 كۇن كەپتەلىستە تۇرالايدى ەكەن. بۇل – ازياداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. استاناداعى كەپتەلىس ەلدى 6,8 ملرد دوللار شىعىنعا ۇشىراتادى. سونىمەن قاتار Inrix كومپانياسىنىڭ بايانداماسىنا سايكەس, جاكارتا الەمنىڭ ەڭ تىعىز مەگاپوليستەرى رەيتينگىندە 12-ورىنعا جايعاسقان.
استانانى اۋىستىرۋدىڭ تاعى ءبىر فاكتورى – قالانى بىرتىندەپ سۋ باسۋى. جىل سايىن مۇحيت سۋى ورتا ەسەپپەن 15 سانتيمەترگە كوتەرىلەدى. جاعالاۋدا ورنالاسقان جاكارتانىڭ سۋ استىندا قالاتىن جاعدايلارى ءجيى كەزدەسەدى. ماۋسىمدىق جاۋىن-شاشىن كەزىندە سۋ تاسقىنىنان قالا جۇرتى ۇنەمى زارداپ شەگىپ جاتادى. تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنە قوسا, باس قالا سەيسميكالىق قاۋپى جوعارى جەردە ورىن تەپكەن. عالىمدار 2050 جىلى جاكارتا تولىعىمەن جەر استىنا كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. جىل سايىن قالانىڭ سولتۇستىك اۋداندارى 25 سانتيمەتر جەرگە كىرىپ جاتىر. بۇعان قوسا جاكارتانىڭ باتىس بولىگى 15 سانتيمەترگە, شىعىسى 10 سانتيمەترگە باتىپ بارادى. ال شاھاردىڭ ورتالىق اۋداندارى جىلىنا 2 سانتيمەترگە, وڭتۇستىگى 1 سانتيمەترگە تومەن تارتىپ جاتىر. 13 وزەننىڭ توعىسقان تۇسىندا جايعاسقان قالا تۇتاسىمەن باتپاقتى جەردىڭ ۇستىندە تۇر.
وسىنداي ولقىلىقتار مەن قاۋىپ-قاتەردىڭ ءبارىن ەسكەرىپ, يندونەزيا بيلىگى استانا رەتىندە جاڭا مەكەندى قاراستىرىپ جاتىر. جاكارتانىڭ جاعدايىمەن جاقسى تانىس ەلدىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى دجوكو ۆيدودو 2012-2014 جىلدار ارالىعىندا استانانىڭ گۋبەرناتورى بولعان. ول وسى ايدا قولايلى ورىن تابۋ ءۇشىن كاليمانتان ارالىنا بارعانىمەن, جاڭا ورتالىق تۇسەتىن پروۆينتسيانى ءالى ناقتى ايتپادى. بىراق كەيبىر دەرەككوزدەردە ەل ۇكىمەتى استانانى كوشىرۋى مۇمكىن ءۇش ورىندى تاڭداپ قويعانى, ولار ورتالىق كاليمانتان پروۆينتسياسىنداعى پالانكارايا قالاسى, وڭتۇستىك كاليمانتان پروۆينتسياسىنداعى تاناح بۋمبۋ جانە شىعىس كاليمانتان پروۆينتسياسىنداعى پەنادجام اۋدانى ەكەنى حابارلاندى. سونداي-اق مۇحيتتان الشاق تۇرعان كاليمانتان ارالىنداعى گۋنۋنگ-ماس مۋنيتسيپاليتەتى مەن كۋتاي-كارتانەگار اۋدانى دا جاڭا استاناعا قونىس بولۋى مۇمكىن.
بۇگىنگى تاڭدا ورتالىقتى جاكارتا قالاسىنان كوشىرۋ تۋرالى كەشەندى جوسپاردىڭ ازىرلەنىپ قويعانى تۋرالى اقپارات بار. جاڭا استانانىڭ قۇرىلىسى 2021 جىلى باستالىپ, جوباعا 32,5 ملرد دوللار جۇمسالماق. ەلدىڭ ۇلتتىق دامۋ ءمينيسترى بامبانگ برودجونەگورو برازيليا مەن قازاقستاننىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, استانانى كوشىرۋ ونداعان جىلعا سوزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن حابارلاعان. ءبىرىنشى كەزەڭدە جاڭا قالاعا شامامەن 200 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەردى جانە 25 مىڭ پوليتسيا قىزمەتكەرى مەن اسكەريلەردى, جالپى 1,5 ملن تۇرعىندى قونىستاندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. جاڭادان سالىنعان قالا استانا مارتەبەسىن 2024 جىلدان باستاپ الۋى مۇمكىن.
ال استانانى جاڭا ورىنعا اۋىستىرعاننان كەيىن جاكارتا قالاسىن ەلدىڭ ىسكەرلىك, قارجىلىق جانە ساۋدا ورتالىعى رەتىندە قالدىرۋ جوسپارلانعان. بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا اۋسترالياداعى سيدنەي, اقش-تاعى نيۋ-يورك جانە برازيلياداعى سان پاۋلۋ قالالارى باعدار بولماق.
