ساياسات • 09 قاڭتار, 2013

ساياسي جاڭعىرتۋ: وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءمانى, ماڭىزى

7932 رەت

كورسەتىلدى

15 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

ساياسي جاڭعىرتۋ: وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءمانى, ماڭىزى

سارسەنبى, 9 قاڭتار 2013 7:29

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» باعدارلامالىق ماقالاسىندا «جاڭعىرتۋدىڭ تابىستىلىعى ءۇشىن ءاربىر ازاماتتىڭ ءوز وتانىنا پايدالى بولۋى وتە ماڭىزدى. جاڭعىرتۋ بارلىق قازاقستاندىقتارعا قاجەت. وسىنداي تۇسىنىستىك جاعدايىندا عانا كەڭ كولەمدە قوعامدىق كونسەنسۋس پەن تابىسقا قول جەتكىزۋگە بولادى», – دەپ اتاپ كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى قازىرگى ۋاقىتتا اسا ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى ساياسي جاڭعىرتۋدىڭ ءمانىن دۇرىس ءتۇسىنۋ بولىپ وتىر.

سارسەنبى, 9 قاڭتار 2013 7:29

ساياسي جاڭعىرتۋ – بۇل قوعامدىق ويدىڭ ماڭىزدى باعىتى, وعان ءداستۇرلى مادەني جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق فورمالاردى تەرىستەۋ, ساياسي وزگەرىس جانە جاڭا قاعيداتتاردى ىزدەۋ ءتان. سونىمەن, بۇل ساياسي جۇيەنىڭ ءداستۇرلى قوعامنان قازىرگى قوعامعا ءوتۋى ۇدەرىسىندەگى وزگەرىسى. وسىعان بايلانىستى ساياسي جاڭعىرتۋدى عالىمداردىڭ ءالى دە جەتكىلىكتى زەرتتەمەگەندىگىن اتاپ كورسەتكەن ءجون.
ساياسي جاڭعىرتۋ ساياسي جۇيەنى, ساياسي قىزمەتتىڭ تۇرلەرىن, ادىستەرىن, قۇرالدارىن, تاسىلدەرىن, تەحنولوگيالارىن, سونداي-اق, ساياسي باعدارلامالاردى, دوكترينالاردى, تۇجىرىمدامالاردى, ماقساتتاردى, ستراتەگيالاردى جەتىلدىرۋدىڭ, جاڭارتۋ مەن وزگەرتۋدىڭ تەتىگى بولىپ تابىلادى.
حح عاسىردىڭ ورتاسىندا ساياسي عىلىمدا جاڭا كاتەگوريا: «ساياسي جاڭعىرتۋ» «تىركەلگەندىگىن» ايتا كەتكەن ءجون. ول عىلىمي جانە ادەتتەگى ءسوز قورىنا نىق كىردى. سوتسياليستىك جۇيە مەن كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋىنان كەيىنگى ەۋرازيا, ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى وزگەرىستەردى تالقىلاۋ مەن باعالاۋ بارىسىندا بۇگىندە بەلسەندى تۇردە پايدالانىلادى.
«ساياسي جاڭعىرتۋ» ۇعىمى «ساياسي دامۋ» تەرمينىمەن ورگانيكالىق بايلانىستا, بىراق ونىمەن بارابار ەمەس. «ساياسي جاڭعىرتۋدىڭ» ءمانىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن «ساياسي دامۋ» كاتەگورياسى ماڭىزدى بولعاندىقتان, وسى كاتەگوريالارداعى ولاردىڭ ورتاق جانە ەرەكشە جاقتارىن كورسەتۋ ماقساتىندا ءبىز ونىڭ مازمۇنىن قىسقاشا قاراستىرامىز.
ساياسي دامۋ ۇعىمى عىلىمي ادەبيەتكە حح عاسىردا ەندى جانە ول ساياسي جۇيەلەردىڭ وزگەرۋى ۇدەرىسىنىڭ مازمۇنىن سيپاتتاۋ ءۇشىن قولدانىلادى. اتالمىش ۇعىم مەن جاي عانا ساياسي قاتىناستار جۇيەسىندەگى وزگەرىس فاكتىسى ەمەس, قوعامنىڭ ساياسي جۇيەسىندەگى ساپالىق وزگەرىستەر – ساياسي جۇيەنىڭ كۇردەلەنە تۇسكەن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايلارعا ۇنەمى بەيىمدەلۋ, جاڭا قوعامدىق مۇددەلەر مەن تالاپتاردىڭ پايدا بولۋىنا شاپشاڭ ءارى ءتيىمدى تۇردە اسەر ەتۋ, جاڭا ساياسي ينستيتۋتتار قۇرۋ جانە قالىپتاسقان جاعدايلارعا بارابار ولاردىڭ قىزمەت تۇرلەرىن جاساۋ قابىلەتىنىڭ ارتا ءتۇسۋ ۇدەرىسى دە بەلگىلەنەدى. دەمەك, ساياسي دامۋ – بۇل ساياسي جۇيەنىڭ قوعامدىق ورتاعا يكەمدى بەيىمدەلۋى, ونىڭ ساپالى جەتىلۋى جانە ءوزىنىڭ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋدا جاڭا دەڭگەيگە ءوتۋى, الەۋمەتتىك مۇددەلەردىڭ قاناعاتتانۋى.
وسىعان بايلانىستى ساياسي دامۋ ساياسي جۇيەنىڭ وڭ ديناميكاسىن – ونىڭ جاڭا ساپالىق جاعدايعا قاراي تۇراقتى قوزعالىسىن بىلدىرەتىندىگىن اتاپ كورسەتكەن ءجون. سوندىقتان دا ساياسي دامۋدىڭ ولشەمدەرى جونىندەگى ماسەلە اسا ماڭىزدى, وتە وزەكتى بولىپ تابىلادى.
ساياساتتانۋشىلار ساياسي جۇيەنىڭ قابىلەتىن كورسەتكەن ساياسي دامۋدىڭ نەگىزگى ءۇش ولشەمىن ءبولىپ كورسەتەدى:
1) قوعام مەن بيلىك قۇرىلىمدارىنىڭ (ينستيتۋتتاردىڭ, نورمالاردىڭ, كوممۋنيكاتسيالاردىڭ) وزگەرىسىنە دەگەن;
2) جاڭالىققا (جاڭاشىلدىققا) – جاڭا الەۋمەتتىك پروبلەمالارعا, قوعامدىق پىكىرگە, ازاماتتاردىڭ تالاپتارى مەن مۇددەلەرىنە يكەمدى تۇردە جاۋاپ بەرۋگە دەگەن;
3) ازاماتتاردىڭ قوعامنىڭ ساياسي ومىرىنە تەڭ قۇقىقتى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە دەگەن (ولاردىڭ ساياسي جۇيەنىڭ ينستيتۋتتارىنا دەگەن جاعىمسىز نەمەسە جاعىمدى قاتىناستارىنان تاۋەلسىز).
وسى ولشەمدەرگە سۇيەنە وتىرىپ, ساياسي جۇيەنىڭ وڭ ديناميكاسىنىڭ نەگىزگى شارتتارىن جاساۋعا بولادى: بىرىنشىدەن, قوعامنىڭ جاڭا پروبلەمالارى مەن مۇقتاجدىقتارىنا دەگەن جۇيەنىڭ «بەيىمدىلىگىن» كوتەرۋ (بىرەن-ساران جاڭالىقتاردىڭ جاردەمىمەن, مىسالى, زاڭدى, باسقارۋ ورگاندارىن جەتىلدىرۋ, بيلەۋشى ەليتانىڭ حاباردارلىعىن كوتەرۋ); ەكىنشىدەن, ۇزاق تاريحي پەرسپەكتيۆاعا باعىتتالعان كەشەندى رەفورمالار جۇرگىزۋ, ساياسي جۇيەنىڭ بارلىق بولىمدەرىن دەموكراتيالىق تۇرعىدان قايتا قۇرۋ (جاڭعىرتۋ); ۇشىنشىدەن, قوعامنىڭ دەموكراتيالىق ساياسي مادەنيەتىن ماقساتتى تۇردە قالىپتاستىرۋ.
وسىلايشا, ساياسي دامۋ ۇعىمى ساياسي جاڭعىرتۋ ۇعىمىمەن جانە قوعامدىق دامۋدىڭ نەعۇرلىم كەڭ ۇعىمىمەن ءوزارا تىعىز بايلانىستا بولادى.
وسىعان بايلانىستى جاڭعىرتۋ تەورياسى حح عاسىردىڭ 50-60-جىلدارىندا وتارشىلدىق تاۋەلدىلىكتەن ازاتتىق العان جانە ءوزىنىڭ ودان ارعى وزگەرۋ جولدارى جونىندەگى ماسەلەنى تاجىريبەلىك تۇرعىدان قويۋشى ەلدەردىڭ ساياسي تاعدىرىن بەينەلەۋ ۇدەرىسىندە قالىپتاسقاندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك.
جالپى قولدانىستاعى ماعىنادا جاڭعىرتۋ دەپ (فرانتسۋز ءسوزى modern – قازىرگى جاڭا) قازىرگى زاماننىڭ تالاپتارىنا ساي نارسەنىڭ وزگەرىسى تۇسىنىلەدى. الايدا ساياسي جاڭعىرتۋ ۇعىمى وزىنە قايسىبىر قوعامنىڭ ساياسي جۇيەسىنە جاي عانا قازىرگى زامانعى ءتۇر بەرگەننەن دە كەڭ ماعىنانى قوسىپ الادى. ول ءىس جۇزىندە قوعامدى جاڭعىرتۋ ۇعىمىنىڭ ءسينونيمى بولىپ تابىلادى, ول ارقىلى عىلىمي ادەبيەتتەردە ءداستۇرلى قوعامنان, ياعني سوسلوۆيەلىك الەۋمەتتىك قۇرىلىمى بار جانە قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋشى رەتىندەگى ءداستۇرلى ەتيكالىق نورمالارى بار اگرارلىق شارۋاشىلىققا نەگىزدەلگەن قوعامنان ءوندىرىستىڭ ماشينالى تەحنولوگياسىنا جانە ادامداردىڭ ءومىر-تىرشىلىگىنىڭ ءار ءتۇرلى سالالارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ ۇتىمدى پرينتسيپتەرىنە نەگىزدەلگەن يندۋستريالىق قوعامعا ءوتۋ ءۇردىسىن ءتۇسىنۋ قابىلدانعان. كورسەتىلگەن ماعىناداعى جاڭعىرتىلعان قوعام وندىرىسكە عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستىڭ جەتىستىكتەرىن ەنگىزۋ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي قارىم-قاتىناستاردى, الەۋمەتتىك قۇندىلىقتار مەن نورمالاردىڭ بارلىق جۇيەسىن جاڭادان باستاپ قايتا قۇرۋ ساياساتىنىڭ ناتيجەسى رەتىندە العا شىعادى.
ساياسي دامۋدىڭ تۇجىرىمداماسىنا سايكەس باتىس ەلدەرىنىڭ, ەڭ الدىمەن باتىس ەۋروپانىڭ, اقش پەن كانادانىڭ جاڭعىرۋ ۇدەرىسى XVIII عاسىردا باستالدى جانە ءبىرىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا ءداۋىرىن قامتىدى. مۇندا بۇل ۇدەرىس قوعامنىڭ تابيعي ەۆوليۋتسيا سيپاتىندا بولدى جانە كەلەسى جۇيەلىلىكتە ىسكە اسىرىلدى دەپ ەسەپتەلدى. وزگەرىستەر الدىمەن رۋحاني سالادا بولدى (جاڭارۋ, رەفورماتسيا جانە, اسىرەسە, اعارتۋ). سوسىن قوعامنىڭ ەكونوميكالىق سالاسى وزگەردى, ياعني جاڭا مۇددەلەر ءپىسىپ-جەتىلدى جانە كاپيتالعا نەگىزدەلگەن جاڭا ەكونوميكالىق قۇرىلىس قالىپتاستى. وسى وزگەرىستەردىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتپەن تىكەلەي بايلانىستى ەمەس ادامداردىڭ قىزمەت سالاسى كەڭەيە ءتۇستى, ياعني ازاماتتىق قوعام قالىپتاسا باستادى. تەك وسىدان كەيىن عانا ساياسي جۇيەنىڭ, الەۋمەتتىك مۇددەلەردىڭ وزگەرىسى جانە بۇقارالىق جاپپاي قاتىسۋ بولىپ ءوتتى. ەگەر XIX عاسىردىڭ باسىندا باتىسەۋروپالىق ەلدەر ءالى دە اۋىل شارۋاشىلىعى جاعدايىندا قالعان بولسا, حح عاسىردىڭ باسىنا قاراي مۇندا ەگىنشىلىكتىڭ ورنىنا ءىس جۇزىندە ونەركاسىپتىك وركەنيەت كەلدى.
قازىرگى ۋاقىتتا قوعامدى جاڭعىرتۋ ۇعىمى ەڭ الدىمەن, ءداستۇرلى قوعامنان قازىرگى زامانعى يندۋستريالىق قوعامعا ءوتۋدى ىسكە اسىرماعان ەلدەرگە سايكەس قولدانىلادى. ءىس جۇزىندە بۇل ەلدەردىڭ ءبارى الەمنىڭ باتىس بولىگى ەمەس. حح عاسىردىڭ 50-60-جىلدارىندا جاڭعىرتۋدىڭ تۇجىرىمدامالارىنىڭ ىشىندە كەيبىر اۆتورلاردىڭ قوعامدىق دامۋدىڭ ءبىر باعىتتىلىعى جونىندەگى يدەياسى ۇستەمدىك ەتتى. ءبىر ەلدەر ءوزىنىڭ دامۋىندا باسقالاردان كەيىن قالىپ كەلەدى, بىراق ولاردىڭ ءبارى ءوزىنىڭ مازمۇنى جاعىنان بىردەي جاڭعىرتۋدىڭ ءبىر عانا جولىنان وتەدى دەپ ەسەپتەلدى. سونىمەن, ءدال وسى باتىس ەلدەرى وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە رۋحاني دامۋىندا العا كەتكەندىگىنە جانە باتىستىق مادەنيەت بۇكىل الەمنىڭ مادەنيەتى بولۋى ءتيىس ەكەندىگىنە كۇمان بولمادى.
سوندىقتان دا باتىستىق ەمەس ەلدەردىڭ جاڭعىرۋىنىڭ ءمانىسى العاشقىدا ولاردىڭ ۆەستەرنيزاتسياسى (اعىلشىنشا west – باتىس), ياعني دامۋشى ەلدەردە ءومىردىڭ ءار ءتۇرلى سالالارىن باتىستىق باستاۋلارعا كوشىرۋ ۇدەرىسى رەتىندە ءتۇسىنىلدى. ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋ بۇل ەلدەردە ساياسي ينستيتۋتتاردى جانە ساياسي ءومىردىڭ فورمالارىن باتىستىق ۇلگىدە بەكىتۋ, ياعني دەموكراتيالاندىرۋ ۇدەرىسى رەتىندە قاراستىرىلدى.
XX عاسىردىڭ 70-90-جىلدارىندا جاڭعىرتۋدى ءتۇسىنۋ ەندى سونشاما بولمادى. بۇل ۋاقىتتا عالىمدار كوبىنە باتىستىق وركەنيەت بىرەگەي دەسە دە, ءبارىبىر امبەباپ ەمەس دەگەن پىكىرگە كەلە باستادى. وسىعان بايلانىستى ماقساتقا سايكەستىلىك جونىندەگى, ەڭ باستىسى – باسقا ەلدەردىڭ باتىستىق الەۋمەتتىك ينستيتۋتتاردى, قۇندىلىقتار مەن نورمالاردى كوشىرىپ الۋ مۇمكىندىگى جونىندەگى اڭگىمە وزەكتى بولا باستادى. ماسەلە باسقا تۇرعىدان دا قويىلدى: باتىستىق ەمەس قوعامدار وزدەرىنىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىنەن باس تارتۋى جانە باتىستىق مادەنيەتتىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارىن قابىلداۋعا ءتيىس پە؟ وزدەرىنىڭ ەلدەرىن باتىستىق الەۋمەتتىك قۇندىلىقتار نەگىزىندە جاڭعىرتۋعا دەگەن باتىستىق ەمەس مەملەكەتتەردىڭ كوشباسشىلارىنىڭ (تۇركيا, جاپونيا, سينگاپۋر, تايۆان, وڭتۇستىك كورەيا, ساۋد ارابياسى, يران) تالاپ ەتكەن ارەكەتتەرى بۇل ەلدەردىڭ قازىرگى زامان ەلدەرىنە, بىراق باتىستىق ەمەس ەلدەرگە اينالعانىنا كوز جەتكىزىپ وتىر. سوڭعى ون جىلدىقتا قىتاي قوعامى دا جاڭعىرۋدا, بىراق ۆەستەرنيزاتسيالانىپ جاتقان جوق.
كورىپ تۇرعانىمىزداي, جاڭعىرتۋ مەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مادەني ۆەستەرنيزاتسيانى تالاپ ەتپەيدى جانە جاسامايدى. سونىمەن قاتار, ولار ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ قايتا تۋىنداۋى مەن جاڭارۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, باتىس ەلدەرىندە ءبىلىم العان باتىستىق ەمەس ەلدەردىڭ كوپتەگەن ەليتا وكىلدەرى وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك جۇيەلەرىنىڭ شارۋاشىلىق مەحانيزمدەرىن جەتىلدىرۋ بارىسىندا يندۋستريالىق تەحنولوگيانى ءداستۇرلى ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا قىزمەت ەتۋگە قويۋعا ۇمتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا عالىمدار مەن ساياساتكەرلەردىڭ ويىندا جاڭعىرتۋدىڭ باسىمدىق ماقساتى – وزگەرۋشى قوعامداردىڭ وركەنيەتتى ۇقساستىعىن ساقتاۋ بارىسىنداعى ەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق جاڭالىقتار بولىپ تابىلاتىندىعى كوبىرەك پايىمدالادى.
قانداي دا ءبىر ەلدەردىڭ جاڭعىرتۋىنىڭ ستراتەگياسى مەن ناقتى جولدارى جونىندەگى ماسەلە قازىردە دە بارىنشا وتكىر پىكىرتالاستىڭ تاقىرىبى بولىپ قالىپ وتىر. «جاڭعىرتۋ ءۇردىسىنىڭ تابىستىلىعى, ەلباسىمىز ايتقانداي, كوپ جاعدايدا ونىڭ قانداي قاعيداتتار بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا بايلانىستى بولادى».
قازاقستاننىڭ جانە باسقا دا تمد ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسى ايعاقتاعانىنداي, ساياسي جاڭعىرتۋ وزىنە مىنانداي ساتىلاردى قوسىپ الادى: قوعامنىڭ ءوزىنىڭ ءداستۇرلى ساياسي قۇندىلىقتارىن سىني باعالاۋى; قوعامداعى داعدارىستى ۇردىستەردى, داۋ-جانجالداردى جانە شيەلەنىستى جەڭۋدىڭ جولدارىن, تاسىلدەرى مەن ادىستەرىن انىقتاۋ; ازاماتتاردىڭ باعالى باعدارلارىنىڭ وزگەرۋى, ولاردىڭ دەموكراتيالىق ساياسي مادەنيەتكە ارالاسۋى; ەسكى ساياسي جۇيەنىڭ بولشەكتەنۋى, ونىڭ جويىلۋى قوعام مەن ۋاقىتتىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەۋى; ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە رۋحاني سالالارداعى كەشەندى رەفورمالاردىڭ جۇرگىزىلۋى.
قازاقستان قوعامى ءومىر قۇرىلىسىنىڭ كەڭەستىك ساياسي ۇلگىسىنەن دەموكراتياعا ءوتۋدىڭ قاجەتتىلىگىن ۇعىندى, بۇل ۇلتتىق, ۇلتارالىق, دىنارالىق جانە الەۋمەتتىك كەلىسىمگە جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. زاڭنامادا دەموكراتيالىق پرينتسيپتەر مەن نورمالار بەكىتىلۋدە. ەكونوميكالىق, ساياسي, الەۋمەتتىك جانە رۋحاني-يدەولوگيالىق سالالاردا وزگەرىستەر بىرتىندەپ ىسكە اسىرىلدى جانە ىسكە اسىرىلۋدا. بيلىك ورگاندارىنىڭ كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگى ارتا تۇسۋدە. مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق مەحانيزم جەتىلدىرىلۋدە.
پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» دەگەن ماقالاسىندا بىلاي اتاپ كورسەتتى: «جاڭعىرتۋ ۇردىستەرىنىڭ الگوريتمى كەيىن قالعان سالالاردى, وڭىرلەردى, الەۋمەتتىك توپتاردى قولدا بار ستاندارتتار مەن الەۋمەتتىك دامۋ كورسەتكىشتەرىنە «تارتۋعا» ارقاۋلانۋى ءتيىس».
جاڭعىرتۋدىڭ مازمۇنىنا كەلەتىن بولساق, ءداستۇرلى قوعامنان يندۋستريالىق قوعامعا ءوتۋ ۇدەرىسى رەتىندەگى ونى ءتۇسىنۋ ءار ءتۇرلى ەلدەردەگى ونىڭ وبەكتيۆتى ناتيجەسى ادامداردىڭ ءومىر-تىرشىلىگىنىڭ نەگىزگى سالالارىنداعى ازدى-كوپتى ۇقساس الەۋمەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ نىعايۋى دەپ توپشىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل پىكىر تىكەلەي يندۋستريالاندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ مانىسىنەن شىعادى. دانيەل بەلل ءوزىنىڭ «گريادۋششەە پوستيندۋستريالنوە وبششەستۆو. وپىت سوتسيالنوگو پروگنوزيروۆانيا» («كەلەشەك پوستيندۋستريالىق قوعام. الەۋمەتتىك بولجامداۋ تاجىريبەسى») اتتى كىتابىندا بارلىق يندۋستريالىق قوعامداردىڭ بىرنەشە ورتاق بەلگىلەرى بار ەكەندىگى جونىندە بىرجاقتى قورىتىندى جاسايدى. ولار: بارلىق جەردە بىردەي تەحنولوگيا تارالعان; تەحنولوگيالىق جانە ينجەنەرلىك بىلىمدەردىڭ (سونداي-اق, ولاردى ۇسىناتىن وقۋ ورىندارىنىڭ دا) ساپاسى دا بىردەي; ماماندىقتار مەن ەڭبەك تۇرلەرىنىڭ شامامەن بىردەي جيىنتىعى. بىردەي تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىم يندۋستريالىق قوعامداردىڭ بارلىق سالالارىنداعى ۇقساس ەلەمەنتتەردىڭ بولماي قالمايتىن پايدا بولۋىنا اكەلەتىندىگى ءشۇباسىز.
پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ اتالعان ماقالاسىندا: «جاڭعىرتۋ ەگەر, بىرىنشىدەن, ول جالپىۇلتتىق تۇجىرىمدامامەن سايكەس جوسپار ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولسا جانە, ەكىنشىدەن, تۇتاستاي ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆايالىق دامۋىمەن بايلانىستى ناقتى ەكونوميكالىق تابىستارعا نەگىزدەلگەن جاعدايدا عانا تابىستى بولادى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدان تىس ەشقانداي جاڭعىرتۋ مۇلدەم مۇمكىن ەمەس», – دەپ اتاپ كورسەتتى.
قورىتىندىلاي كەلە, ساياسي جاڭعىرتۋ – ساياساتتىڭ وزگەرىستەرگە, يننوۆاتسيالارعا توزىمدىلىگىنىڭ, ونىڭ يكەمدىلىگىنىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشى ەكەندىگىن, ۋاقىت تالاپتارىن قابىلداي ءبىلۋ جانە ولارعا جاۋاپ بەرۋ ەكەندىگىن ايتۋعا بولادى. مۇقيات ويلاستىرىلعان جانە نەگىزدەلگەن ساياساتتى جاڭعىرتۋ كۇيرەتۋدىڭ قاۋپىنىڭ, الەۋمەتتىك شيەلەنىستىڭ ۇلعايۋىنىڭ سىرىن سىرتقا شىعارمايدى, ول ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزى جانە كەپىلى بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار, ساياسي جاڭعىرتۋ – ساياساتتى دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋدىڭ تەرەڭ قاينار كوزى, تابىستى, ناتيجەلى ساياسي قىزمەتتىڭ مىندەتتى شارتى.

راۋشانبەك ءابساتتاروۆ,
اباي اتىنداعى قازۇپۋ-ءدىڭ ماگيستراتۋرا جانە Phd دوكتورانتۋرا ينستيتۋتىنىڭ ساياساتتانۋ جانە الەۋمەتتىك-فيلوسوفيالىق پاندەر كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.