قارۋ قاشاندا قاسىرەت اكەلەدى
بەيسەنبى, 30 مامىر 2013 2:51
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى مەن «نۇر وتان» حدپ جانىنداعى قۇقىقتىق كەڭەس بىرلەسىپ, پالاتا توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ قاتىسۋىمەن «تراۆماتيكالىق قارۋ: زاڭنامالىق رەتتەۋ ماسەلەلەرى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى.
ءماجىلىس قاراۋىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بار. زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمدىق ماقساتتارىنىڭ ءبىرى ازاماتتىق اينالىمنان جاراقات سالاتىن پاتروندارى بار اتىس قارۋىن الىپ, ونى قىزمەتتىك قارۋ ساناتىنا جاتقىزۋ بولىپ تابىلادى.
بەيسەنبى, 30 مامىر 2013 2:51
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى مەن «نۇر وتان» حدپ جانىنداعى قۇقىقتىق كەڭەس بىرلەسىپ, پالاتا توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ قاتىسۋىمەن «تراۆماتيكالىق قارۋ: زاڭنامالىق رەتتەۋ ماسەلەلەرى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى.
ءماجىلىس قاراۋىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بار. زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمدىق ماقساتتارىنىڭ ءبىرى ازاماتتىق اينالىمنان جاراقات سالاتىن پاتروندارى بار اتىس قارۋىن الىپ, ونى قىزمەتتىك قارۋ ساناتىنا جاتقىزۋ بولىپ تابىلادى.
ن.نىعماتۋلين شارانىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن سوزىندە: «قارۋ – شىن مانىندە قورعانۋ قۇرالى ەمەس, شابۋىل جاساۋ قۇرالى. سوندىقتان, بۇل جەردە ەكى ءتۇرلى پىكىرگە جول بەرۋگە بولمايدى – كەز كەلگەن قارۋ اينالىمى ەگجەي-تەگجەيلى جانە قاتاڭ باقىلاۋدى تالاپ ەتەدى», دەدى.
سوڭعى 5 جىلدا ىشكى ىستەر ورگاندارىندا تراۆماتيكالىق قارۋدى ءوزىن ءوزى قورعاۋ ماقساتىندا پايدالانعان 19 وقيعا تىركەلگەن, ال كەرىسىنشە, وسى قارۋمەن قىلمىس جاساعان وقيعالار سانى مىڭعا جەتەدى. سوندىقتان, ءوزىن ءوزى قورعاۋعا ارنالعان قارۋ قاۋىپكە اينالعان كەزدە, ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدى قورعاۋدىڭ ءبىر عانا امالى بار, ول – بۇل قارۋعا تىيىم سالۋ نەمەسە ونى پايدالانۋعا بايلانىستى تالاپتى كۇشەيتۋ.
زاڭ جوباسىنىڭ وزەكتىلىگى ەسكەرىلگەن شارادا ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ, باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى اندرەي كراۆچەنكو, ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى مۇرات ابەنوۆ ارقايسىسى ءوز سالاسىنا قاتىستى بايانداما جاساپ, باسقا قاتىسۋشىلار جارىسسوزگە شىقتى.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەسەبى بويىنشا ەلىمىزدە 284423 ادام 329151 ازاماتتىق قارۋدىڭ زاڭدى يەسى. جانە دە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ ەسەبىندە 1589 زاڭدى تۇلعاعا 30 632 قىزمەتتىك قارۋ تىركەلگەن. سونىمەن قاتار, 37905 ازامات تراۆماتيكالىق قارۋدى پايدالانۋ قۇقىعىنا يە بولسا, ولاردىڭ يەلىگىندە 43510 تراۆماتيكالىق قارۋ بار.
جالپى, ىشكى ىستەر ءمينيسترلىگىمەن قارۋ اينالىمىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ شارالارى جۇرگىزىلۋدە. سوعان قاراماستان, ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس اتىس قارۋىن پايدالانۋ ارقىلى جاسالاتىن قىلمىستاردىڭ سانى وسۋدە, سونىمەن قاتار, تراۆماتيكالىق قارۋدىڭ قوعامعا قاۋىپتىلىگى ارتۋدا. سەبەبى, ونى ازاماتتار وزىمەن بىرگە كەز كەلگەن ورىندا الىپ جۇرە الادى جانە ول قارۋدىڭ تەك ءوزىن ءوزى قورعاۋعا ارنالعانىنا قاراماستان, قوعامدا ونى ءوزىن قورعاۋعا پايدالانۋدان گورى قىلمىس جاساۋ ءۇشىن پايدالانۋ فاكتىلەرى بىرنەشە ونداعان ەسەگە كوپ. ونىڭ ۇستىنە بۇل قارۋدى زاڭسىز پايدالانۋ جانە زاڭدى ۇستاسا دا قىلمىستىق پيعىلدا پايدالانۋ 25 جاسقا تولماعان ازاماتتاردىڭ اراسىندا بەلەڭ الۋدا.
بۇل قارۋعا شەكتەۋ قويۋ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا ازاماتتارىمىزدىڭ ءوزىن ءوزى قورعاۋ قۇقىعىنا ەش شەكتەۋ اكەلمەيدى, سەبەبى, بۇل قارۋلار ازاماتتىق اينالىمنان الىپ تاستالىنعانىمەن, ازاماتتارىمىزدىڭ ءوزىن ءوزى قورعاۋ ءۇشىن باسقا قارۋ تۇرلەرىنە يە بولۋ قۇقىعى شەكتەلمەيدى. بۇعان دالەل تراۆماتيكالىق قارۋ الىپ قويىلعانىمەن, 284423 ازاماتتىڭ قولىندا 329151 ازاماتتىق باسقا قارۋ تۇرلەرى قالادى. سونداي-اق بۇل قارۋدى يەلەنۋگە بارلىق ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىعى بار.
وسى ورايدا ءماجىلىس توراعاسى بىلاي دەدى:
– تراۆماتيكالىق قارۋ دا اجال قۇشتىرۋى مۇمكىن. ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ ءىس-ارەكەتىنە تولىقتاي جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الۋى ءتيىس. «دوڭگەلەك ۇستەلدە» ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك باستى نازاردا بولدى. بۇل جەردە تەك قارۋدى قولدانعان ادام ەمەس, سول قارۋدى ساتقان ادام دا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس ەكەندىگى قوزعالدى. جانە ارقاشان ءبىرىنشى كەزەكتە جالپىعا ورتاق ادامي قۇندىلىقتار تۇرۋى كەرەكتىگى باسا ايتىلدى.
شاراعا قاتىسۋشىلار تراۆماتيكالىق قارۋلاردىڭ كەڭ تارالعان مودەلدەرى مەن زاڭ قابىلدانعان سوڭ ازاماتتىق اينالىمدا قالاتىن, رۇقسات ەتىلگەن ءوزىن ءوزى قورعاۋ قارۋلارىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى قويىلعان كورمەمەن تانىستى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
