بەيبىتشىلىك ءۇشىن قازاقستان دانەكەرلىگى اسا قىمبات
سەنبى, 6 ءساۋىر 2013 2:21
دوعان يىلدىز,
«جيحان» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى (تۇركيا).
بۇگىن قازاق ەلىنىڭ تورىندە ءوتىپ جاتقان الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن ارااعايىندىق القالى جيىننىڭ, ىزگىلىكتى ءىس-شارانىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ, قادىرمەندى ەلباسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە كورىنىس تاپقان دايەكتى بەيبىتشىل ساياساتىنىڭ ارقاسىندا يران يادرولىق باعدارلاماسى جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ الماتىداعى كەزەكتى كەزدەسۋىنىڭ كەلەلى تۇرعىدان ءوتۋى قامتاماسىز ەتىلىپ, بارلىق جاعداي جاسالدى دەۋىمىز كەرەك.
سەنبى, 6 ءساۋىر 2013 2:21
دوعان يىلدىز,
«جيحان» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى (تۇركيا).
بۇگىن قازاق ەلىنىڭ تورىندە ءوتىپ جاتقان الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن ارااعايىندىق القالى جيىننىڭ, ىزگىلىكتى ءىس-شارانىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ, قادىرمەندى ەلباسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە كورىنىس تاپقان دايەكتى بەيبىتشىل ساياساتىنىڭ ارقاسىندا يران يادرولىق باعدارلاماسى جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ الماتىداعى كەزەكتى كەزدەسۋىنىڭ كەلەلى تۇرعىدان ءوتۋى قامتاماسىز ەتىلىپ, بارلىق جاعداي جاسالدى دەۋىمىز كەرەك.
وكىنىشكە قاراي, ءبىز وسىنشا كۇش-جىگەر جۇمسالعانىنا قاراماستان, وسى جيىننان دا ءبىر ناقتى شەشىم, كەلىسىلگەن ورتاق ءتۇيىن شىعادى دەپ كۇتە المايمىز. نەگە دەسەڭىز, جاقىن ارادا يراندا كوپتەن كۇتكەن پرەزيدەنت سايلاۋى بولعالى جاتىر. ەل بيلىگىندە وزگەرىستەر بولۋى ابدەن مۇمكىن. ناق وسى سەبەپتەن دە يران تارابى بۇگىنگى كەلىسسوزدە دە قاتاڭداۋ, قاتقىل راي تانىتىپ, بۇرىنعى ۇستانىمدارىنان قايتپاي, قانداي دا ءبىر مامىلەگە كەلۋگە اسىقپايتىن سىڭايلى. ال ەۋروپالىق وداقتىڭ قويعان تالاپتارىنا كەلەر بولساق, ولار ناقتى. ەو سپيكەرى وسى ناقتى تالاپتارعا وراي يران تارابىنان ەش مايموڭكەسىز, بۇكپەسىز اشىق جاۋاپتار كۇتىپ وتىرعانىن مالىمدەگەنى بەلگىلى. بۇگىنگى كەلىسسوزدەر ىڭعايىن بايقاساق, يران وكىلدەرى تۇجىرىمدى دا ناقتى جاۋاپ ايتۋعا دايىن ەمەس سياقتى. سوزبەن ىرعاسۋدى جالعاستىرىپ, سوزباققا سالۋدى, ءسويتىپ, ۋاقىتتان ۇتۋدى قالايتىنداي اسەر قالدىردى. مۇنىڭ ءوزى يراننىڭ ءوز ىشىندەگى ساياسي ماسەلەلەرگە, ەلدىڭ ىشكى احۋالىنا بايلانىپ تۇرعانداي. جاڭا ايتقانىمداي, بۇل ەلدە پرەزيدەنت سايلاۋىنا دايىندىق قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ اسەرى, سالقىنى وسى كەلىسسوزدەرگە دە ءتيىپ وتىر عوي دەپ ويلايمىن.
بىراق بولاشاقتا وسى ماسەلەدە دۇرىس تاڭداۋ جاسالىپ, وڭتايلى شەشىم قابىلدانۋىنا ناق الماتىداعى كەلىسسوزدەردىڭ ۇلكەن اسەرى بولادى دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, وسى رەتتە قازاقستاننىڭ باسىنان ءوتكەن جاعداي, شەككەن تاۋقىمەتى ءبۇكىل الەمگە ۇلگى بولۋى كەرەك. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1991 جىلدان باستاپ سەمەي پوليگونىن جابۋى, قانشاما اجال سەبەتىن الاپات قارۋ-جاراقتان باس تارتۋى الەمدىك بەيبىتشىلىك ساياساتىنىڭ جاڭا بەلەسى بولاتىن. ءبىز وسىنداي ىزگىلىكتى ساياساتتىڭ الەم مەملەكەتتەرىنە ۇلگى بولۋىن قالايمىز. يران بۇل ارادا ماسەلەگە بەيبىتشىلىكسۇيگىش كوزبەن قاراپ وتىر ما, الدە قانداي ساياساتپەن قاراپ وتىر, ءبىزدىڭ وعان ءدۇدامالىمىز بار. بۇل ارادا ىزگىلىك پەن ادامگەرشىلىك تۇرعىسىنان گورى ەۋروپالىق وداق پەن امەريكاعا قاتىستى ساياسي مۇددە باسىمداۋ ما دەيمىن.
مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, جاھاندانۋ جاعدايىندا امەريكاعا دا, ەۋروپاعا دا مۇقتاجدىق بولماي تۇرمايدى. تىرشىلىك بولعاسىن ءبارىمەن دە, كورشىلەرىڭمەن دە قارىم-قاتىناسىڭ دۇرىس بولۋى كەرەك. قازاقستاندى الىپ قاراساڭىز, ءبىر جاعىندا يران, ءبىر جاعىندا حازار – كاسپي تەڭىزى. ءبىر جاعىندا قىتاي, ءبىر جاعىندا رەسەي. بۇل جەردەگى ەڭ پاراساتتىسى, ەڭ ءتيىمدىسى بەيبىتشىلىك ساياساتىن ۇستانۋ بولماق. باسقا ەشنارسە قولدان كەلمەيدى. قازاقستان 20 جىلدان بەرى ساليقالى دا سارابدال ساياسات ۇستانعاندىقتان ونىڭ حالقى دا الاڭسىز. ءبىر قاراساڭىز, بۇگىنگى كەلىسسوزدەردەن قازاقستانعا كەلىپ-كەتەر ەشتەڭە جوق. سوعان قاراماستان, وزىنە ەش پايدا كۇتپەستەن, كەلىسسوزدەردىڭ ءناتيجەلى وتۋىنە بار جاعدايدى جاساپ, قوناقجاي ءتورىن ۇسىنعانىنا ءتانتىمىز. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, قازاقستاننىڭ يران مەن ءدۇيىم دۇنيە اراسىندا دانەكەر بولۋى الەمدەگى بەيبىتشىلىك ءۇشىن اسا ماڭىزدى فاكتور. دەمەك, الماتىداعى حالىقتار اراسىنداعى التىن كوپىردەي كەلىسسوزدەردى ۇلكەن جەتىستىك, بولاشاققا جاسالعان تاعى ءبىر بەيبىتشىلىك قادامى دەپ ساناۋعا بولادى.
