رۋحانيات • 12 تامىز، 2019

التىن جۇزىك وقيعاسى

682 رەت كورسەتىلدى

سوناۋ ءبىر جاۋسوقتى زاماندا تۋعان توپىراعىنان بوسقان ەل ءدىنسىز قاۋىمنىڭ قولتىعىنا بارىپ پانالايدى. ولار قورعانسىز ەلگە وكتەمدىك جاساپ، رەتى كەلسە دۇنيە-مۇلكىن تالايدى.

اۋعان ەل بۇل ولكە باياندى تۇراق بولمايتىنىن سەزىپ، باسقا جاققا قونىس اۋدارۋدى ويلاس­تىرادى. بىراق ات-كولىك جوق، قول قىسقا، جولاي ءشول دالانى كەسىپ ءوتۋ ءۇشىن ازىق-ت ۇلىك، مول سۋ قورى كەرەك... بۇلار قينالىپ، نە ىستەرىن بىلمەي تارىققان كەزدە، كارى اتا-اناسى بار ايداي سۇلۋ قىز ايتادى:

– قادىرلى حالقىم، سىزدەر مى­ناداي نادان ەلدە قالىپ قوي­ساڭىزدار تۇبىندە ۇرپاق ازادى، ءبارىمىز دىنسىزگە اينالامىز. مەن سىزدەردى قۇتقارعىم كەلەدى. وسى ەلدىڭ باسشىسى ماعان ءسوز سا­لىپ، وزىنە ايەل بولۋىمدى ق­الاي­تىنىن ايتتى. مەن سول ادام­عا ايەلدىككە بارام، ونىڭ اقى­سىنا پاتشا سىزدەرگە ات-كولىك جانە شولدەن وتۋگە جەتەتىن ازىق-سۋسىن بەرەدى. سونى الىپ، سىزدەر مۇسىلماندارعا جە­تىپ الى­ڭىزدار. مەن ءوز قاۋىمى­م­نىڭ ءدىنى ءۇشىن وسىلاي ەتۋگە ءماج­بۇرمىن، – دەپ جىلايدى.

ەلدىڭ اقساقالدارى اقىل­داسىپ قىزدىڭ ءۋاجىن قۇپ كورىپ، بارلىعى وعان اق باتاسىن بەرەدى. حالىقتىڭ باتاسىن العان قىز پاتشاعا ادام جىبەرىپ، ءوزىنىڭ كەلىسكەنىن جانە شارتىن ايتادى. پاتشا ماقۇل كورەدى. وسىلاي دانا قىزدىڭ ارقاسىندا اۋعان ەل دىتتەگەن جەرىنە جەتىپ، جاۋ-جاردان قۇتىلادى.

ال ءدىنسىز پاتشاعا ايەل بول­عان قىز كۇيەۋىنىڭ ايتقانىن بۇل­جىتپاي ورىنداپ جۇرە بەرەدى. قانشا قينالىپ بەينەت شەكسە دە قۇلشىلىعىن تاس­تامايدى. كورگەن قيىندىقتى ءتاڭىردىڭ سىناعى دەپ قابىلداپ، «سىناقتان كەيىن ونىڭ سىيلىعى بولارىنا» ءۇمىت ەتەدى.

ەلگەزەك ايەلگە ريزا بولعان كۇيەۋى وعان ەسىمى جازىلعان التىن جۇزىك سىيلايدى. قىز بۇل سىيلىقتى شاعىن قوبديشاعا سالىپ، ساندىققا تىعىپ قويادى. ارادا ايلار وتەدى. پاتشانى شايتان تۇرتەدى. ايەلى جوقتا سان­دىقتى اشىپ قوبديشادان جۇزىك­تى الادى. ونى جوعالتىپ «كىم­گە بەردىڭ؟» دەپ ايەلىن قينا­ماققا بەكيدى. ءسويتىپ جۇزىكتى قىستاقتىڭ قاسىندا اعىپ جاتقان ۇلكەن وزەنگە لاقتىرىپ جىبەرەدى.

وقيعادان بەيحابار ايەل ەرتەڭىندە سۋ الۋ ءۇشىن وزەنگە بارادى. اۋىلدىڭ بالىقشىلارى اۋ سالىپ، كوپ بالىق ۇستاعان ەكەن. ولار ادەپتى ايەلگە ەكى با­لىق بەرەدى. ايەل ۇيگە كەلگەن سوڭ بالىقتاردىڭ ءىشىن جارىپ تازالايدى. و، قۇدىرەت، ءبىر بالىقتىڭ ىشىنەن التىن جۇزىك شىعا كەلەدى. انىقتاپ قاراسا، وزىنە كۇيەۋى سىيعا بەرگەن جۇزىك ەكەن. جۇگىرىپ بارىپ ساندىقتى اشسا قوبديشا بوس تۇر. ايەل «بۇل ىستە دە ءبىر عيبرات بار شىعار» دەپ جۇزىكتى ورنىنا سالىپ قويىپ، ەشكىمگە ايتپاي جۇرە بەرەدى.

ءبىر كۇنى كۇيەۋى شاقىرادى. بارسا قاباعىنان قار جاۋىپ، اشۋلانىپ وتىر ەكەن. بىردەن:

– ساعان سىيعا بەرگەن التىن جۇزىك قايدا؟ – دەيدى. ايەل:

– ساندىقتا ساقتاۋلى تۇر.

پاتشا ۇيدەگى ساندىقتى سا­رايعا العىزىپ، كوپتىڭ كوزىن­شە: – ساندىقتى اشىپ جۇزىك­تى الىپ شىق! – دەپ ايەلگە بۇيى­رادى. ايەل «بيسميلاسىن» ايتىپ ساندىقتى اشادى، ىشىنەن قوب­ديشانى الىپ شىعىپ كۇ­يەۋىنە «مىنە، تاقسىر» دەپ جۇزىك­تى كور­سەتەدى. پاتشا دا جۇزىكتى تا­ني­دى، ءدال ءوزى. بۇل قالاي بول­عانى، ءوز قو­لى­مەن وزەنگە تاس­تاعان ەدى عوي…

بۇل ىستە ۇلكەن عيبرات بارىن اڭعارعان پاتشا ايەلىنە شىن­دىقتى ايتادى جانە جۇزىكتى قالاي تاۋىپ العانىن سۇرايدى. ايەل دە ەشتەڭە جاسىرماي، بول­عان وقيعانى باياندايدى.

ءتاڭىردىڭ ءوزى سۇيگەن ق ۇلىن قالاي قورعايتىنىن ۇعىنعان پات­شا ايەلگە، «سەن تۋرا جولدا ەكەنسىڭ مەن سەنىڭ ءدىنىڭدى قابىل­دايمىن، ۇيرەت!» دەيدى. ايەل تاعدىرىنا مىڭ رەت شۇكىرلىك ايتىپ، كۇيەۋىنە ءوز ءدىنىن ۇيرەتەدى. پاتشاسى مۇسىلمان بولعان ەل اقىرى ءبارى مۇسىلمان بولىپ تىنادى. وسىلاي ءبىر تاقۋا ايەلدىڭ ارقاسىندا ءبىر تايپا ەل ەش زورلىقسىز اقيقات جولىن تاپقان ەكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

قارجى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار