قوعام • 26 شىلدە، 2019

قوقىستى اشەكەيگە اينالدىرعان قىزدار

298 رەت كورسەتىلدى

تامىرىن تەرەڭنەن تارتاتىن قازاق زەرگەرلىك ونەرى – ءداستۇرلى دۇنيەتانىممەن مىڭ جىلدىقتاردى ارتقا تاستاپ، بايىپ وتىراتىن قاستەرلى كاسىپ. سول زەرگەرلىك بۇيىمداردى زامان تالابىنا ساي جاڭاشىلدىقپەن قايتا جاڭعىرتىپ جۇرگەن جاندار ورتامىزدا. سايدا مەن دينا ىبىشەۆالار اشەكەي بۇيىمداردى قاجەتسىز پوليەتيلەن پاكەتتەردەن جاساپ، كادەگە اسىرىپ وتىر. اپالى-سىڭلىلەر الماتىداعى جاڭا ەكو-قوزعالىس تۋرالى، قوقىس پەن پلاستيكتى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارى تۋرالى ايتىپ بەردى.

اپالى-ءسىڭلىلى ەكەۋ «جاسىل جۇرەك» اتتى ەكو-قوزعالىس اياسىندا اشەكەي بۇيىمداردى پلاستيك قالدىقتاردان جاساپ، ساتىلىمعا شىعارادى. قىز-كەلىنشەكتەردىڭ ەڭ ءبىر ۇناتىپ تاعاتىن بۇيىمدارىنىڭ ءبىرى – سىرعا بولعاندىقتان، اي سىرعا، تاس كوزدى سىرعا، كۇمبەز سىرعا، سالپىنشاق سىرعا، ساباقتى سىرعا، شاشاقتى سىرعا سياقتى اشەكەيدىڭ ءتۇر-ءتۇرىن جاسايدى. سىرعالار كورەر كوزگە قاراپايىم كەلگەنىمەن، ونىڭ استارىنان ۇقىپتى تالعام مەن تاعىلىمدى ويدى كورە الاسىز.

– بۇرىن قوقىستى قايتا وڭدەۋ تۋرالى ەشتەڭە بىلمەگەن ەدىم. بىردە الەۋمەتتىك جەلىدەن جاعاعا شىعىپ، اشتان ولگەن كيتتىڭ ۆيدەوسىن كەزدەيسوق كورىپ قالدىم. ونى سويعاندا، اسقازانىنان بىرنەشە كەلى پلاستيك قوقىس شىقتى. وسى وقيعا ماعان قاتتى اسەر ەتىپ، تابيعاتتى ساقتاۋ كەرەكتىگى تۋرالى ويعا قالدىم. سودان باستاپ، جۇرگەن-تۇرعان جەرىمدە اينالامداعىلاردى پلاستيك بۇيىمداردى از قولدانۋعا شاقىرا باستادىم، – دەيدى سايدا ىبىشەۆا. بۇل ويىن ءسىڭلىسى ديناعا ايتىپ، ەكەۋارا قوزعالىسقا «جاسىل جۇرەك» دەگەن اتاۋ بەرىپ، جان ءبىتىردى.

ولار جۇمىسقا قاجەت زاتتاردى كوشەدەن تەرىپ الادى. كە­رەك بولسا تۋعان-تۋىسى، دوس­تارى قولدانىلعان، جارامسىز پا­كەت­تەردى جيناستىرىپ بەرەتىن كو­رى­نەدى.

– مەن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىندە جا­پون مادەنيەتىن وقىپ جاتىر­مىن. كىشكەنتاي كەزىمنەن زەر­گەرلىك دۇنيەلەرگە قاتتى قىزى­عا­تىنمىن. اپكەم ماعان ءوزىنىڭ ويىن ايتقاندا، مەن بىردەن كەلىستىم. سىرعالار ەڭ تەز جاسالاتىن بۇيىم، كوپ دەگەندە ەكى ساعاتتاي ۋاقىت كەتەدى. ءبىزدىڭ اشەكەي بۇيىمدارىمىزدى كوبىنە ەكولوگياعا جاناشىر ادامدار ساتىپ الادى. اي سايىن جاڭا توپتاما شىعارعان ۋاقىتتا كۇتىپ ءجۇرىپ، قولما-قول الىپ كەتەتىندەر بار. ەشقانداي جارناما جاساماسام دا، الەۋمەتتىك جەلىدەگى اككاۋنتىمنان كورىپ، اشەكەيلەردى وسى كۇنگە دەيىن 70-تەن اسا كىسى ساتىپ الدى، – دەيدى دينا ىبىشەۆا. ال سىرعالاردىڭ جاسالۋ تەحنيكاسىنىڭ اسا قيىن­دىعى جوق، بىرنەشە پوليەتيلەن پاكەتتەردى قاباتتاستىرىپ، پەر­گامەنتتى قاعازدىڭ ۇستىنەن ۇتىكپەن باسىپ شىعاسىز. ءتىپتى اشە­كەيلەردى بوياۋدىڭ دا قاجەتى جوق، تەمپەراتۋرانىڭ اسەرى­نەن پاكەتتەردىڭ ءوزىنىڭ بوياۋلا­رى ءبىر-بىرىمەن ارالاسىپ، ەرەك­شە ورنەكتەر شىعادى. قالعا­نى قولىنىڭ ەبى بار شەبەردىڭ شارۋاسى، قاجەتتى پىشىنگە لايىق­تاپ قيىپ بەرەدى. مۇنداي اكسەس­سۋار درەسس-كود قاتاڭ ساقتال­مايتىن جۇمىس ورنىندا، كور­مەلەرگە، قوناققا بارعاندا نەمەسە شەتەلدىكتەرمەن كەزدەسۋدە كيۋگە تاپتىرمايدى. جىلدىڭ ءار ماۋسىمىنا، سوڭعى سانمەن لايىقتالىپ جاسالعان بۇل اشە­كەيلەردى جاراستىقپەن ۇيلەستىرىپ تا­عۋعا ابدەن بولادى. قوس شە­بەر­دىڭ قولتاڭباسى ءسىزدىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن جەكە تۇلعا ەكەنىڭىزدى دارالاپ كورسەتەدى.

ايتپاقشى، ولار اشەكەي بۇ­يىمداردان بولەك، قايتا وڭدەلگەن قوقىس قالدىعىنان كارتينا رامكالارىن، كىتاپشا مۇقابالارىن دا جاسايدى. ولاردىڭ ەندىگى ارمانى كەز كەلگەن پلاستيكتى وڭدەي الاتىن شاعىن كولەمدى ماشينانى ىسكە قوسۋ.

«بۇل قيىن ەمەس. بىرەۋى ۇساق­تايتىن، ەكىنشىسى قاجەتتى فور­ماعا سالاتىن قۇرىلعىلار كەرەك. شەلەك، سابىن سالعىش سياق­تى تۇرمىسقا كەرەك زاتتاردى قولدان ىستەۋگە بولادى. ءبىز ونىڭ جوباسىن دا دايىنداپ قويعان­بىز»، دەگەن دينا ىسكە اسىرۋ­عا جەتكىلىكتى قارجى بولماي تۇر­عانىن ايتادى. مۇنداي Precious plastic دەپ اتالاتىن قوزعالىس الەمدە كەڭ تارالعان. ونىڭ ءمانى – ادامدار كەز كەلگەن جەردە پلاستيكتى قايتا وڭدەۋ بويىنشا شاعىن بيزنەستى باستاۋعا جانە وسى ارقىلى قورشاعان ورتانى ساقتاۋعا ۇندەيدى.

قاراڭعىنى كۇنگە، قوقىستى گۇلگە اينالدىرىپ جۇرگەن قىز­دار­دىڭ تاۋەكەلشىل باستاماسى كىمدى بولسىن قايران قالدىرارى انىق. جۋىردا ولاردىڭ ۇيىمىنا ەكولوگيالىق اعارتۋ جانە ناسيحات بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنان شاقىرتۋ تۇسكەن. بۇيىرسا، تابيعاتتى قورعاۋ ماسە­لە­لەرىنە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن تارتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن جاڭا باعدارلامالاردى ىسكە اسىرماق.

سوڭعى جاڭالىقتار

اقجايناق استانا

ەلوردا • كەشە

ديماش پەن دجەكسون

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار