جەر بەتىنە العاش سانالى جاراتىلىس يەلەرىنىڭ ءىزى تۇسكەن ۋاقىتتان بەرى ادەبيەتتە وقىرمان دەگەن اسىل قاۋىم بار. تالعامى بيىك وقىرماننىڭ كلاسسيكالىق ونەرگە قىزىعۋىمەن ادەبيەتتىڭ سالقار كوشى قازىرگى مەجەگە جەتتى. تەحنيكانىڭ وزا دامىعان داۋىرىنە اياق باسقان ادەبيەت تە, ونى سۇيەر وقىرمان دا شاپقىن جورعا جۇرىسىنەن جاڭىلىپ, جول جورعالاپ كەلەدى. ونىڭ نەگىزگى سەبەبىن عالامتورعا بالاپ جۇرگەندەرگە استە قوسىلۋعا بولماس. كەرىسىنشە, عالامتوردىڭ كىتاپ وقۋعا تيگىزەر پايداسى وراسان. وكىنىشتىسى سول, ماسەلە عالامتوردا ەمەس, ادامنىڭ ءوز ەركىندە بولىپ وتىر. كوركەم دۇنيەگە قاجەتتىلىك بولماعان سوڭ, وقىرمان ءوز اياعىمەن شىعارماعا كەلمەگەن سوڭ, قوبىز سارىنعا سالىپ, «وقىمايدىلاپ» اتقا تەرىس مىنگىزىپ, ۇلارداي شۋلاعان بىزدىكى نە اۋرە وسى؟.. جۇرتتىڭ ءبارى جاپاتارماعاي كىتاپ وقىپ جاتسا, ارينە, قۋانىش. بىراق... لەۆ تولستويدىڭ: «كەلەشەكتە جازۋشىلار ءبىز سياقتى توم-توم شىعارمالار جازباۋى مۇمكىن. ءتىپتى, كوركەم نارسەلەرگە بارۋ دا بىرتە-بىرتە تىيىلۋى مۇمكىن. ماقالالىق نارسەلەرمەن شەكتەلىپ, سونى ادەبيەت دەپ ەسەپتەپ, سونداي باعىتقا اۋىپ كەتۋى مۇمكىن» دەگەن ءسوزى راسقا اينالىپ كەلە جاتقان قوعامدا كىتاپقۇمار قاۋىمنىڭ ازايۋى زاڭدىلىق سەكىلدى.
وسى كۇنى كىتاپ ۇستاعاندارعا قىزىعا قارايتىن كوزقاراس پايدا بولىپتى. ءوزى دە وقىعىسى كەلىپ, بىراق موينى جار بەرمەيتىندىكتەن قىزىعۋى مۇمكىن نەمەسە كەشەگى كەڭەس زامانىنىڭ سارقىنشاعىن كورىپ, «سەن ءالى ءتىرى مە ەدىڭ» دەگەندەي مۇسىركەي قارايدى. راسىندا, ەشكىمدى كىتاپ وقۋعا ماجبۇرلەي المايسىڭ. «كىتابي دانالىقتان اقىماقتىڭ توپاستىعى ەكى ەسە تانىلادى» دەگەن ج.مولەر ءسوزىنىڭ كەرى كەلۋى ابدەن مۇمكىن. وقىرماننىڭ دا, شىعارمانىڭ دا شىنايى بولعانى قۇبا-قۇپ. ويتكەنى تابيعيلىقتان اسقان قۇدىرەت جوق.
باسپادان جارىق كورىپ جاتقان كىتاپتاردىڭ تيراج سانى مىڭ دانادان اسپايتىنىنا ۋاقىت وتە كوزىمىز ۇيرەنىپ كەلەدى. ماسەلەن, جاقىندا عانا تۇساۋى كەسىلگەن «التىن تۇعىر» ءىىى تومدىعى 1000, «100 تومدىق جەتىسۋ كىتاپحاناسى» جوباسىمەن جارىق كورگەن قىرىق ءبىر اۆتوردىڭ كىتابى جالپى 22020 ء(ار كىتاپ, ورتا ەسەپپەن, 500 دانادان), «رۋح» ادەبي بايگەسىنىڭ جۇلدەگەرلەرى كىتابى 1000, قانات تىلەۋحاننىڭ «قاراشتىڭ اڭگىمەلەرى» 500 دانامەن شىقتى. 5000 دانامەن شىعاتىن كىتاپتار جوق ەمەس, ارا-تۇرا بوي كورسەتەدى. اينالاسى مىڭ كىتاپتى رەسپۋبليكاداعى ون مىڭعا جۋىق كىتاپحاناعا ۇلەستىرگەننەن شىعاتىن قورىتىندىنى باعامداي بەرىڭىز.
قازىر بىزگە كىتاپ وقىعاننىڭ ءبارى سۇلۋ ءھام قادىرلى. كىتاپ و باستان مادەنيەتتىڭ باستاۋى سانالعاندىقتان, كىتاپ وقۋ – مادەنيەتتىڭ بەلگىسى ءھام كىتاپ وقىعان ادام ارقاشان مادەنيەتتى. وسى ءبىر اق-ادال ويىمىز اقتالىپ, ازعانا ادەبيەتسۇيەر قاۋىم كوبەيسە ەكەن دەيسىڭ. م.گوركي ايتپاقشى, «ءوز بويىمىزداعى جاقسى قاسيەتتەرىمىز ءۇشىن كىتاپقا بورىشتى» بولايىق.
