«التىن ايماق» جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەلىمىزدەگى تاريحي نىسانداردىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسۋ,تاريحي ورىندارعا ارنايى ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ءتول تاريحىمىزدى ۇلىقتاۋ. جوبا اياسىندا العاشقى ەكسپەديتسيا جۇمىسى اتىراۋ وبلىسى, جىلىوي اۋدانىنان باستالدى.ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى اياسىندا «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جاساقتالدى. كيەلى جەرلەر ءتىزىمىنە قۇلشان اتا جەراستى مەشىتى مەن اقمەشىت قورىمىنىڭ ەنگىزىلگەنى بارشامىزعا بەلگىلى.
قوڭىر دالانى قاق جارىپ, اق قۇماقتى ەسپەلەپ, تال-جىڭعىلدى تەسپەلەپ جاتقان جەم وزەنىنىڭ بويىنداعى اقكيىزتوعاي اۋىلىنا قادام باستىق. بوز بەتەگە وسكەن, ءشولەيتتى بەلدەمدە ورنالاسقان قاسيەتتى توپىراقتا ءپىر بەكەت مىرزاعۇل ۇلى,بەلگىلى عالىم-ادەبيەتشى قابيبوللا سىديىقوۆ, اقىن مەڭدەكەش ساتىبالديەۆ پەن امانقوس ەرشۋوۆتىڭ كىندىك قانى تامعان. سونىمەن قاتار بەكەت اتانىڭ اتا-اناسى جەرلەنگەن «اقمەشىت» قورىمىنان 3 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان ارالتوبەدەن (كەيبىر دەرەكتەردە «اراتوبە» دەپ تە اتايدى) بەلگىلى ارحەولوگ زەينوللا ساماشەۆ سارمات تايپاسىنىڭ كوسەمىن تاپقانى ءتول تاريحىمىزعا التىن ارىپپەن جازىلدى.
بەكەت اتا مىرزاعۇل ۇلى «اقمەشىتكە زيارات جاساپ كەلۋشىلەر مەنىڭ جيەنىم قۇلشان بەيىتىنە دۇعا وقىپ ءوتسىن», دەپ وسيەت قالدىرعان. ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى وسيەتتى ورىنداپ, اقبور توبەنىڭ باۋرايىندا ورنالاسقان بابامىزعا دۇعا باعىشتاپ, شىراقشى وڭايقۇل اعامىزدىڭ تاڭعاجايىپ تىڭ دەرەكتەرىمەن تانىستى.ەكسپەديتسيا قۇرامى اتىراۋ وبلىسى, جىلىوي اۋدانى, اقكيىزتوعاي اۋىلىنان 31 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان اقمەشىت قورىمىنا قادام باستى. بۇل قورىمدا بەكەت اتانىڭ اتاسى جانالى, اكەسى مىرزاعۇل, اناسى ءجانيا, ۇلى توعاي جەرلەنگەن.ءپىر بەكەتتىڭ التىنشى ۇرپاعى يسلام قاجى مىرزابەك ۇلى قاسيەتتى قورىمدا شىراقشىلىق ءمىندەتىن اتقارادى. ءبىزدىڭ ەكسپەديتسيا قۇرامىن شىراقشىنىڭ ۇلى مۇحامەدجان يسلام ۇلى قارسى الدى. شەجىرەشىلەردىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بەكەت اتا مىرزاعۇل ۇلى 1750 جىلى جەم بويىنداعى اقمەشىتتە دۇنيەگە كەلگەن. اتاسى جانالىدان, اۋىل مولداسىنان ساۋات اشقان. جانالى ۇلى مىرزاعۇلدان جانە نازارقوجاقىزى ءجانيادان الدابەرگەن, الدوڭعار, مەڭدىعۇل, بەكەت ەسىمدى 4 ۇل, ءالپۋاش, اقماڭداي ەسىمدى 2 قىز دۇنيەگە كەلگەن. باتىرلىعى كارى ناعاشىسى ەسەت باتىردان, كورىپكەلدىگى مەن اۋليەلىگى ءوز ناعاشىسى نازارقوجادان دارىعان. حالىق جازۋشىسى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ باباسى جاڭايعا نازارقوجا باتا بەرگەن ابىز ەدى. جاڭاي تۋعان پەرزەنتىنە قوجانازار دەگەن ەسىمدى بەرەدى.
ءيا, بۇگىندە رۋحاني, ءمادەني, ءدىني وشاققا اينالعان اقمەشىتكە قادام باساتىن حالىقتىڭ قاراسى كوپ. پاۆلودار وبلىسىندا ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ ارنايى عىلىمي ورتالىعى سالىندى. مىنە, اقمەشىتتە دە ارنايى عىلىمي – زەرتتەۋ ورتالىعى سالىنسا دەگەن ۇسىنىس بار. ەكسپەديتسيا قۇرامى ءوز ماقساتىنا جەتتى.
ادىلبەك ومىرزاقوۆ,
قر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, «التىن ايماق» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى
اتىراۋ وبلىسى
