بۇل تۋرالى الدىمەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى Twitter-دەگى پاراقشاسىندا «سايلاۋالدى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. ۇلتتىق كەڭەس مۇشەلەرى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن. بۇل – وتە ماڭىزدى ءمىندەت» دەپ جازدى.
اتالعان جارلىقتىڭ جاي-جاپسارى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا باياندالدى. جيىندا ءسوز باستاعان پرەزيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ەرلان قارين كەڭەس قۇرامى قالاي جاساقتالعانىن, ونىڭ الدىندا قانداي مىندەتتەر تۇرعانىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى – قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان. كەڭەستىڭ نەگىزگى ماقساتى – جۇرتشىلىقتىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتىك ساياساتقا قاتىستى وزەكتى, ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا باستامالاردى, ۇسىنىستاردى تۇجىرىمداۋ. سونىمەن قاتار تۇجىرىمدامالاردىڭ, مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جوبالارىنا قوعامدىق ساراپتاما جۇرگىزۋ, جۇرتشىلىقتىڭ, ازاماتتىق قوعامنىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ ماڭىزدى ستراتەگيالىق پروبلەمالاردى قاراۋ, سىندارلى ديالوگتى قامتاماسىز ەتۋ – كەڭەستىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى.
– ۇلتتىق كەڭەسكە پرەزيدەنتتىڭ ءوزى توراعالىق ەتەدى. ۇلتتىق كەڭەس قۇرامىنا ساياسي پارتيالار وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى, ساراپشىلار, جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوشباسشىلارى ەنىپ وتىر. كەڭەستىڭ قۇرامىن انىقتاۋ ماقساتىندا سوڭعى ءبىر ايدا كونسۋلتاتسيالار وتكىزىلدى. بۇل ءىس-شارالار ماۋسىم ايىنداعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءبىر اي ءىشىندە ۇلتتىق كەڭەس قۇرۋ تۋرالى جارلىعىنىڭ شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلدى. كونسۋلتاتسيالار بارىسىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ وكىلدەرى ءتۇرلى قوعام بەلسەندىلەرىمەن, ساياساتكەرلەرمەن, ساراپشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, كەڭەستىڭ قۇرامى قالاي قۇرىلاتىنى, ونىڭ الاڭىندا قانداي ماسەلەلەر كوتەرىلۋ كەرەكتىگى جونىندە پىكىرلەستىك. وسىنداي جيىنداردا ايتىلعان پىكىرلەردى جۇيەلەپ, ءبىر شەشىمگە كەلدىك. كەڭەسكە كىرەتىن قوعام بەلسەندىلەرى مىنانداي ءتارتىپكە سايكەس ىرىكتەلدى. ولار – ۇزاق ۋاقىت بويى قوعامدىق ماڭىزى بار ماسەلەلەردى تۇراقتى تۇردە كوتەرىپ, كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋدارىپ جۇرگەن بەلسەندىلەر جانە ناقتى ءبىر سالانى دامىتۋعا ءۇن قوسىپ, ەڭبەكتەنگەن كاسىبي ماماندار. كەڭەس قۇرامىندا قوعامنىڭ بارلىق سالاسىنىڭ وكىلدەرى قامتىلدى. ساياسي-قوعامدىق الاڭداردىڭ, ءتۇرلى ساياسي كۇشتەردىڭ وكىلدەرىن تارتۋعا تىرىستىق. ەسكى وپپوزيتسيانىڭ دا, جاڭا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان قوزعالىستاردىڭ دا وكىلدەرى بار. كونسۋلتاتسيالار كەزىندە كەڭەس قۇرامىمەن قاتار جۇمىسى تۋرالى دا وي قوزعادىق. اقىلداسا كەلە الداعى ۋاقىتتا ۇلتتىق قوعامدىق كەڭەستىڭ جۇمىسى جۇيەلى بولۋى ءۇشىن قۇرامىنا ەنگەن مۇشەلەرى بىرنەشە جۇمىس توپتارىنا ءبولىنۋى مۇمكىن دەگەن بايلام جاسادىق. ونىڭ قالاي جىكتەلەتىنى جايىندا كەيىن تاعى ماعلۇمات بەرەمىز. قازىرگى ۋاقىتتا ورتاق ۇستانىم بار. ياعني, ۇلتتىق كەڭەس تەك قانا بەلگىلى ءبىر ۋاقىت سايىن سالتاناتتى تۇردە وتەتىن جيىن الاڭى ەمەس, ناقتى ماسەلەلەر قارالاتىن, تالقىلاناتىن الاڭ بولادى. جۇمىس توپتارىنا بولىنگەن كەڭەس مۇشەلەرى بەلگىلى ءبىر باعىتتار بويىنشا ءوز ۇسىنىستارىن دايىندايدى. ۇسىنىستار ناتيجەسىندە قابىلدانعان شەشىمدەر ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا قارالادى, – دەدى ەرلان قارين.
ۇلتتىق كەڭەستىڭ قۇرامى 42 ادامنان جاساقتالدى. ولاردىڭ ءبىر توبىن مۇحتار تايجان, ارمان شوراەۆ, قازىبەك يسا, مۇرات ابەنوۆ سياقتى كوپكە اتى ءمالىم قوعام قايراتكەرلەرى قۇرادى. سونداي-اق كەڭەسكە قوعام بەلسەندىلەرى – جانىبەك قوجىق, ازاماتحان امىرتاەۆ, باقىتجان بۇقارباي جانە قۇقىق قورعاۋ وكىلدەرى – جەمىس تۇرماعامبەتوۆا, ايمان وماروۆا, ايگۇل ورىنبەك مۇشە بولدى.
ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ جۇمىس باعدارىنان حاباردار ەتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا وسى كەڭەستىڭ قۇرامىنان تابىلعان قوعام قايراتكەرلەرى دە ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. سونىڭ ءبىرى كەڭەس مۇشەسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مۇحتار تايجان بيلىك پەن قوعام اراسىندا ديالوگ ورناتۋ تۋرالى بۇرىننان كوتەرىپ كەلە جاتقانىن, سول ويى وسى ۇلتتىق كەڭەس ارقىلى جۇزەگە اساتىنىن ايتتى. ول بۇل باستاماعا قولداۋ كورسەتىپ, كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەردى بىرلەسىپ تالقىلاۋعا سەپ بولاتىن, تۇراقتى تۇردە جۇمىس ىستەيتىن جيىن بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. سونداي-اق قوعام بەلسەندىسى كەڭەس جۇمىسىنىڭ اشىق, جەمىستى بولۋىنا اتسالىساتىنىن ايتىپ, بۇل قازاقستاننىڭ بولاشاقتا وركەنيەتتى, قۇقىقتىق, دەموكراتيالىق, شىنايى نارىقتىق مەملەكەتكە اينالۋىنا, كەلەشەك ۇرپاققا دامىعان ەلدى قالدىرىپ كەتۋگە باستى قادام بولادى دەپ ءۇمىتتەنەتىنىن جەتكىزدى.
– حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىن جاقىنداتۋ ءۇشىن كەڭەستىڭ قۇرىلۋىن, ونىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ وتىرمىز. مەن جاڭا عانا شىققان جارلىقتىڭ ىشىندەگى ءتىزىمدى قاراپ شىقتىم. ماعان ۇناپ تۇرعانى – ءارتۇرلى سالانىڭ, ءارتۇرلى ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرىنىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى قۇرامىنا كىرگەنى. مەن مۇنى اندا-ساندا, ەكى-ءۇش ايدا ءبىر رەت تەك رەسمي جيىن ەسەبىندە ەمەس, ناقتى قوعامداعى ەڭ وزەكتى پروبلەمالاردى كوتەرىپ, سونى شەشۋگە تىرىساتىن جاقسى كەڭەس بولادى دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر بايقاعانىم, وسى كەڭەس جۇمىسىنىڭ توڭىرەگىندە تەك قانا ساياسي ماسەلەلەر ەمەس, الەۋمەتتىك پروبلەمالار, مەملەكەتتىك باعدارلامالار ساراپتالىپ, قارالادى. بۇل ورتادا كوپتەگەن وڭ ۇسىنىس ايتىلىپ, پروبلەمالاردى شەشۋدە ولقىلىقتار بولسا, بىردەن تالقىلانىپ, ودان ءارى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا, كۇشەيىپ كەتۋىنە جول بەرمەي, دەر كەزىندە دۇرىس وزگەرىستەر جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىن. بۇگىنگى تاڭدا ازاماتتار وتە بەلسەندى. بىراق بارلىق كەزدە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىك بولا بەرمەيدى. ءبىر مينيسترلىك اشىق, جاريا تۇردە جۇمىس ىستەپ, الدىن الا اقىلداسادى. كەيبىر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى جابىق تۇردە جۇمىس ىستەيدى. مەن وسى كەڭەستىڭ بەرگەن وكىلەتتىگىن پايدالانىپ, كەڭەس مۇشەلەرى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن ءتۇسىنىپ, ارقايسىسى ءوز سالاسى بويىنشا ناتيجەلى جۇمىس ىستەيدى دەپ سەنىم بىلدىرەمىن. مىسالى, مەن بىرقاتار الەۋمەتتىك سالا: ءبىلىم سالاسىن, مەديتسينانى دامىتۋ, جاستاردىڭ پروبلەماسى سياقتى ماسەلەلەردى ءجيى كوتەرەمىن. وسى كەڭەستە ءوزىم جەتە تۇسىنەتىن پروبلەمالاردىڭ وڭ شەشىلۋىنە كۇش سالامىن. ماسەلەلەر كوپ, بىراق ونىڭ ءبارىن كىمگە جەتكىزەرىمىزدى ءبىلمەيمىز نەمەسە تەك قانا الەۋمەتتىك جەلىلەرمەن عانا شەكتەلەمىز. ال ەندى بۇل الاڭ ءتيىمدى ۇسىنىستار ايتىلاتىن, كەڭىنەن وتىرىپ كەڭەسەتىن ورتا بولماق, – دەدى كەڭەس مۇشەسى, قوعام قايراتكەرى, ۇلتتىق «سەرپىن» ءبىلىم جانە يننوۆاتسيالار پالاتاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات ابەنوۆ.
سونىمەن قاتار بۇل جيىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنان كەلگەن قوعام بەلسەندىسى, كەڭەس مۇشەسى ءجانىبەك قوجىق تا ۇلتتىق كەڭەس تۋرالى ءوز ويىن جەتكىزدى. ول ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى التىن كوپىر بولاتىنىنا سەنەتىنىن اتاپ, شاماسى كەلگەنشە كەڭەس مۇشەسى رەتىندە حالىقتى تولعاندىرعان ماسەلەلەردى كوتەرۋگە, تىڭ وي قوزعاپ, تۇيتكىلدى جاعدايلاردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا اتسالىساتىنىن ايتتى. سونداي-اق بۇل كەڭەس مەملەكەتىمىز وزگەلەرمەن تەرەزەسى تەڭ بولىپ, وركەنيەت كوشىنەن قالماساق دەگەن ءۇمىتتىڭ ۇدەسىنەن شىقسا ەكەن دەگەن نيەتىن ءبىلدىردى.
ءباسپاسوز جيىنىنىڭ سوڭىنا قاراي ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ەرلان قارين كەڭەستىڭ العاشقى جيىنى شامامەن تامىز ايىنىڭ 20-سىنا قاراي وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ءمالىمدەدى. سونداي-اق ول ديالوگ, تالقىلاۋلار كەڭەس ۇستەلىنىڭ باسىندا عانا شەكتەلمەي, الەۋمەتتىك توپتاردىڭ كەزدەسۋلەرى ءوڭىر-وڭىردە وتەتىنىن ايتتى.
بەرىك ابدىعالي ۇلى,
قازاقستان ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ «ارحيۆ-2025» عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ باسشىسى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:
– ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا كورسەتىلگەن ەدى. كەڭەس ءبىر جاعىنان قوعامداعى ءتۇرلى پىكىرلەردى ەسكەرىپ, ۇسىنىستاردى جيناسا, ەكىنشى جاعىنان نەگىزگى ديالوگ الاڭىن جاساپ, ماماندارمەن, ساراپشىلارمەن اقىلداسۋ ءۇشىن قۇرىلادى دەگەن جوسپار بار. كەڭەس قۇرامىندا قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرىپ جۇرگەن قايراتكەرلەر, جۋرناليستەر, بلوگەرلەر, ساياساتكەرلەر بار. مەنىڭ ويىمشا, بۇل كەڭەس پرەزيدەنت جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشى ورگان رەتىندە ساياسي رەفورمالار, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جاعدايلارعا قاتىستى قاجەتتى ءارى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ماڭىزدى ۇسىنىستار بەرىپ وتىرادى.
جاڭادان قۇرىلعان ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى ساياسي قوعامداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا ۇسىنىستار بەرۋى ءتيىس. جەكە ءوزىم رۋحانيات, ۇلتتىڭ دامۋى, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ, ونىڭ ىشىندە اۋىل ماسەلەسى, اكىمدەردىڭ جۇمىسى, وڭىرلىك ساياساتپەن بايلانىستى تاجىريبەم مەن ۇسىنىستارىمدى بولىسەمىن دەپ ويلايمىن.
اسىلبەك قوجاحمەتوۆ,
«قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:
– جاڭا قۇرىلعان كەڭەسكە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك مول. ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتە ماڭىزدى جارلىققا قول قويدى. بۇل – ەلىمىز ءۇشىن وتە ءۇلكەن باستاما. كەڭەس مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىن.
ديالوگ الاڭى قازىرگى قوعامعا قاجەت. ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ – ۇلكەن شارۋا. بۇل مەملەكەتكە ەمەس, حالىققا قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. كەڭەس ارقىلى بيلىك پەن حالىق اراسىندا بايلانىس ورنايدى. كەڭەس مۇشەلەرى وزدەرىنە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى تۇسىنەدى دەپ سەنەمىن. ءبارى العاشقى وتىرىستان كەيىن بەلگىلى بولادى. ەڭ باستىسى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن پرەزيدەنت ءوزى باسقارادى, دەمەك اتقارىلاتىن شارۋالار 100% ناتيجەلى بولماق.
مارات شيبۇتوۆ,
«ترانسپارەنسي كازاحستان» قوعامدىق قورى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:
– كەڭەس قۇرامىنا كوڭىلى تولاتىندار دا, تولمايتىندار دا بار. مەنىڭ ويىمشا, ول قالىپتى جاعداي. ەڭ باستىسى, كەڭەس قۇرامىنان قوعامداعى بارلىق ساياسي توپتاردىڭ وكىلدەرىن كورە الدىق. دەپۋتاتتار, ساياساتكەرلەر, جۋرناليستەر, ساراپشىلار دا ەنگەنى قۋانتتى. بارلىعى ءالى كۇنگە دەيىن قوعامدىق ومىردە بەلسەندى. قوعامدىق ومىردەن الىستاسا دا, بۇرىنعى ەڭبەگى ءۇشىن قوسىپ قوياتىن قوعام قايراتكەرلەرى جوق. سونىمەن بىرگە تىم راديكالدى ويلايتىنداردى, مۇلدە تانىس ەمەستەردى دە كورە المادىق. ياعني, كەڭەس قۇرامىنا تاجىريبەلى, وزىندىك ويى بار تۇلعالار ەنگەن. بارلىعىن ۋاقىت كورسەتەدى. العاشقى جينالىستان سوڭ كەڭەستىڭ باعىتى مەن كۇنتىزبەسى بەلگىلى بولادى.
باقىتجان بۇقارباي,
قوعام قايراتكەرى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:
– ۇلتتىق كەڭەس قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارماق. قوعامنىڭ, حالىقتىڭ, پارتيالاردىڭ سۇراقتاردى كەڭىنەن تالقىلاۋى ارقىلى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس بەرۋ باستى مىندەت بولماق. بيلىك ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ وزەكتى ءماسەلەلەرگە قاتىستى شەشىمدەردى بىرگە قابىلداۋدى نەگىزگى ماقساتى رەتىندە ايقىنداپ وتىر. بۇل – قۇپتارلىق ءىس. ءوزىم ازىرگە ناقتى قاي باعىتتى قاراستىراتىنىمدى, قانداي ماسەلە ۇسىنارىمدى ءدوپ باسىپ ايتا المايمىن. العاشقى وتىرىسقا دەيىن كوتەرەتىن ماسەلە ايقىندالادى. مەن بۇعان دەيىن دە قوعامدىق ماسەلەلەرمەن اينالىسىپ كەلدىم. ءبىز 4 جىلدان بەرى مىڭداعان ادامعا قازاق ءتىلىن ۇيرەتتىك. 3 جىلداي جاستار اراسىندا كىتاپ وقۋدى قايتادان ترەندكە اينالدىرۋ ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ ءجۇرمىن. وسى باعىتتا ءبىلىمىم, تاجىريبەم بار, بىرنەشە كىتابىم شىقتى. قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا 3 جىلداي قىزمەت ەتتىم. اناليتيكالىق تاجىريبەم بار. وسى باعىتتاعى ءبىلىم مەن تاجىريبەمدى ەل يگىلىگىنە جاراتامىن دەپ ايتا الامىن.
