پرەزيدەنت • 18 شىلدە، 2019

ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ باعىتى ايقىن

220 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ەرەجەسى جانە قۇرامى بەكىتىلدى.

بۇل تۋرالى الدىمەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى Twitter-دەگى پاراقشاسىندا «سايلاۋ­ال­دى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ماقسا­تىندا ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. ۇلتتىق كەڭەس مۇشەلەرى، بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن. بۇل – وتە ماڭىزدى مىن­دەت» دەپ جازدى.

اتالعان جارلىقتىڭ جاي-جاپ­سارى ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنسياسىندا باياندالدى. جيىندا ءسوز باستاعان پرەزيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ەرلان قارين كەڭەس قۇرامى قالاي جاساقتالعانىن، ونىڭ الدىندا قانداي مىندەتتەر تۇرعانىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى – قازاقستان پرەزيدەنتى جا­نىن­داعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەس­شى ورگان. كەڭەستىڭ نەگىزگى ماق­ساتى – جۇرتشىلىقتىڭ، ساياسي پار­تيالاردىڭ، ازاماتتىق قوعام وكىل­دەرىنىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتىك ساياساتقا قاتىستى وزەكتى، ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا باستامالاردى، ۇسىنىستاردى تۇجىرىمداۋ. سونىمەن قاتار تۇجىرىمدامالاردىڭ، مەم­لەكەتتىك باعدارلامالار مەن نور­ماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جوبالارىنا قوعامدىق ساراپتاما جۇرگىزۋ، جۇرتشىلىقتىڭ، ازاماتتىق قوعامنىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ ماڭىزدى سترا­تەگيالىق پروبلەمالاردى قاراۋ، سىندارلى ديالوگتى قامتاماسىز ەتۋ – كەڭەستىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى.

– ۇلتتىق كەڭەسكە پرەزيدەنتتىڭ ءوزى ءتوراعالىق ەتەدى. ۇلتتىق كەڭەس قۇ­رامىنا ساياسي پارتيالار وكىل­دەرى، قوعام بەلسەندىلەرى، ساراپشىلار، جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوش­باس­شىلارى ەنىپ وتىر. كەڭەستىڭ قۇرا­مىن انىقتاۋ ماقساتىندا سوڭعى ءبىر ايدا كونسۋلتاسيالار وتكى­زىلدى. بۇل ءىس-شارالار ماۋسىم ايىن­داعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءبىر اي ىشىن­دە ۇلتتىق كەڭەس قۇرۋ تۋرالى جارلىعىنىڭ شەڭبەرىندە ۇيىم­داس­تىرىلدى. كونسۋلتاسيالار بارىسىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ وكىلدەرى ءتۇرلى قوعام بەلسەندىلەرىمەن، ساياساتكەرلەرمەن، ساراپشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، كەڭەستىڭ قۇرامى قالاي قۇرىلاتىنى، ونىڭ الاڭىندا قانداي ماسەلەلەر كوتەرىلۋ كەرەكتىگى جونىندە پىكىرلەستىك. وسىنداي جيىنداردا ايتىلعان پىكىرلەردى جۇيەلەپ، بىر شەشىمگە كەلدىك. كەڭەسكە كىرەتىن قوعام بەلسەندىلەرى مىنانداي تار­تىپكە سايكەس ىرىكتەلدى. ولار – ۇزاق ۋاقىت بويى قوعامدىق ماڭىزى بار ماسەلەلەردى تۇراقتى تۇردە كوتەرىپ، كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋدارىپ جۇرگەن بەلسەندىلەر جانە ناقتى ءبىر سالانى ءدامىتۋعا ۇن قوسىپ، ەڭبەكتەنگەن كاسى­بي ماماندار. كەڭەس قۇرامىندا قوعامنىڭ بارلىق سالاسىنىڭ وكىل­دەرى قامتىلدى. ساياسي-قوعامدىق الاڭ­داردىڭ، ءتۇرلى ساياسي كۇشتەردىڭ وكىلدەرىن تارتۋعا تىرىستىق. ەسكى وپپو­زيسيانىڭ دا، جاڭا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان قوزعالىستاردىڭ دا وكىل­دەرى بار. كونسۋلتاسيالار كەزىندە كەڭەس قۇرامىمەن قاتار جۇمىسى تۋرالى دا وي قوزعادىق. اقىلداسا كەلە الداعى ۋاقىتتا ۇلتتىق قوعامدىق كەڭەستىڭ جۇمىسى جۇيەلى بولۋى ءۇشىن قۇرامىنا ەنگەن مۇشەلەرى بىرنەشە جۇمىس توپتارىنا ءبولىنۋى مۇمكىن دەگەن بايلام جاسادىق. ونىڭ قالاي جىكتەلەتىنى جايىندا كەيىن تاعى ماع­لۇمات بەرەمىز. قازىرگى ۋاقىتتا ور­تاق ۇستانىم بار. ياعني، ۇلتتىق كەڭەس تەك قانا بەلگىلى ءبىر ۋاقىت سايى­ن سالتاناتتى تۇردە وتەتىن جي­ىن الاڭى ەمەس، ناقتى ماسەلەلەر قارا­لاتىن، تالقىلاناتىن الاڭ بولادى. جۇمىس توپتارىنا بولىنگەن كە­ڭەس مۇشەلەرى بەلگىلى ءبىر باعىتتار ءبو­يىنشا وز ۇسىنىستارىن دايىنداي­دى. ۇسىنىستار ناتيجەسىندە قابىلدانعان شەشىمدەر ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا قارا­لادى، – دەدى ەرلان قارين.

ۇلتتىق كەڭەستىڭ قۇرامى 42 ادامنان جاساقتالدى. ولاردىڭ ءبىر توبىن مۇحتار تايجان، ارمان شوراەۆ، قا­زىبەك يسا، مۇرات ابەنوۆ سياقتى كوپكە اتى ءمالىم قوعام قايراتكەرلەرى قۇرادى. سونداي-اق كەڭەسكە قوعام بەل­سەندىلەرى – جانىبەك قوجىق، ازامات­حان امىرتاەۆ، باقىتجان بۇقارباي جانە قۇقىق قورعاۋ وكىلدەرى – جەمىس تۇرماعامبەتوۆا، ايمان وماروۆا، ايگۇل ورىنبەك مۇشە بولدى.

ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭە­سىنىڭ جۇمىس باعدارىنان حاباردار ەتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا وسى كە­ڭەستىڭ قۇرامىنان تابىلعان قو­عام قايراتكەرلەرى دە ءوز پىكىرلەرىن بىلدىردى. سونىڭ ءبىرى كەڭەس مۇشەسى، ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مۇحتار تايجان بيلىك پەن قوعام اراسىندا ديالوگ ورناتۋ تۋرالى بۇرىننان كوتەرىپ كەلە جات­قانىن، سول ويى وسى ۇلتتىق كەڭەس ارقىلى جۇزەگە اساتىنىن ايتتى. ول بۇل باستاماعا قولداۋ كورسەتىپ، كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەردى بىرلەسىپ تالقىلاۋعا سەپ بولاتىن، تۇراقتى تۇردە جۇمىس ىستەيتىن جي­ىن بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. سونداي-اق قوعام بەلسەندىسى كەڭەس جۇمى­سىنىڭ اشىق، جەمىستى بولۋىنا اتسالىساتىنىن ايتىپ، بۇل قازاق­ستاننىڭ بولاشاقتا وركەنيەتتى، قۇقىقتىق، دەموكراتيالىق، شىنايى نارىقتىق مەملەكەتكە اينالۋىنا، كەلەشەك ۇرپاققا دامىعان ەلدى قالدىرىپ كەتۋگە باستى قادام بولادى دەپ ۇمىت­تەنەتىنىن جەتكىزدى.

– حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىن جاقىنداتۋ ءۇشىن كەڭەستىڭ قۇرىلۋىن، ونىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ وتىرمىز. مەن جاڭا عانا شىققان جارلىقتىڭ ىشىندەگى ءتىزىمدى قاراپ شىقتىم. ما­عان ۇناپ تۇرعانى – ءارتۇرلى سالا­نىڭ، ءارتۇرلى ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرىنىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى قۇرامىنا كىرگەنى. مەن مۇنى اندا-ساندا، ەكى-ۇش ءايدا بىر رەت تەك رەسمي جيىن ەسەبىندە ەمەس، ناقتى قوعامداعى ەڭ وزەكتى پروبلەمالاردى كوتەرىپ، سونى شەشۋگە تىرىساتىن جاقسى كەڭەس بولادى دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر بايقاعانىم، وسى كەڭەس جۇمىسىنىڭ توڭىرەگىندە تەك قانا ساياسي ماسەلەلەر ەمەس، الەۋمەتتىك پروبلەمالار، مەم­لەكەتتىك باعدارلامالار ساراپتالىپ، قارالادى. بۇل ورتادا كوپتەگەن وڭ ۇسىنىس ايتىلىپ، پروبلەمالاردى شەشۋدە ولقىلىقتار بولسا، بىردەن تالقىلانىپ، ودان ءارى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا، كۇشەيىپ كەتۋىنە جول بەرمەي، دەر كەزىندە دۇرىس وزگەرىستەر جاساۋعا مۇمكىندىك بە­رەدى دەپ سەنەمىن. بۇگىنگى تاڭدا ازاماتتار وتە بەلسەندى. ءبىراق بارلىق كەزدە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باس­­شىلارىمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىك بولا بەرمەيدى. بىر مينيسترلىك اشىق، جاريا تۇردە جۇمىس ىستەپ، الدىن الا اقىلداسادى. كەيبىر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى جابىق تۇردە جۇمىس ىستەيدى. مەن وسى كەڭەستىڭ بەرگەن وكىلەتتىگىن پايدالانىپ، كەڭەس مۇشەلەرى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن ءتۇسىنىپ، ءارقايسىسى ءوز سالاسى بويىنشا ناتيجەلى جۇ­مىس ىستەيدى دەپ سەنىم بىلدىرەمىن. مىسالى، مەن ءبىرقاتار الەۋمەتتىك ءسالا: بىلىم سالاسىن، مەديسينانى دامىتۋ، جاس­تاردىڭ پروبلەماسى سياقتى ماسەلەلەردى ءجيى كوتەرەمىن. وسى كەڭەستە ءوزىم جەتە تۇسىنەتىن پروبلەمالاردىڭ وڭ شەشىلۋىنە كۇش سالامىن. ماسەلەلەر كوپ، ءبىراق ونىڭ ءبارىن كىمگە جەتكىزەرىمىزدى بىل­مەيمىز نەمەسە تەك قانا الەۋمەتتىك جەلىلەرمەن عانا شەكتەلەمىز. ال ەندى بۇل الاڭ ءتيىمدى ۇسىنىستار ايتىلاتىن، كەڭىنەن وتىرىپ كەڭەسەتىن ورتا بولماق، – دەدى كەڭەس مۇشەسى، قوعام قايراتكەرى، ۇلتتىق «سەرپىن» بىلىم جانە يننوۆاسيالار پالاتاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات ابەنوۆ.

سونىمەن قاتار بۇل جيىندا ماڭ­عىستاۋ وبلىسىنان كەلگەن قوعام بەلسەندىسى، كەڭەس مۇشەسى جانى­بەك قوجىق تا ۇلتتىق كەڭەس ءتۋرالى وز ويىن جەتكىزدى. ول ۇلتتىق قو­عام­دىق سەنىم كەڭەسى بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى التىن كوپىر بولا­تىنىنا سەنەتىنىن اتاپ، شاماسى كەلگەنشە كەڭەس مۇشەسى رەتىندە حالىق­تى تولعاندىرعان ماسەلەلەردى كوتەرۋگە، تىڭ وي قوزعاپ، تۇيتكىلدى جاعدايلاردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا اتسالىساتىنىن ايتتى. سونداي-اق بۇل كەڭەس مەملەكەتىمىز وزگەلەرمەن تەرەزەسى تەڭ بولىپ، وركەنيەت كوشىنەن قالماساق دەگەن ءۇمىتتىڭ ۇدەسىنەن شىقسا ەكەن دەگەن نيەتىن بىلدىردى.

باسپاسوز جيىنىنىڭ سوڭىنا قاراي ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ەرلان قارين كەڭەستىڭ العاشقى جيىنى شامامەن تامىز ايىنىڭ 20-سىنا قاراي وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ما­لىمدەدى. سونداي-اق ول ديالوگ، تالقىلاۋلار كەڭەس ۇستەلىنىڭ باسىندا عانا شەكتەلمەي، الەۋ­مەتتىك توپتاردىڭ كەز­دەسۋلەرى وڭىر-وڭىردە وتەتىنىن ايتتى.

بەرىك ءابدىعاليۇلى،

قازاقستان ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ «ارحيۆ-2025» عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ باسشىسى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:

– ۇلتتىق قوعامدىق سە­نىم كەڭەسىن قۇرۋ پرە­زي­دەنتتىڭ سايلاۋالدى باع­­دارلاماسىندا كور­سە­تىلگەن ەدى. كەڭەس ءبىر جا­­­عىنان قوعام­داعى ءتۇر­لى پىكىرلەردى ەسكەرىپ، ۇسى­نىستاردى جيناسا، ەكىنشى جاعىنان نەگىزگى ديالوگ الاڭىن جاساپ، ماماندارمەن، ساراپشىلارمەن ءاقىلداسۋ ۇشىن قۇرىلادى دەگەن جوسپار بار. كەڭەس قۇرامىندا قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرىپ جۇرگەن قايراتكەرلەر، جۋرناليستەر، بلوگەرلەر، ساياساتكەرلەر بار. مەنىڭ ويىمشا، بۇل كەڭەس پرەزيدەنت جانىن­داعى كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشى ورگان رەتىندە ساياسي رەفورمالار، الەۋمەتتىك، ەكونو­ميكالىق جاعدايلارعا قاتىستى قاجەتتى ءارى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ماڭىزدى ۇسىنىستار بەرىپ وتىرادى.

جاڭادان قۇرىلعان ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى ساياسي قوعامداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر بويىن­شا ۇسىنىستار بەرۋى تيىس. جەكە ءوزىم رۋحانيات، ۇلتتىڭ دامۋى، جەر­گىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ، ونىڭ ىشىندە اۋىل ماسەلەسى، اكىمدەردىڭ جۇمىسى، وڭىرلىك ساياساتپەن بايلانىستى تاجىريبەم مەن ۇسىنىستارىمدى بولىسەمىن دەپ ويلايمىن.


اسىلبەك قوجاحمەتوۆ،

«قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:

– جاڭا قۇرىلعان كەڭەسكە جۇكتەلگەن جا­ۋاپكەرشىلىك مول. ۇلتتىق قوعامدىق سە­نىم كەڭەسىن قۇرۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ تا­لابى. قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتە ماڭىزدى جار­لىققا قول قويدى. بۇل – ەلىمىز ءۇشىن وتە ۇل­كەن باستاما. كەڭەس مەملە­كەتىمىزدىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىن.

ديالوگ الاڭى قازىرگى قوعامعا قاجەت. ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ – ۇلكەن شارۋا. بۇل مەملەكەتكە ەمەس، حالىققا قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. كەڭەس ارقىلى بيلىك پەن حالىق اراسىندا بايلانىس ورنايدى. كەڭەس مۇشەلەرى وزدەرىنە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى تۇسىنەدى دەپ سەنەمىن. ءبارى العاشقى وتىرىستان كەيىن بەلگىلى بولادى. ەڭ باس­تىسى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن پرەزيدەنت ءوزى باسقارادى، دەمەك اتقارىلاتىن شارۋالار 100% ناتيجەلى بولماق.


مارات شيبۇتوۆ،

«ترانسپارەنسي كازاحستان» قوعامدىق قورى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:

– كەڭەس قۇرامىنا كو­ڭىلى تولاتىندار دا، تولمايتىندار دا بار. مەنىڭ ويىمشا، ول قالىپتى جاع­داي. ەڭ باستىسى، كەڭەس قۇرامىنان قوعامداعى بارلىق ساياسي توپتاردىڭ وكىلدەرىن كورە الدىق. دە­پۋتاتتار، ساياساتكەرلەر، جۋرناليستەر، ساراپشىلار دا ەنگەنى قۋانتتى. بارلىعى ءالى كۇنگە دەيىن قوعامدىق ومىردە بەلسەندى. قوعامدىق ومىردەن الىستاسا دا، بۇرىنعى ەڭبەگى ءۇشىن قوسىپ قوياتىن قوعام قايراتكەرلەرى جوق. سونىمەن بىرگە تىم راديكالدى ويلايتىنداردى، مۇلدە تانىس ەمەستەردى دە كورە المادىق. ياعني، كەڭەس قۇرامىنا تاجىريبەلى، وزىندىك ويى بار تۇلعالار ەنگەن. بارلىعىن ۋاقىت كورسەتەدى. العاشقى جينالىستان سوڭ كەڭەستىڭ باعىتى مەن كۇنتىزبەسى بەلگىلى بولادى.


باقىتجان بۇقارباي،

قوعام قايراتكەرى، ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:

– ۇلتتىق كەڭەس قو­عام­داعى وزەكتى ماسە­لە­لەردى شەشۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارماق. قوعامنىڭ، حالىقتىڭ، پارتيالاردىڭ سۇراقتاردى كەڭىنەن تال­قىلاۋى ارقىلى مەم­لەكەتتىك ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىن­شا كەڭەس بەرۋ باستى مىندەت بولماق. بيلىك ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ وزەكتى ما­سەلەلەرگە قاتىستى شەشىمدەردى بىرگە قا­بىلداۋدى نەگىزگى ماقساتى رەتىندە ايقىنداپ وتىر. بۇل – قۇپتارلىق ءىس. ءوزىم ازىرگە ناقتى قاي باعىتتى قاراستىراتىنىمدى، قانداي ماسەلە ۇسىنارىمدى ءدوپ باسىپ ايتا المايمىن. العاشقى وتىرىسقا دەيىن كوتەرەتىن ماسەلە ايقىندالادى. مەن بۇعان دەيىن دە قوعامدىق ماسەلەلەرمەن اينالىسىپ كەلدىم. ءبىز 4 جىلدان بەرى مىڭداعان ادامعا قازاق ءتىلىن ۇيرەتتىك. 3 جىلداي جاستار اراسىندا كىتاپ وقۋدى قايتادان ترەندكە اينالدىرۋ ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ ءجۇرمىن. وسى باعىتتا ءبىلىمىم، تاجىريبەم بار، بىرنەشە كىتابىم شىقتى. قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا 3 جىلداي قىزمەت ەتتىم. اناليتيكالىق تاجىريبەم بار. وسى باعىتتاعى ءبىلىم مەن تاجىريبەمدى ەل يگىلىگىنە جاراتامىن دەپ ايتا الامىن.


باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

سەكتوردى ساقاداي ساي قىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 11:31

اجەنىڭ ارقاسى

قوعام • بۇگىن، 08:39

ۇلاعاتتى ءومىر يەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:37

بىرىنشى راۋندتا-اق سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 08:36

ساڭلاقتار اتوي سالادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:33

ادىلىم-اي، ادەكەم-اۋ!..

رۋحانيات • بۇگىن، 08:12

ادىلدىكتىڭ ءادىلى ەدى...

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

سوڭىندا جاقسى ءىزى سايراپ جاتىر

رۋحانيات • بۇگىن، 08:08

باقۇل بول، باۋىرىم!

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

سۇيەگى اسىل ادام ەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار