ەلدىك مارتەبە
سەيسەنبى, 22 قاڭتار 2013 7:19
ەحرو-2017 كورمەسىنىڭ استانادا ءوتۋى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاعى ءبىر الەمدىك جەڭىسى
الەم مەملەكەتتەرى باسەكە زامانىندا ءتۇرلى تاڭداۋىن جاساپ, ءوزىندىك دامۋ جولىن تابۋدا. تاڭداۋىنان جاڭىلماعان قازاقستان دامۋدىڭ وزىندىك داڭعىل جولىندا تاعى ءبىر جەتىستىككە جەتتى, ياعني ەلوردامىزدا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىندا الەمدىك ەحرو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ ءمارتەبەسىنە يە بولدىق. از ۋاقىتتا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ وزىق تا ءومىرشەڭ, تۇعىرى بيىك, كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا الاش جۇرتى الەۋەتى جاراسقان, ىرگەسى بەرىك, بەدەلى زور مەملەكەتكە اينالدى.
سەيسەنبى, 22 قاڭتار 2013 7:19
ەحرو-2017 كورمەسىنىڭ استانادا ءوتۋى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاعى ءبىر الەمدىك جەڭىسى
الەم مەملەكەتتەرى باسەكە زامانىندا ءتۇرلى تاڭداۋىن جاساپ, ءوزىندىك دامۋ جولىن تابۋدا. تاڭداۋىنان جاڭىلماعان قازاقستان دامۋدىڭ وزىندىك داڭعىل جولىندا تاعى ءبىر جەتىستىككە جەتتى, ياعني ەلوردامىزدا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىندا الەمدىك ەحرو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ ءمارتەبەسىنە يە بولدىق. از ۋاقىتتا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ وزىق تا ءومىرشەڭ, تۇعىرى بيىك, كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا الاش جۇرتى الەۋەتى جاراسقان, ىرگەسى بەرىك, بەدەلى زور مەملەكەتكە اينالدى.
قازاقستان ءوز دامۋىندا ەكونوميكاسى دامىعان ەلدەردىڭ ءتاجىريبەسىن قايتالاۋعا ەمەس, كەرىسىنشە, تالداپ-قورىتۋعا ۇمتىلىپ, ولار ءۇشىن ءوز نارىعىن اشا وتىرىپ, الەم ەلدەرىن ەكونوميكالىق داعدارىستان شىعۋدىڭ جولدارىن بىرلەسىپ ىزدەۋگە شاقىردى. ەل تىزگىنى سارابدال ساياساتكەر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قولىندا بولعانى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە زور ناتيجە بەرگەنىن تاريح ايعاقتاپ وتىر. بۇل مىقتى ساياسات ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, وزگە ەلدەردىڭ دە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىرعانى بەلگىلى.
قۋاتتى قازاقستاندى قۇرۋ ءۇشىن قۋاتتى ەكونوميكا كەرەك, ەندەشە ەحرو-2017 بىزدىڭ ەلدىڭ دامۋىنا زور سەرپىلىس بەرەتىن اسا ماڭىزدى شارا بولماق. ەلباسى ن.نازارباەۆ ءوز ءسوزىندە: بۇل – الەمنىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى تابىستارى مەن قول جەتكىزگەن بيىكتەرىن مويىنداعانىنىڭ بەلگىسى. سوندىقتان ول – جالپى ەلىمىزدىڭ جارقىن تابىسى. ءناتيجەلى تابىسقا قول جەتكىزگەن جۇمىستارى ءۇشىن وسى ىسكە قاتىسقان بارلىق ماماندار مەن قىزمەتكەرلەرگە ءوزىمنىڭ العىسىمدى ءبىلدىرەمىن. بۇل – جالعىز استانانىڭ ەمەس, جالپى قازاقستاننىڭ جەڭىسى, دەپ وسى جەتىستىكتىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.
بۇل ۇلى سەنىمگە دە ەلباسى – قازاق ۇلتىنىڭ نار تۇلعاسى ن.نازارباەۆتىڭ الەم ساياساتكەرلەرىنىڭ اراسىنداعى اسقاق ابىرويىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەنىن بارشا جۇرت بىلەدى. ەحرو-2017 كورمەسىن تمد ەلدەرىندە, بۇكىل تۇركى الەمىندە تۇڭعىش رەت قازاقستان ءوتكىزگەلى تۇر.
كولەمى جاعىنان وليمپيا ويىندارى مەن دۇنيەجۇزىلىك فۋتبول چەمپيوناتىنان كەيىنگى ورىندا تۇرعانى وسى كورمە.
كورمە مەن ءۇشىن تانىس سالا بولعاندىقتان, ەحرو-2017 قازاقستانعا الەم ەلدەرىنىڭ اراسىندا ءۇلكەن بەدەل جانە ابىروي اكەلەتىنىنە تولىق سەنىمدىمىن. ولاردى اتاپ-اتاپ ايتار بولساق, مىنا جايلارعا باسا كوڭىل ءبولە الامىز.
ەڭ الدىمەن, كورمەنىڭ وتكىزىلۋى قازاقستاندا عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ دامۋىنا ناقتى اسەر ەتەدى.
قازاقستاندا «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبىندا وتەتىن كورمە ءداستۇرلى ەنەرگياعا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. ءبىز ونىڭ عالامدىق سالدارىن قازىردىڭ وزىندە كورۋدەمىز – ول مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى مەن وزون قاباتىنىڭ جۇقارۋىنان تانىلۋدا.
ەلىمىزدە ەنەرگيانىڭ بالامالى كوزدەرىن, سونىڭ ىشىندە جەل قۋاتىن پايدالانۋدى دامىتۋ ءۇشىن ناقتى عىلىمدى دامىتىپ, جاعداي جاساۋ قاجەت. ول ءۇشىن تەك جەل مەن سۋدىڭ, كۇننىڭ بولۋى عانا جەتكىلىكسىز.
كورمە وتكەننەن كەيىن قالعان نىسانداردىڭ ءبىرازى عىلىمي زەرتحانالار, عىلىمي ورتالىقتار, زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى رەتىندە پايدالانىلادى. بۇل تۋرالى سىرتقى ىستەر مينيسترىنىڭ ورىنباسارى ءراپىل جوشىباەۆ ءمالىمدەگەن بولاتىن. ونىڭ نەگىزىندە زەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلادى. ونى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق قاراۋىنا بەرۋ جوسپارلانعان. بۇل ەلىمىزدە عىلىم سالاسىن دامىتۋ جولىنداعى ۇلكەن ساياسي قادام بولماق.
ەندى كورمەنىڭ ساياسي اسەرىن اتايىق.
دۇنيەجۇزىلىك كورمەلەردىڭ تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك, ول 1851 جىلى لوندوندا وتكەن بارلىق حالىقتاردىڭ ونەركاسىپتىك ەڭبەكتەرىنىڭ ۇلى كورمەسىنەن باستاۋ العانىن جانە وسى ۋاقىتقا دەيىن جالعاسۋدا ەكەنىن كورەمىز. كورمە قىزمەتىن رەتتەۋ ماقساتىندا 1928 جىلى پاريجدە حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى قۇرىلدى. قازىرگى كۇندە بۇل ۇيىم حالىقارالىق قۇرىلىمداردىڭ ەڭ ەجەلگى جانە تاڭداۋلىلارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ونىڭ قۇرامىنا 157 مەملەكەت كىرەدى. سوعان بايلانىستى حالىقارالىق كورمەنى وتكىزەتىن مەملەكەت ساياسي تۇرعىدان تۇراقتى ءارى بەدەلدى بولۋى شارت.
ەحرو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن قازاقستان ءۇشىن زور مەرەي. ۇلكەن ساياسي ءمانى بار مۇنداي تابىسقا قول جەتكىزۋ ەلىمىزدىڭ بەدەلىن ەسەلەي ءتۇسكەنى ايداي الەمگە ايان. مۇنى قازىرگى تاڭدا بۇكىل الەم ءباسپاسوزى جارىسا جازىپ جاتقانى بەلگىلى. بۇل دەگەنىڭىز ورنى بولەك ەرەكشە ساياسي مارتەبە.
ەحرو-2017 كورمەسىنىڭ ەكونوميكاعا اسەرى ناقتى بولماقشى.
كورمەنى وتكىزۋگە دايىندىق بارىسىندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ارتىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, ونەركاسىپ جانە ءوندىرىس وشاقتارى دامۋدىڭ جاڭا بەلەسىنە تۇسەدى. مىسالى, 2010 جىلى شانحايدا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك كورمەنىڭ ءناتيجەسىندە مىنانداي ءناتيجەلەرگە قول جەتكەنى ءمالىم.
قىتاي پاۆيلونى ۇستىندە ورنالاسقان كۇننەن ەنەرگيا الۋ پانەلدەرى 30 مىڭ شارشى مەتر جاقىن ماڭداعى نىسانداردى كۇن ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتكەن. كورمەنىڭ جالپى اۋقىمى 5,28 شارشى شاقىرىمدى قامتىپ, وعان 190-نان استام مەملەكەت جانە شامامەن 73 ملن. ادام قاتىسقان. كورمە ۇيىمداستىرۋشىلارعا 12 ملرد. دوللار پايدا اكەلگەن. ورتا بيزنەس تابىسى كەم دەگەندە 20 پايىزعا ارتقان. ەحرو كەزىندە شانحاي كاسىپورىندارى ءتۇرلى جوبالارعا 1,2 ملرد. دوللار كولەمىندە قارجى تارتقان. شانحاي تاكسوپاركى ەكولوگيالىق تازا رەسۋرستارمەن جۇرەتىن 1000 ماشيناعا تولىققان. وسىلاي جالعاستىرا بەرۋگە بولادى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كورمە وتكىزۋ ناتيجەسىندە شانحاي پەكين وليمپياداسىنا قاراعاندا 3 ەسە ارتىق پايدا ءتۇسىرىپتى. ەحرو-نى ءوتكىزۋدىڭ قاي جاعىنان دا پايدالىلىعىنا مۇنان ارتىق قانداي ناقتى دالەل كەرەك؟
وسىنداي جاقسىلىق ءبىزدى دە كۇتىپ تۇرعاندىعى تالاسسىز. بۇل كورمەنى دايىنداۋ بارىسىندا استانانىڭ ينفراقۇرىلىمى ءسوزسىز داميدى, سونىمەن قاتار جاڭا قوناقۇيلەر سالىنىپ, كوپتەگەن جۇمىس ورىندارى اشىلادى. كورمەگە قاتىستى قۇرىلىستار, ءتۇرلى ازىرلىك جۇمىستارى قالا ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالالارىنا وڭ ىقپال ەتەدى. قۇرىلىس ونەركاسىبى, كولىك, تۋريزم, سونىڭ ىشىندە دەمالىس ورىندارى, الەۋمەتتىك سالالار قىسقا مەرزىمدە قارقىن الىپ, جۇمىس ورىندارى كوبەيەدى, ساۋدا-ساتتىق اۋقىمى ۇلعايادى.
كورمەنىڭ قازاقستاننىڭ سىرتقى يميدجىنە اسەرى قانداي دەگەن ماسەلەنىڭ دە باسى اشىق.
استاناعا كورمە وتكىزىلەتىن 3 ايدىڭ ىشىندە 5 ميلليوننان استام ادام كەلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل سانسىز ينۆەستور, ساياساتكەرلەر, تۋريستەر, جۋرناليستەر, ياعني قازاقستاننىڭ الەمدەگى ءيميدجىن قالىپتاستىرۋدا ۇلكەن ورنى بار ادامدار توبى. ەحرو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ بۇعان دەيىن ەكونوميكالىق ءتيىمدى ينۆەستورلار مەكەنى بولىپ كەلگەن ەلىمىزدىڭ ىسكەرلىگى مەن قولدا بار مەملەكەتتىك قۋاتىمىزدى كورسەتۋگە تولىق ءمۇمكىندىك بەرەدى.
ەحرو-2017 كورمەسىنەن جالپى ادامزات جارقىن بولاشاقتىڭ ءسۇيىنشىگە تولى جاڭالىقتارىن كۇتەتىنىن دە ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال.
قازىرگە دەيىن الەمدە وسىنداي 63 كورمە وتكىزىلگەن ەكەن. وسىعان دەيىنگى 161 جىل ىشىندە حالىقارالىق كورمە بيۋروسىنىڭ وزىندىك مۇراسى قاتارىندا لوندونداعى حرۋستال سارايى, پاريجدەگى ەيفەل مۇناراسى, سول قالاداعى الەكساندر ءىىى كوپىرى, الەمدەگى ەڭ ۇلكەن كۇمبەز استىنداعى پاۆيلون – ۆەناداعى روتوندا, مەلبۋرندەگى پاتشالىق كورمە پاۆيلونى سياقتى ساۋلەت ونەرىنىڭ عاجاپ تۋىندىلارىن اتاي الامىز. مۇنىڭ ءبارى الەمدىك كورمە وتكىزۋ ناتيجەسىندە قول جەتكىزگەن باعا جەتپەس دۇنيەلەر بولىپ تابىلادى.
استانا كورمەسىنىڭ باستى تاقىرىبى – «بولاشاق ەنەرگياسى». ەندەشە, ەحرو-2017 كورمەسى دە جاڭا تەحنولوگيالار مەن عىلىمي جاڭالىقتارعا تولى بولاتىنىنا سەنەمىز. الداعى كەزدە سالىناتىن عيماراتتار مەملەكەتكە تابىس اكەلىپ, ەل يگىلىگىنە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالارى حاق.
استانا الەم ەلدەرى ءۇشىن تاتۋلىقتىڭ جانە بىرلىكتىڭ عانا نىشانى ەمەس, سونىمەن بىرگە ەلوردامىز بارشامىزدى ءوزىنىڭ جاڭا دا اسەم ساۋلەتىمەن تاڭ قالدىرۋدا. ۇلتارالىق تامىرى تەرەڭ دوستىعى بار مەملەكەتتىڭ كورمەدە كورسەتەتىن جەتىستىكتەرى مول بولارى تالاسسىز. ەحرو-2017 بولاشاق ەنەرگياسى ماسەلەسىنە قاتىستى جاھاندىق ءماسەلەلەردى شەشەتىن, سول ارقىلى ادامزات بالاسىنا قىزمەت ەتەتىن عىلىمي جاڭالىقتارىمەن تاريحتا قالارى ءسوزسىز.
قازاقستاندى قۋاتتى ءارى جاڭاشىل تەحنولوگيا وتانىنا اينالدىرۋ جانە كۇشتى مەملەكەت قۇرۋ جولىندا ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بارشا جۇرتتىڭ رۋحىن كوتەرۋگە سەپتەسەتىن تاعى ءبىر ىزگى باستاماسىن بارشامىز قولدايمىز. ەلدىك سىنىنا اينالاتىن بۇل اسا ماڭىزدى ءىس-شارانى ابىرويمەن وتكىزۋگە, ارينە, ءبارىمىز اتسالىسامىز.
سەرىك ابدۋللاەۆ,
«اتاكەنت» قازاقستان ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىق ورتالىعى» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى – پرەزيدەنتى, الماتى قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى.
