ەكونوميكاعا وڭ اسەرى مول
وتىرىس بارىسىندا پرەمەر-مينيستر: «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە تىرىسۋ كەرەك. ناتيجەسىندە مۇنىڭ بارلىعى مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا اسەرىن تيگىزەدى. بيزنەس قوعامداستىق پەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جوبالارىن دامىتۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ شارتتارى وزگەرتىلەدى, پايىزدىق مولشەرلەمەسى التى پايىزعا دەيىن تومەندەتىلدى. قارىزدى تولەۋدىڭ جەڭىلدىكتى كەزەڭى ەنگىزىلدى. شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ 45 جاڭا ءتۇرى قوسىلدى. قابىلدانعان شارالار ءبىرشاما كومپانيالارعا جەڭىلدىكتى قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى», دەدى.
«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جوبالارىنا قاتىستى ماقۇلدانعان جوبالار بويىنشا, سونداي-اق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ قاراۋىندا جاتقان جوبالارعا قاتىستى اقمولا, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار, قىزىلوردا, تۇركىستان وبلىستارىندا جۇمىس جاقسى جولعا قويىلعان. اتىراۋ, قوستاناي, باتىس قازاقستان وبلىستارى, نۇر-سۇلتان قالاسى ازىرگە قالىس كەلە جاتىر. وسى ورايدا ۇكىمەت باسشىسى اتالعان وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ءتيىستى شارالاردى اتقارۋدى, ياعني حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ بويىنشا قاجەتتى قادامداردى ىسكە اسىرۋعا ەكپىن قويۋدى تاپسىردى.
«وسى قارقىندى ودان ءارى ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مۇددەلى مەمورگاندارمەن, ۇلتتىق بانكپەن, قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىمەن جانە «اتامەكەن» پالاتاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ايتىلعان ۇسىنىستاردى ەسكەرىپ, ون كۇن مەرزىمدە ۇكىمەت شەشىمىنىڭ ءتيىستى جوباسىن ازىرلەسىن. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى قارجى مينيسترلىگىمەن جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە اۋىل شارۋاشىلىعى ونەركاسىبى كەشەنى جوبالارىنىڭ اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ءۇشىن سۋبسيديالاردى ۇلعايتۋعا قاراجات ءبولۋ ماسەلەسىن قاراستىرسىن», – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
1,5 مىڭ جوبا بار
سونىمەن قاتار ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا, باسقارۋشى حولدينگتەرگە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنىڭ» سالالارىن دامىتۋدىڭ جول كارتالارىنا سايكەس, ساتىپ الىناتىن وتاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردە جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋ بويىنشا كرI-عا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
«كەلەسى دۇيسەنبى كۇنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ توراعالىعىمەن وسى ماسەلە ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالاتىن بولادى. اكىمدەر ەسەپ بەرۋگە دايىن بولۋى كەرەك. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ باعدارلاماسى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ جانە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى. جوبالاردىڭ ءبارى وڭىرلەردە ىسكە اسىرىلادى. اكىمدەر باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا بەلسەنە اتسالىسىپ, جاڭا جوبالاردى ۇسىنۋى, ءتيىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى كەرەك», – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
وتىرىستا پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى جەڭىس قاسىمبەك «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ەسەپ بەردى.
«4 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا جوبالىق كەڭسە جۇمىسىندا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» بويىنشا 1 ترلن تەڭگەدەن استام سومانىڭ 1,5 مىڭ بيزنەس-جوباسى بار. بۇل ەلدەگى بارلىق الەۋەتتى قاتىسۋشىلاردىڭ شامامەن وتىز پايىزىن قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 41 ملرد تەڭگەنى قامتىعان 92 جوبا ماقۇلداندى, ال 280 ملرد تەڭگەدەن استام سومانىڭ 166 جوباسى بانكتە قارالىپ جاتىر», – دەدى ج.قاسىمبەك.
«ونىڭ ايتۋىنشا, تەك سوڭعى ايدا ماقۇلدانعان جوبالار سانى ەكى ەسەگە ارتقان. «نەگىزىنەن نەسيەلەنگەن جوبالار ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن (6,6 ملرد تەڭگە), قىزمەتتەردى (11,1 ملرد تەڭگە), اگروونەركاسىپ كەشەنىن (4,2 ملرد تەڭگە) جانە جەڭىل ونەركاسىپتى (2,7 ملرد تەڭگە) قامتىدى. ماقۇلدانعان 92 جوبانىڭ 29-ى جاڭا ءوندىرىستەردى قۇرۋدى, 63-ءى قولدانىستاعى ءوندىرىستى كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. اتالعان جوبالار ىسكە اسىرىلعاننان كەيىن شامامەن 2 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلادى», – دەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
شىمكەنتتى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى قارالدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا سونىمەن قاتار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جانە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەگاپوليسكە جاساعان ءىسساپارى بارىسىندا قويعان ناقتى مىندەتتەر اياسىندا ازىرلەنگەن شىمكەنت قالاسىن دامىتۋدىڭ 2023 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى قارالدى. شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى عابيدوللا ءابدىراحىموۆتىڭ ايتۋىنشا, كەشەندى جوسپاردا بارلىق ىسكە اسىرۋ كەزەڭىندە جالپى 1 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا 89 ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. ونىڭ 836 ملرد تەڭگەسى (65%) – جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن, 68 ملرد تەڭگەسى – ءمجا ارقىلى بولىنەدى. بۇل قۇجاتتى ىسكە اسىرۋ ارقىلى قالا اۋماعىندا ىقشام اۋدان سالىنادى جانە وڭتايلاندىرۋعا, ينفراقۇرىلىمدى ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە قول جەتكىزىلەدى. سونداي-اق تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى جانە ىڭعايلى جاعدايلار جاسالادى.
كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمىن بەس جىلدىڭ ىشىندە 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋ ءۇشىن جاعداي تۋدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ينۆەستيتسيالىق الەۋەتتى دامىتۋ ماقساتىندا جاڭا «جۇلدىز» جانە «شىمكەنتاگرو» يندۋستريالىق ايماقتارىنىڭ قۇرىلىسىن قامتاماسىز ەتۋ, «وڭتۇستىك» اەا تەرريتورياسىن ۇلعايتۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
قالادا ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار باستالادى
ءوز كەزەگىندە, قالانى ەنەرگيامەن قامتۋ جانە گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پرەمەر-مينيستر اسقار مامين گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ (اگرس-3), سونداي-اق ERG كومپانياسىنىڭ جەكە ينۆەستيتسيالارى ەسەبىنەن قۋاتى 450 مەگاۆاتت بۋ-گاز قوندىرعىسىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى تاپسىردى. «كەشەندى جوسپار تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ كولەمى كەزەڭ-كەزەڭمەن بيىل 500 مىڭ شارشى مەتردەن جىلىنا 1 ملن-عا دەيىن ارتتىرىپ, تۇرعىن ءۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدى 1 تۇرعىنعا شاققاندا 30 شارشى مەتر دەڭگەيىنە دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», – دەدى اسقار مامين.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. وسى رەتتە, قالاداعى ىقشام اۋدان قۇرىلىسىنا جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ينۆەستورلاردىڭ ءتاجىريبەسىن پايدالانۋعا باسا نازار اۋدارىلادى.
دامۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋريستىك سالادا كەڭەيۋدە. «تسيتادەل» قالاشىعىن قايتا جوندەۋدى ءجانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ويىن-ساۋىق ساياباعىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ تۋريستەردىڭ قوسىمشا اعىنىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇركىستان مەن تاشكەنتكە جاقىن ورنالاسۋى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا ناقتى سەرپىن مەن سينەرگەتيكالىق اسەر بەرەدى.
قالا اكىمى عابيدوللا ءابدىراحىموۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىندا 30 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. ناتيجەسىندە, 2023 جىلى اۋىز سۋمەن قامتۋ 93-تەن 98 پايىزعا, كارىز جۇيەلەرى 49-دان 75 پايىزعا, ساپالى ەلەكتر جەلىسىمەن قامتۋ 91-دەن 96 پايىزعا, گازبەن قامتۋ 92-دەن 98 پايىزعا جەتەدى.
شىمكەنت قالاسى 2020 جىلى تمد مادەني استاناسى بولىپ جاريالانعانى بەلگىلى. وسى رەتتە مەملەكەتتىك ورگاندارعا الەۋمەتتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردىڭ ازىرلىگىن ۋاقتىلى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
باۋىرجان مۇقان,
«Egemen Qazaqstan»
