رۋحانيات • 03 شىلدە, 2019

وتپان تاۋعا وڭ كوزقاراس قاجەت

601 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

2007 جىلى ازاماتتار باستاماسىمەن وتپان شوقىسىندا بوي كوتەرگەن «اداي اتا – وتپان تاۋ» تاريحي-تانىمدىق ەتنومادەني كەشەنى ارادا ەكى جىل وتكەندە «اداي» قورى مەن ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىگى, وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسى ۇيعارىمىمەن مەملەكەت قاراۋىنا بەرىلىپ, «وتپان» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق قازىنالىق كاسىپورنى بولىپ قۇرىلدى.

وتپان تاۋعا وڭ كوزقاراس قاجەت

كەشەننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتى وقىلدى. «كونە دە قاسيەتتى ماڭعىستاۋدا سان قيلى سىن ساعاتتارىندا ۇران وتىن جاققان كارى سەڭگىر وتپان تاۋدىڭ بۇگىندە ماڭگىلىك وتىن مازداتار تاعزىم بيىگىنە اينالۋى جان سۇيسىنەر جاڭالىق, وتكەنگە دەگەن قۇرمەت – بولاشاققا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بيىك ونەگەسى دەر ەدىم. بۇل كەشەن ءتۇبى تەرەڭ تاريحىمىزدى ۇرپاق­تا­رىمىزدىڭ ەسىنە سالىپ, جۇرەك­تەرىنە يماندىلىق نۇرىن سەۋىپ, ۇلى مۇراتتارعا ۇندەپ تۇراتىن بولادى. ول, سونداي-اق ماڭعىستاۋ وڭىرىنە جولى تۇسەتىن قازاقستاندىقتار مەن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ دە ارنايى ىزدەپ بارىپ ءتاۋ ەتەتىن قاسيەتتى مەكەنجايىنا اينالادى دەپ ۇمىتتەنەمىن» دەگەن بولاتىن. 

ايتقانداي-اق كوپتەگەن مادەني, تانىمدىق, پاتريوتتىق جانە رۋحاني كوپشىلىك شارالاردىڭ ىزگى ورداسىنا اينالىپ ۇلگەرگەن كەشەندە قىسى-جازى ۇرپاقتى تاربيەلەۋ, وتكەندى جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. الىس-جا­قىن­نان كەلگەن تۋريستەردىڭ ات باسىن تىرەر نۇكتەسىنە اينالدى. ەلى­مىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ماق­سات-مىندەتىمەن ۇندەس شارا­لار­دىڭ قىزۋ ورداسىنا اينالعان. 

قىستا ساياتشىلار مەن قۇسبە­گىلەرگە ارنالعان «سالبۋرىن», كوك­تەمدە ولكەمىزدە جاڭا جىل بوپ ەسەپتەلەتىن «امال» مەرەكەسى, ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان باتىر جەرلەستەردىڭ ەرلىگىنە ارنال­عان «ەر ەسىمى وشپەيدى ەل ەسىنەن», «اعادان – اقىل, اتادان – باتا» اتتى اقىندار كەزدەسۋى, جازدا جاس­تارعا ار­نالعان «اي استىندا التى­باقان» اتتى ەت­نوگرافيالىق شا­رالار ءداس­تۇر­گە اي­نالىپ, تۇراقتى وتكىزىلىپ كەلەدى.

كەلەشەككە جوسپارلانعان تاتىمدى شارالار دا از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – بيىل كۇزدە ماڭعىستاۋ وب­لىس­تىق اۋىلشارۋاشىلىق باس­قار­ماسىمەن بىرىگىپ ەگىنشىلەر مەن مال­شىلارعا ارنالعان «ەڭبەك مەرەيى» مەرەكەسىن وتكىزۋ. 

كەشەننىڭ قىزمەتىنە ماڭعىستاۋ اۋدانى اكىمدىگى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. كەشەن باسشىلىعى كەيبىر شارالاردى بىرلەسىپ وتكىزىپ جۇرگەن ماڭعىستاۋ اۋداندىق «ورلەۋ» ۇجى­­مىنا ريزاشىلىقتارىن ايتۋدا. الايدا, كەشەندە كۇنى بۇگىنگە دەيىن شەشىمىن تاپپاي, تالاي اكىم­نىڭ قۇرعاق ۋادەسىنە اينالىپ كەتكەن ماسەلەلەر دە جوق ەمەس. 

ماڭعىستاۋ – تۋريستىك الەۋەتتى ارتتىرۋعا زور مۇمكىندىگى بار ولكە, وعان مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپ تە كەلەدى. دالا كەزىپ, ماڭ­­عىستاۋدىڭ تابيعاتىن تاماشالاپ جۇرگەن ءاربىر تۋريست وتپان تاۋعا كەل­مەي كەتپەيدى. شەتتەن كەلگەن تۋريستەرگە قىزمەت كور­سەتۋدە ولقى سوعاتىن تۇستار – قۇز­ىر­لى ورىندارعا قان­شا ايتقانمەن, ءالى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتىر. 

كەلىم-كەتىم قوناقتاردىڭ جاي­عاسۋى ءۇشىن قاجەتتى شاعىن قوناقۇي, نامازحانا, كولىك پەن عالامتور جەلىسى, جول ماسەلەسى, سونداي-اق زاماناۋي اجەتحانا قازىرگى تاڭدا كەشەن ءۇشىن قاجەتتى نىساندار بولىپ تۇر جانە كەشەن باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. 

كەشەننىڭ كەرەگى شەشىمىن تاپسا – ماسەلەلەرمەن بىرگە قوردالانعان تالايعى ۋادەلەردىڭ ءتۇيىنى تارقا­تىلارى انىق. 

سوڭعى جاڭالىقتار