حراپۋنوۆتار بايلىعى قالاي قۇرالعان؟
جۇما, 15 اقپان 2013 7:19
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ سوڭىندا حراپۋنوۆتار وتباسىنا بايلانىستى جەنەۆا پروكۋراتۋراسى قوزعاعان الدىن الا تەرگەۋ ءىسى اياقتالۋعا ءتيىس. وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا شۆەيتسارياعا اۋدارىلعان اقشا قاراجاتىنىڭ باستاۋىن تابۋ ماقساتىندا پروكۋرور جان-بەرنار شميد تەرگەۋ شارالارىن قولعا العان بولاتىن. بۇل ىسكە ۆيكتور حراپۋنوۆ پەن ونىڭ زايىبى ءلايلا بەكەتوۆا-حراپۋنوۆادان باسقا, كەزىندە «Swiss Development Group» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى بولعان, كەيبىر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى «ادال, ءتارتىپتى كاسىپكەر» رەتىندە جارنامالانعان ولاردىڭ ۇلدارى ءىلياس تا تارتىلدى.
جۇما, 15 اقپان 2013 7:19
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ سوڭىندا حراپۋنوۆتار وتباسىنا بايلانىستى جەنەۆا پروكۋراتۋراسى قوزعاعان الدىن الا تەرگەۋ ءىسى اياقتالۋعا ءتيىس. وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا شۆەيتسارياعا اۋدارىلعان اقشا قاراجاتىنىڭ باستاۋىن تابۋ ماقساتىندا پروكۋرور جان-بەرنار شميد تەرگەۋ شارالارىن قولعا العان بولاتىن. بۇل ىسكە ۆيكتور حراپۋنوۆ پەن ونىڭ زايىبى ءلايلا بەكەتوۆا-حراپۋنوۆادان باسقا, كەزىندە «Swiss Development Group» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى بولعان, كەيبىر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى «ادال, ءتارتىپتى كاسىپكەر» رەتىندە جارنامالانعان ولاردىڭ ۇلدارى ءىلياس تا تارتىلدى.
العاشقى كەزدە حراپۋنوۆتار شۆەيتساريالىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بۇل ىسىنە نارازىلىق تانىتىپ: «شۆەيتساريانىڭ دا بۇل ىسكە ارالاسقانى وكىنىشتى-اق» دەپ جازدى. شامالارى كەلگەنشە جانتالاسىپ, قارسىلاسىپ-اق باقتى. سودان, ولار قازاقستاندا جۇرگەندە الا ءجىپتى اتتاماعانداي, «سۋدان تازا, سۇتتەن اقپىز» دەپ جار سالدى. حراپۋنوۆ ءتىپتى الماتىنىڭ اكىمى قىزمەتىندە جۇرگەن كەزىندە ءوزىنىڭ جەكە باس مۇددەسىن مۇلدە ويلاماعانداي سىڭاي تانىتتى. ال, شىن مانىسىندە ولاردىڭ وسىلايشا وتىرىك ايتۋى بارلىق جاعدايدى جاقسى بىلەتىن ادامداردىڭ جاعاسىن ۇستاتادى. ماسەلەن, ولاردىڭ مەملەكەتتىڭ مۇلكىن اياۋسىز تالان-تاراجعا سالىپ, ساتىپ, ودان تۇسكەن قارجىنى شۆەيتساريالىق بانككە اۋدارعانى تۋرالى تۇتاس سەريالىق ەپيزودتاردى بىرىنەن سوڭ ءبىرىن كەلتىرۋگە بولادى. بۇل تۋرالى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا دا كەڭىنەن قامتىلىپ جازىلۋدا.
الماتى قالاسىنداعى بالالار باقشاسى عيماراتىن جەكەشەلەندىرۋدەگى ايلاكەرلىگى ولاردىڭ قۋلىعىن تاعى ءبىر دالەلدەيدى. بالالار باقشاسى عيماراتى تەندەرگە قويىلعان سوڭ ول ءلايلا بەكەتوۆانىڭ تولىق باقىلاۋىمەن كوپتەگەن كوممەرتسيالىق قۇرىلىمداردان وتەدى. سودان كەيىن ارزان باعامەن ونىڭ وزىنە قايتا ساتىلىپ, قولىنا تيەدى. ودان ارعىسى بەلگىلى, قۇدىرەتتى كۇيەۋىنىڭ نەبىر امالدارى ارقىلى قولىنا تۇسكەن مەملەكەتتىك عيماراتتاردى اسىرا قايىرا ساتىپ, قارجاتتى ەلميرا اتتى قىزىنىڭ اتىنا شۆەيتساريالىق بانككە اۋدارا سالدى.
بۇل ارادا تابيعات قورعاۋ ايماعىنداعى جەر تەلىمىن مەملەكەتتىك قوردان شىعارىپ, كوپتەگەن جالعان كوممەرتسيالىق فيرمالاردان وتكىزىپ, اقىر اياعىندا ساتۋدان تۇسكەن قاراجاتتار, جوعارىدا ايتىلعان بيزنەستەرى وسى قارجىعا قۇرىلعان ەلميرانىڭ جانە ءىلياس حراپۋنوۆتاردىڭ ەسەبىنە ەنەدى. جالپى, ەلميرانىڭ تەگى ءارتۇرلى ەكەن. بىرەسە كۋدرياشوۆا, ەندى بىردە بەكەتوۆا, سوسىن حراپۋنوۆا, بولماسا بەلماداني دەپ بىرنەشە فاميليانى ارقالاپ العان. سونىمەن, جوعارىدا ايتىلعانداردى قۋلىقپەن جاسالعان جەمقورلىقتار دەسەك, ولاردىڭ «بەرسەڭ – قولىڭنان, بەرمەسەڭ – جولىڭنان» دەيتىن دە امالدارى بار ەكەندىگى تەرگەۋ بارىسىندا انىقتالدى. مۇنى تەرگەۋشىلەر «رەيدەرلىك» دەيدى. ماسەلەن, «Shadid Engineering» جشس يەلىگىندەگى جەرلەر قالا اكىمىنىڭ وكىمىمەن «مەملەكەتتىك قاجەتتىلىككە» دەپ الىنىپ, ارتىنشا ءبىر ايدان كەيىن حراپۋنوۆ ءوزىنىڭ وكىمىمەن الگى جەر تەلىمدەرىن ءوزىنىڭ «وتباسىلىق» فيرمالارىنا ساتۋ ءۇشىن جابىق ساۋداعا سالادى. ال كەيىن بۇل فيرمالاردىڭ ءوزىن ساتقاننان كەيىن كوكالا كوپ اقشا شۆەيتسارياداعى بانكتەرگە جول تارتادى.
مىنە, ۆيكتور حراپۋنوۆ وڭتۇستىك استانانى باسقارىپ تۇرعاندا مەملەكەتتىك م ۇلىكتەر وسىلايشا تۇسىنىكسىز اينالىمعا ءتۇسىپ كەتىپ, قۇردىمعا باتىپ جاتتى. ودان ولاردى ەشكىم قايتىپ شىعارا المادى, ول كەزدە ىزدەيتىن دە جان بولمادى. ويتكەنى, حراپۋنوۆتىڭ ءوزى بي, ءوزى قوجا ەدى. سوندىقتان, ونىڭ تۇكىرىگى جەرگە تۇسپەي تۇرعاندا بىرەۋدىڭ «ءاي, سەن نە ىستەپ جاتىرسىڭ؟» دەپ سۇراۋعا باتىلى جەتپەدى. ال ىشەرىن ءىشىپ, الارىن الىپ تايىپ وتىرعان سوڭ قىلىشتى تاسقا شابۋدان باسقا امال قالماي تۇر. بىراق, حراپۋنوۆتىڭ كەزىندە قازاقستاندا ءجۇرىپ, ەڭ بيىك قۇرمەتتى لاۋازىمداردى يەلەنىپ الىپ, جىمىن بىلدىرمەي ىشەر سۋدى لايلاپ كەتكەنى ىزا-كەكتى قوزدىرا تۇسەدى. ال حراپۋنوۆ سەكىلدى تالاي ارامزالاردىڭ ارادا ءجۇرىپ كوپ دۇنيەنى تۇگىمەن اساپ كەتكەنى ەسكە تۇسكەندە مۇنداي ءۇردىس قاشانعى جالعاسا بەرەدى دەپ تىپتەن ناليسىز.
جالپى, الماتى ۆيكتور حراپۋنوۆ ءۇشىن قىلمىستىق جولداعى ەرەكشە دە ايرىقشا باسپالداق بولدى. ول بۇدان كەيىن دە شىعىس قازاقستان وبلىسىنا كەلىپ, وڭتۇستىكتە سىننان وتكەن وسى جوباسىن اينالىمعا جىبەردى. قۇقىق قورعۋشىلار تىلىمەن ايتقاندا, وبلىسقا كەلىپ ورنىققان جاڭا اكىم, ەڭ الدىمەن, «تۇعىرى مىقتى قىلمىستىق توپتى» توبىعىنان قاققان ەكەن. بۇل ءۇشىن وعان اسا كوپ كۇش جۇمساۋدىڭ دا قاجەتى بولمادى. ويتكەنى, الماتىدان بىرگە ەرتىپ كەلگەن قولشوقپارلارى كۇشتى ەدى. ول باعىنىشتىلارى تالاي ىستە سىنالىپ, ابدەن شىڭدالعان بولاتىن. سوندىقتان, ولارعا بىردەن ەڭ جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەلدى. اتاپ ايتقاندا, ياعني تەرگەۋشىلەر قۇجاتىندا كورسەتىلگەندەي, «جىلجىمايتىن م ۇلىكتەردى مەملەكەتتىك جەكە مەنشىكتەن زاڭسىز شىعارىپ, ودان سوڭ قىلمىستىق جولمەن يەلەنگەن م ۇلىكتەر مەن ماتەريالدىق قارجىنى زاڭداستىرۋ» بولدى. مۇنىڭ ءبارى تابىستى جۇرگىزىلگەنى سونشاما بىرەۋلەرگە جاڭا اكىم كەرەمەت جۇمىس ىستەپ جاتقانداي كورىنىپتى.
وعان قوسىلعان ونىڭ زايىبى «الىمدى ءارى تابىستى كاسىپكەر» رەتىندە ويىنا كەلگەنىن جاسادى. ويتكەنى, ولار تەرگەۋشىلەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مەملەكەتتىك مەنشىكتى وزدەرىنىكى عانا دەپ ساناعان دۇمشە تۇسىنىكتەرىنە ساي ارام ارەكەتتەرىنە شەك قويماعان. حراپۋنوۆتىڭ سول كەزدە نازارى اۋەلى «جاردەم» شىعىس قازاقستان يننوۆاتسيالىق ورتالىعى» جشس-نە تۇسكەن. ويتكەنى, وسى «جاردەمنىڭ» بالانسىندا وسكەمەن قالاسىنىڭ ورتالىعىندا ورىن تەپكەن بىرقاتار اكىمشىلىك عيماراتتار بولعان. سودان بۇعان قىزىققان جاڭا باسشى الگى «جاردەمگە» وزىمەن بىرگە ەرتە كەلگەن قارىمساقوۆ دەگەندى ديرەكتور ەتىپ بەكىتەدى. سويتەدى دە ايماقتى يننوۆاتسيالىق تۇرعىدان دامىتۋ كەرەك دەگەن جەلەۋمەن جشس تەرريتورياسىنا ساۋدا ۇيلەرى مەن قويما عيماراتتارىن سالۋدى تاپسىرادى.
ارتىنشا الگى سۋپەرماركەتتەردى تۇرعىزۋدى «سۆيس كازاح فەنيكس گرۋپپ» دەگەن حالىقارالىق اتى بار كوپ سالالى فيرما قولىنا الادى. سويتسە, ونىڭ قۇرىلتايشىسى ءلايلا حراپۋنوۆا ەكەن. ونىڭ ەسەبى بويىنشا قۇرىلىستىڭ ءاربىر بولشەگى ونداعان ميلليون تەڭگەگە باعالانعان. مۇنداي باعالى زاتتاردى الۋ ءۇشىن قارىمساقوۆ ايار دەگەننەن قارىز الادى. سونان اقىر اياعىندا اينالىپ كەلىپ «جاردەم» جشس الگى ايار دەگەننىڭ قولىنا وتەدى. ول قولىنا تۇسكەن م ۇلىكتى تەز ارادا قىمبات باعامەن ساتىپ جىبەرەدى. تۇسكەن اقشا بىرتىندەپ ءلايلا بەكەتوۆاعا ءوتىپ, ول ءوز كەزەگىندە ونى بەلگىلى ادىسپەن شۆەيتساريالىق بانككە توعىتىپ جىبەرەدى. وندا ونى ەلميرا ۆيكتوروۆنا قاعىپ الادى. ءبىتتى. نە بولىپ, نە قويعانىن حراپۋنوۆتاردان باسقا ەشكىم دە سەزبەي قالدى.
ارينە, ءلايلا حراپۋنوۆا وسكەمەندە كۇيەۋىنە كومەكتەسكەنمەن الماتىداعى قالعان شارۋالارىن دا تىندىرۋدى ۇمىتپادى. ماسەلەن, ونىڭ اتىندا «VILED International» اتتى فيرماسى بولعانى بەلگىلى. ول فيرمانىڭ قاراۋىندا زەرگەرلىك بۇيىمداردى ساتۋمەن اينالىساتىن كولەمى 222 شارشى مەترلىك ءتۇرلى عيماراتتار بولدى. فيرمانىڭ جارنامالىق الاڭدارى قالانىڭ كەز كەلگەن كورىكتى, كوزگە تۇسەتىن بۇرىشىنان ورىن الدى. وسىنشا يەن بايلىقتىڭ قوجايىنى جالعىز ءلايلا بەكەتوۆا ەدى. بىراق ول مۇنىڭ ءبارىن بايلىق دەپ ەسەپتەمەدى. ول ءۇشىن الماتى قالاسىن تۇگەل يەمدەنىپ الۋ كەرەك ەدى. سوندىقتان, ونىڭ قاراماعىنا تاعى دا 705 شارشى مەتردى قامتيتىن ساۋدا عيماراتتارى ءوتتى. بۇعان قوسا وعان سۋ تەگىن ساتىلعان «سامال-2» شاعىن اۋدانىنداعى ساۋدا ورىندارى ءتيدى.
بۇلارمەن قوسا ياعني زەرگەرلىك كاسىپتىڭ قىزۋ جاندانۋىمەن قاتار, وزگە دە قوماقتى پايداسى بار جوبالار گۇلدەنە باستادى. قالانىڭ باس تىزگىنى ۆيكتور حراپۋنوۆتىڭ قولىندا تۇرعاندا ءلايلا اتىنا وتكەن الماتى ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ويلاماعان جەردەن «عايىپتان تايىپ» كولەمى 1189 شارشى مەتردى قۇرايتىن گوگول كوشەسىنىڭ بويىنداعى قالالىق كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق مەكەمەسى عيماراتىن ساتىپ الۋدىڭ ءساتى تۇسەدى. ءساتتى بولعانى سونشاما, بۇل الىپ عيمارات تا وعان سۋ تەگىنگە تۇسەدى. بۇل كەرەمەت عيماراتتاردىڭ ءوزى سۋ تەگىنگە ءتۇسىپ جاتقاندا, ولار ورنالاسقان جەر تەلىمى تىپتەن ارزان باعامەن, ياعني تەگىن بەرىلدى دەسەك تە بولادى.
ءيا, ۆيكتور حراپۋنوۆقا, ءلايلا بەكەتوۆاعا, ەلميرا بەلمادانيگە, ءىلياس ۆيكتوروۆيچ جانە دانيەل حراپۋنوۆتارعا مۇنداي تاعىلعان ايىپتاردى شەكسىز ءتىزىپ كەلتىرە بەرۋگە بولادى. بىراق, ودان كەتكەن شىعىننىڭ ورنى ازىرشە تولماسى انىق, سوندىقتان دا جەمقورلىق ارەكەتتەرىن ەل بىلە جۇرگەنى ءجون.
الماس بولاتوۆ.
