ق.توقاەۆتىڭ ءسوزى ءورشىل, ناقتى, مازمۇنى تەرەڭ, ءبارىمىزدى كۇرەسكەرلىك رۋحقا جىگەرلەندىرىپ, العا قويعان ماقساتتارعا جەتەمىز دەگەن نىق سەنىمدە بولدى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە ەلباسىنىڭ ستراتەگيالارىن جۇزەگە اسىرۋعا دەن قوياتىنىن, كوپشىلىكتى تولعاندىرىپ جۇرگەن وزەكتى ماسەلەلەردى: حالىقتىڭ تابىس كولەمىنىڭ ازايۋى, جۇمىسسىزدىق, باسپانا, اۋىز سۋ, جولداردىڭ ساپاسى, قورشاعان ورتانىڭ مۇشكىل ءحالى, از قامتىلعان ازاماتتار مەن كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى, ت.ب. كوكەيكەستى ماسەلەلەردى بىلەتىنىن, ولاردىڭ شەشۋ جولدارى قاراستىرىلىپ جاتقانىن ايتتى. الەۋمەتتىك مəسەلەلەرگە ەرەكشە ماڭىز بەرگەن پرەزيدەنت ءوزىنىڭ وتكىر الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى شەشۋمەن ناقتى اينالىساتىنىن, اسا مۇقتاج ازاماتتارعا كومەك كورسەتۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن, باي مەن كەدەيدىڭ تابىس ايىرماشىلىعىن ازايتۋدى, ەلدە ورتا تاپ قالىپتاستىرۋدى جəنە تابيعي بايلىقتاردان تۇسەتىن ۇلتتىق بايلىقتى تەڭدەي جəنە ءəدىل بولەتىنىن ايتا كەلە, جۋىق ارادا تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداناتىنىن ايتتى. وزىنە پرەزيدەنت رەتىندە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جالپى تسيفرلارى ەمەس, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى ناقتى كورسەتكىش بولىپ تابىلاتىنىن, سوندىقتان دا ۇكىمەت پەن اكىمدەردىڭ باستى مىندەتتەرى ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىلارىن كوتەرۋ, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ەكەنىن كولدەنەڭ تارتتى.
ق.توقاەۆتىڭ ۇلىقتاۋ راسىمىندە ەرەكشە توقتالعان ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – ادىلەتتىلىك. قوعام əدىلەتتىلىك سالتانات قۇرعاندا عانا جاڭارادى, داميدى. قوعامدا بولىپ جاتقان بارلىق كەلەڭسىز جاعدايلار: سىبايلاس جەمقورلىق, بايلار مەن كەدەيلەردىڭ تابىستارىنىڭ الشاقتىعى, ۇلتتىق بايلىقتىڭ تەڭدەي جانە ءادىل بولىنبەۋى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ تولىق قورعالماۋى, قولدانىستاعى زاڭداردىڭ تولىققاندى ورىندالماۋى بيلىكتىڭ ءجۇرگىزگەن ساياساتىنىڭ ادىلەتتىلىگىنە بايلانىستى. سوندىقتان دا باستى مəسەلە – قازاق قوعامىنىڭ ءادىلەتتى جولمەن دامۋىندا. تəۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇعىرىنىڭ بيىكتىگى, مىزعىماستىعى قوعامداعى əدىلەتتىلىك دەڭگەيىمەن ولشەنەدى. ەلىمىزدىڭ العا دامۋى ءۇشىن كەلىسىم مەن ىنتىماق, اۋىزبىرشىلىك كەرەك ەكەنى ءبارىمىزگە ايان, ول تەك əدىلەتتىلىك بار جەردە عانا بولادى. ادىلەتتىلىك – تəۋەلسىزدىكتىڭ تەمىرقازىعى. ەگەر ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى ماڭگىلىك, باياندى بولسىن دەسەك, ادىلەتتىلىكتىڭ اق تۋىن بيىك ۇستاۋىمىز كەرەك. سەبەبى ءəدىلەتتىلىكتەن اۋىتقىعان سəتتە ءəدىلەتسىزدىك بەلەڭ العان كەز كەلگەن قوعام تىعىرىققا تىرەلەدى, توقىراۋعا ۇشىرايدى. سونداي جاعداي ورىن السا, تəۋەلسىزدىگىمىزگە قاۋىپ تونەدى, مەملەكەتتىلىگىمىزگە دەگەن سەنىم ءتومەندەيدى, بيلىككە نارازىلىق كۇشەيەدى. سوندىقتان əدىلەتسىزدىكپەن اياۋسىز كۇرەسۋ ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز بولۋى كەرەك.
ق.توقاەۆ قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ مىندەتىن اتقارعان العاشقى كۇنىنەن باستاپ, ءوزىنىڭ باستى ۇستانىمى əدىلەتتىلىك ەكەنىن, ونسىز قوعام ەشقاشان دامىمايتىنىن ايتتى. «ونى جوعالتىپ الۋ ادامزات ءۇشىن دە, ۇلت ءۇشىن دە ءوزىن ءوزى جوعالتىپ الۋمەن بىردەي. Əدىلەتتىلىك سالتانات قۇرماعان قوعامدا تەك قايشىلىق, قيىنشىلىق, قۇلدىراۋ ءۇستەمدىك ەتەتىنى بەلگىلى. وسى سەبەپتى əدىلەتسىزدىككە قارسى مەملەكەت, قوعام, əر ادام كۇن سايىن بىرىگىپ كۇرەسۋىمىز كەرەك. حالقىمىز ايتقانداي, «Əدىلەت جولى – اۋىر جول», بىراق اۋىر بولسا دا ودان باسقا تۋرا جول جوق», دەدى. وسى تەزيستى ول ءوزىنىڭ راسىمدەۋ سوزىندە دە ناقتىلاي ءتۇستى: «ەڭ ءبىرىنشى – ازاماتتار بارلىق جەردە əدىلدىك ورناۋىن قالايدى. Əلەۋمەتتىك ساياساتتان باستاپ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ حالىققا ءəدىل قىزمەت كورسەتۋىن تالاپ ەتەدى. مەنىڭ ماقساتىم – قوعامنىڭ بىرلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, ازاماتتاردىڭ ساياسي كوزقاراستارى مەن ۇستانىمدارىنا قاراماي əر ازاماتتىڭ مۇددەسىن, قۇقىعىن قورعاۋ. ءاربىر ازاماتتىڭ پىكىرى – ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. ءبىز ءۇشىن ەڭ مانىزدى مىندەت – زاڭعا ساي ادال قىزمەت ەتۋ. اشىق جانە ءادىل جۇمىس ىستەيمىز», دەدى پرەزيدەنت. مەن ءوزىم ق.توقاەۆپەن ون شاقتى جىل پارلامەنت سەناتىندا بىرگە قىزمەت ىستەدىم. ول – تەرەڭ ءبىلىمدى, قاراپايىم دا كىشىپەيىل, ادامدىق پەن ادالدىق قاسيەتتى بويىنا سىڭىرگەن, وتە تازا, ءادىل ادام. كەز كەلگەن ماسەلەگە تەك ادىلەتتىلىك تۇرعىدان قارايدى. ول دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن تىڭداپ, قۇندى ۇسىنىستارىن قولداپ, ولاردىڭ جۇمىسىن زاڭنىڭ ساپالى دايىندالۋىنا باعىتتاپ وتىراتىن. ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ تەرەڭ ءبىلىمى مەن مول حالىقارالىق تاجىريبەسىنىڭ ارقاسىندا سەناتتىڭ زاڭ شىعارۋشىلىق جۇمىسىن جوعارى دەڭگەيگە كوتەرە ءبىلدى. ول – بولاشاقتى بولجاي بىلەتىن, قوعامداعى پروبلەمالاردى تالداي بىلەتىن, الەمدىك اۋقىمدا ويلاي بىلەتىن, جاڭا باستامالاردى قولداي بىلەتىن, الەمدىك ارەنادا ەل مۇددەسىن قورعاي بىلەتىن ءىرى ساياساتكەر, قايراتكەر تۇلعا.
مەملەكەت باسشىسى حالىق پەن بيلىكتىڭ ديالوگىن دامىتۋ ءۇشىن جانە وسى الاڭدا ازاماتتاردىڭ سان الۋان ۇسىنىس-پىكىرلەرىن جان-جاقتى تالقىلاپ, وزىق يدەيالاردى بىرگە تاڭداپ الاتىن, بۇكىل قوعام وكىلدەرى كىرەتىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى قۇرىلاتىنىن ايتتى. ەندى وسى قوعامدىق كەڭەسكە كىرەتىن ادامداردى تاڭداپ, ىرىكتەي ءبىلۋ وتە ماڭىزدى. كەڭەس مۇشەلەرىنە حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن جاقسى بىلەتىن, ءادىل, بەدەلدى, كوپشىلىكتى تىڭداي دا, تىڭداتا دا الاتىن, تاجىريبەلى, ءبىلىمدى, ەلدىڭ سىيلى ازاماتتارى مەن جاستاردىڭ وكىلدەرى كىرۋى كەرەك. بيلىك جان-جاقتى تالقىلانىپ, حالىقتىڭ ءمۇددەسىن قورعايتىن, ەلدىڭ دامۋىنا اسەر ەتەتىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ شەشىمدەرىن ەستيتىن دە, ونى باسشىلىققا الىپ, ورىندايتىن دا بولۋى ءتيىس.سوندا عانا حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمى ارتىپ, ەلدەگى تۇراقتىلىق پەن بىرلىك نىعايا تۇسەدى.
ال ۇكىمەت پەن بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر, تۇرعىندار اراسىندا ءجيى بولىپ, تالاپ-تىلەكتەرىن تىڭداپ, ولاردى جەرگىلىكتى جەرلەردە شەشىپ, حالىقتىڭ الدىندا تۇراقتى تۇردە ەسەپ بەرىپ وتىرۋى ءتيىس. ءاربىر اۋىل وكرۋگى, شاعىن اۋدان, قالالار مەن اۋداندار بويىنشا تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك كارتاسىن جاساپ, جاعدايى تومەن, كوپ بالالى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى وتباسىلارعا بەرىلەتىن الەۋمەتتىك كومەكتى سوزبۇيداعا سالماي, ونىڭ اشىقتىعىن, جاريالىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ, بارىنشا جەڭىلدەتۋ قاجەت. ماسىلدىققا جول بەرمەۋ ءۇشىن بۇل وتباسىلاردىڭ ەڭبەككە جارامدى مۇشەلەرى مىندەتتى تۇردە جۇمىسپەن قامتىلعانى ءجون. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق تابىستىڭ ءادىل ءبولىنۋى قوعام دامۋىندا ەرەكشە ورىن الاتىنىن, سوندىقتان ۇلتتىق تابىس پەن بيۋدجەت قاراجاتى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ەرەكشە اسەر ەتەتىن باعىتتارعا: جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جانە حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا جۇمسالۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىزدە بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ قارىزىن جابۋعا, پايداسى شامالى عيماراتتار سالۋعا, قىمبات اۆتوكولىكتەر مەن جيھازدار ساتىپ الۋعا جۇمسالىپ جاتقان فاكتىلەرى جەتكىلىكتى. الداعى كەزدە مۇنداي فاكتىلەرگە تىيىم سالىنۋى كەرەك.
ق.توقاەۆ مەملەكەتتىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى ايقىنداپ, اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ ون باسىم باعىتىن ناقتىلاپ بەردى. ولار: حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جəنە əل-اۋقاتىن جاقسارتۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءتيىمدى ءىس-قيمىلدار جاساۋ, سوت-قۇقىقتىق رەفورماسى, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, حالىقتى لايىقتى جالاقىمەن قامتۋ, əدىلەتتى əلەۋمەتتىك ساياسات, تۇرعىن ءۇي مəسەلەسىن شەشۋ, ءوڭىرلەردى دامىتۋ, رۋحاني جاڭعىرۋ, تەپە-تەڭدىك جəنە كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات, جاستاردى قولداۋ. پرەزيدەنتتىڭ باستامالارى ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا, الەۋمەتتىك سالانىڭ الەۋەتىن دامىتۋعا باعىتتالعان. ەندىگى جەردە العا قويىلعان مىندەتتەرگە ءبۇكىل قازاقستان حالقى جۇمىلىپ, ءوزىمىز سايلاعان پرەزيدەنتىمىزدى بارىنشا قولداپ, كومەكتەسۋىمىز كەرەك. ەڭ الدىمەن, حالىققا جاسالىپ جاتقان قامقورلىقتى ءاربىر قازاقستاندىققا تولىق ءتۇسىندىرۋ كەرەك. بۇل ماقساتتىڭ ويداعىداي ورىندالۋى ءۇشىن ءبىزدىڭ ارقايسىمىز قايدا جۇمىس ىستەسەك تە ءوز مىندەتتەرىمىزدى تولىقتاي اتقارىپ, ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋعا ءتيىسپىز.
قۋانىش ايتاحانوۆ,
قوعام قايراتكەرى
