رۋحانيات • 18 ماۋسىم، 2019

«تولە بي» ءفيلمى: بالا بيدەن دانا بيگە دەيىن

1001 رەت كورسەتىلدى

كوپتەن كۇتكەن «تولە بي» تاريحي سەريالى كورەرمەنگە جول تارتتى. قازاقتىڭ توبە ءبيى اتانعان تۇلعانىڭ بالا بيدەن دانا بي بيىگىنە كوتەرىلگەنگە دەيىنگى عيبراتتى عۇمىرى جان-جاقتى ءسوز بولاتىن 10 بولىمنەن تۇراتىن كوركەم تۋىن­دى تۇركىستان وبلىسىنىڭ 1 جىلدىعىنا وراي ارنايى تۇسىرىلگەن.

اتالعان ءفيلمنىڭ ەڭ ال­عاشقى كورەرمەنى – ەلور­دا تۇ­ر­عىندارى مەن قالا قوناق­تارى بولدى. وتكەن جۇمادا «قازمەديا» ورتالىعىنىڭ كون­تسەرتتىك زالىندا وتكەن تۇ­ساۋ­كەسەر راسىمىنە تۇركىستان وب­لىسىنان ءبىر توپ دەلەگاتسيا ارنايى كەلىپ، ءسۇيىنشى جا­ڭالىعىمەن ءبولىستى.

– تۇركىستان وبلىسى اكىم­دىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن ءفيلمنىڭ جالپى بيۋدجەتى 153 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. سوڭعى بىرنەشە جىل كو­لەمىندە وڭتۇستىك ءوڭىر تاري­حي جەرلەرىمىز بەن تۇل­عالا­رىمىزدى كينو ءتىلى ارقىلى تا­­نىستىرۋعا باعىتتالعان ءبىر­­­قاتار اۋقىمدى جوبانى ءسات­تى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. «ءتو­­لە بي» تۋىندىسى سونىڭ جال­­عاسى. جالپى، وزدەرىڭىز بۇعان دەيىن دە كۋا بولىپ ءجۇر­گەندەي، بىلتىردان باس­تاپ «وڭتۇستىكفيلم» مەن «ساق» كينوستۋدياسى بىرىگىپ تولىقمەترلى فيلمدەردەن ءبو­لەك، انيماتسيالىق تۋىندى­لار تۇسىرۋگە دە باسا نازار اۋدا­رىپ كەلەدى. وسى ارقىلى بال­دىر­عاندارىمىزدىڭ بويىنا ادامگەرشىلىك، ۇلتجاندىلىق سەزىمدەرىن سىڭىرگىمىز كەلەدى. تا­ريحىن، تەگىن تانىپ وسسە دەي­­مىز. وتكەن جىلى «وتىرار­دى قورعاۋ»، «كيەلى قازىعۇرت»، «كۇش اتاسى – قاجىمۇقان»، «ءتۇر­كىستان» سياقتى تۋىندى­لارىمىزبەن ەلىمىزدىڭ ءبىر­قا­تار ءوڭىرىن ارالاپ، كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندىق. بيىل دا بازارلىقسىز ەمەسپىز. «ءتو­لە بيدەن» بولەك، بۇگىن بال­دىر­­عاندار تاماشالايتىن «ور­داباسى – بىرلىكتىڭ تۋى»، «وق­سىز وقيعاسى» تۋىندىلارى كىشكەنتاي كورەرمەندەرىمىزدىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەگەن سە­نىمدەمىز. اتالعان فيلم­دەر­دىڭ قاي-قايسىسى دا ۇلتتىق مادەنيەتىمىز بەن ونەرىمىزدىڭ دامۋىنا قوسىلعان ۇلكەن ول­جا دەپ بىلەمىز»، دەدى فيلم تۇ­ساۋكەسەرىندە تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مالىك وتارباەۆ.

جازۋشى شويبەك ورىن­بايدىڭ فيلممەن اتتاس رو­مانىنىڭ جەلىسى نەگىزىن­دە تاس­پالانعان كارتينا – «وڭ­تۇستىكفيلم» مەن «ساق» كينو­ستۋدياسىنىڭ ورتاق جوباسى. ءفيلمنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى – ساتىبالدى نارىمبەتوۆ، قويۋشى رەجيسسەرى – باتىرحان داۋرەنبەكوۆ.

– تولە بي بابامىزدىڭ ۇل­تى­مىزعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەسەن. بار قازاقتى ورداباسى تاۋىنىڭ ەتەگىنە جيناپ، جوڭ­عارلارعا قارسى تويتارىس بەرۋگە شاقىرۋى – بۇگىنگى تاۋەلسىز قازاقستانىمىزدىڭ تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلاتىن ايتۋلى وقيعانىڭ ءبىرى. فيلمدە بي بابامىزدىڭ سول دا­نالىعى مەن كەمەڭگەرلىگىن، باتىلدىعى مەن ادىلدىگىن با­رىن­شا شىنايى جەتكىزۋگە تى­رىستىق. ەندىگىسىنە كورەر­مەن ءوزى تورەشى، – دەيدى رەجيسسەر.

فيلم رەجيسسەرى اتاپ ءوت­كەندەي، شىعارماشىلىق قۇ­رام نەگىزىنەن جەرگىلىكتى اك­تەر­لەر مەن قاراپايىم تۇر­عىن­داردان جاساقتالىپتى. ءتۇسىرىلىم توبىنىڭ نەگىزگى ماق­­ساتى تانىمال اكتەرلەردى شاقىرىپ، رەيتينگ جيناۋ ەمەس، جەرگىلىكتى اكتەرلەردىڭ شى­عارماشىلىق جۇلدىزىن جا­عۋعا، ارقايسىسىنىڭ جەكەلەي ونەر ادامى رەتىندەگى مۇمكىندىگى مەن شەبەرلىگىن سىناپ كورۋ بولىپتى. سول ارقىلى جاستاردىڭ تۋعان جەرىن ءسۇيىپ، باعالاۋعا، تاريحىن تانۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىق سەزىمىن وياتۋدى كوزدەپتى. ماسەلەن، ءتو­­لە ءبيدىڭ جىگىتتىك شاعىن شىم­­كەنتتىك جاس اكتەر ابزال تولەنوۆ وينايدى. ءاۋ باستا باستى رولگە بەكىتىلگەنىنە قۋان­­­­عان اكتەر، ءتۇسىرىلىم كەزىن­دە ءبىراز قينالعانىن دا جاسىر­مادى.

– مۇنداي ايتۋلى ءرول­گە بەكىتىلۋدىڭ ءوزى ۇلكەن جا­ۋاپ­­كەرشىلىك جۇكتەيدى. قۋا­نىش­تان بۇرىن، البەتتە تول­قىنىس باسىم بولدى. تولە با­بامىزدىڭ ءرولىن لايىقتى دەڭگەيدە شىعارۋ ءۇشىن جان-جاقتى ىزدەندىم. ويتكەنى ول زامان مەن بۇل زاماننىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. تۇسىنىك، تۇرمىس-داعدى، الەۋمەتتىك جاعدايى دا بولەك الەم. وسى تۇرعىدان كەلگەندە، ءبىراز تول­قىدىم، ءتىپتى قورىقتىم دەسەم دە بولادى. ويتكەنى كەمەڭگەر تۇلعانى ويناۋ كەز كەلگەن جاس اكتەر ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ، – دەيدى ابزال.

تولە بي تۋرالى بۇل فيلم كوركەمدىك تۇرعىداعى بىرقاتار كەمشىلىكتەرىنە قاراماستان، وتاندىق كينەماتوگرافيا تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءتۇسىرىلىپ وتىرعاندىعىمەن دە قۇندى. 10 بولىمنەن تۇراتىن تۋىندىدا 9 جاسىنان باستاپ بيلىك ايتىپ، شەشەندىگىمەن كوزگە تۇسكەن بالا ءبيدىڭ قارا قىلدى قاق جارعان ادىلدىگىمەن قاتار، ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى دا جان-جاقتى قامتىلعان. فيلم­­نىڭ باس پروديۋسەرى نۇ­ريد­دين پاتتەەۆتىڭ ايتۋىن­شا، تولە ءبيدىڭ تۇتاستاي تۇلعالىق ءھام قايراتكەرلىك بەينەسىن اشۋ ءۇشىن 10 سەريا ازدىق ەتەدى.

– دانا ءبيدىڭ بارلىق ءومىرىن كورسەتۋگە كەمىندە 80 ءبولىم كە­رەك. ماسەلەن، «ەرتۇعىرىل» ءفيلمىن الىپ قارايىق. «تولە بي» دە ءدال سولاي تۇسىرىلسە، قان­داي تاماشا بولار ەدى. ۋا­قىت پەن قارجىنىڭ شەكتەۋ­لىلىگىنەن بار وقيعانى 10 ءبو­لىمگە سىيدىرۋعا تۋرا كەلدى. جالپى، ءتۇسىرىلىم جۇمىسى 8 ايعا سوزىلدى. 6 اي مونتاج جا­سادىق. ىشىندە ءۇش شايقاس ساحناسى بار. سونىڭ ءبارىن ارنايى ەففەكتىلەرمەن جاقسى كورسەتە بىلدىك دەپ ويلايمىن، – دەيدى پروديۋسەر.

تۋىندىنىڭ تولىق نۇسقا­سىن كوپشىلىك قاۋىم ەلوردا كۇنى قارساڭىندا «حابار» ارناسىنان كورە الادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاعى 1650 قازاقستاندىق ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:00

ۇقساس جاڭالىقتار