الەم • 17 ماۋسىم, 2019

شەكتەن شىققان شيەلەنىس

730 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

يەمەندەگى شيەلەنىس ۋشىعىپ بارادى. ورتالىعى سانا قالاسىنىڭ ويرانى شىعىپ, بۇگىندە قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ وشاعىنا اينالعان. يەمەن بيلىگى مەن كوتەرىلىسشى حۋسيتتەردىڭ اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ بەلەڭ العانى سونشا, ءتىپتى شەكتەن اسىپ كەتتى. وسى ەلدىڭ ۇكىمەتىنە بولىسىپ جۇرگەن ساۋد ارابياسىنا شيتتىك «اڭسار اللا» قوزعالىسى ايتارلىقتاي قىر كورسەتۋدە.

شەكتەن شىققان شيەلەنىس

جاقىندا «اڭسار اللا» ب ۇلىك­شىلەرى ساۋد ارابياسىنىڭ ءوڭتۇس­تىك-باتىسىنداعى ابحا قالاسىندا ورنا­لاسقان باس اۋەجايعا وق جاۋ­دىر­عانىن مالىمدەدى. بۇل تۋرالى حۋسيتتەردىڭ باقىلاۋىندا تۇر­عان «ءال-ماسيرا» تەلەارناسى حابار تاراتقان. وندا اۋەجايعا باعىت­تال­عان زىمىران دىتتەگەن جەرىنە ءدوپ تيگەنى ايتىلعان. ال يەمەندەگى سوعىس­قا ارالاسىپ جات­قان ساۋد ارا­بياسى باس­تا­عان كوا­ليتسيا كۇش­­تەرى بۇل حابار­لاماعا قاتىستى ەشقان­داي ءتۇسى­نىك­تە­مە بەرگەن جوق.

تاياۋدا حۋسيتتەر ءدال وسى تەلەارنا ارقىلى يەمەن شەكا­راسىنىڭ ىرگەسىندە تۇرعان حاميس مۋشيت اۋدانىنداعى كورول حالەد اسكەري-اۋە بازا­سى­نا شابۋىل جاساعاندارىن ءما­لىم­­­دە­گەن. ارتىنشا كواليتسيا كۇش­تەرى بۇل شابۋىلدى تويتارىپ, ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن اتىپ تۇسىرگەنىن جەتكىزدى. دەگەنمەن ب ۇلىكشىلەر بازانىڭ اۋماعىنداعى قارۋ-جاراق, رادار جانە وپەراتسيالىق بولمەلەر بار قويمالارعا سوققى جاساي الدىق دەپ تۇجىرىمدادى.

ال بيىلعى مامىر ايىنىڭ سوڭىندا «ءال-ارابيا» تەلەارناسى كواليتسيا سانانىڭ سولتۇستىگىندەگى ءال-دۋلايمي اۆياتسيالىق بازاسىندا ورنالاسقان قارۋ-جاراق قويما­لا­رىنا سوققى جاساعانىن حا­بارلادى. ساۋد ارابياسى باس­تاعان كوا­ليتسيا بۇعان دەيىن دە ب ۇلىكشى حۋسيت­تەردىڭ باقى­لا­ۋىن­­­داعى اۋە بازاسىنا 13 اۋە سوق­­قىسىن جاساعان ەدى. بۇل بازا ەل استاناسىنداعى اۋەجايدىڭ ماڭىندا ورنالاسقان. كوا­لي­تسيا تاراپى كوتەرىلىسشىلەر تەرروريستىك وپەراتسيالاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا پيلوتسىز ۇشۋ اپپاراتتارى مەن راكەتالاردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن اۋە بازاسىن ۇستاپ وتىرعانىن مالىمدەگەن.

سول ۋاقىتتاردا يەمەننىڭ دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ رەس­مي وكىلى يۋسەف ءال-حاديري اراب كوا­ليتسياسىنىڭ بومبىلاۋىنان ەلدە 52 000 ادام زارداپ شەككەنىن حابارلادى. ولاردىڭ ىشىندە 13250 ادام مەرت بولعان. كوز جۇمعاندار قاتارىندا 3800 بالا مەن 2580 ايەل بولعان. ال سانا قالاسىندا اۋە شابۋىلدارىنىڭ سالدارىنان 56 ادام جاراقاتتانىپ, 6 ادام قايتىس بولعان. ونىڭ تورتەۋى – قىرشىنىنان قيىلعان بالالار.

يەمەننىڭ ىشكى قاقتىعىستارىنا مۇرنىن سۇققان اراب ەلدەرى كوالي­تسيا­سىنىڭ ارەكەتتەرىن شيتتىك «اڭسار اللا» قوزعالىسى جاۋاپسىز قالدىرىپ جاتقان جوق. ولار الىستا وتىرىپ-اق ساۋد ارابياسى مەن ءباا ايماقتارىنداعى ما­ڭىز­دى نىسانداردى كۇيرەتە الاتىن­دارىن قاتاڭ ەسكەرتتى. ماسە­­لەن, حۋ­سيت­تەردىڭ ساۋد ارابيا­­سىن­دا­عى ورتالىق مۇناي قۇبى­رىنا جاساعان اۋە شابۋىلى ەلدى ءبىراز دۇرلىكتىردى. سونىڭ سالدارىنان سورعى ستانسالارىنىڭ جۇمىسى تۇرالاپ قالعان. وسىدان كەيىن ب ۇلىكشىلەر ءالى 299 نىساندى كوزدەپ وتىرعاندارىن ايتىپ, سەس كورسەتتى.

وتكەن ايدىڭ سوڭىندا مەككەدە وتكەن اراب مەملەكەتتەرىنىڭ سام­مي­تىن­دە اراب ەلدەرى يراندى يە­مەن­دەگى «اڭسار اللا» قوزعا­لى­سى­نا بالليستيكالىق زىمىراندار جەتكىزىپ وتىر دەپ ايىپتادى. سول باسقوسۋدا ساۋد ارابياسى كورولى سالمان بەن ابدەل ءازيز ءال-ساۋد يران توڭىرەگىندەگى داعدارىستى جانە يەمەن حۋسيتتەرىنىڭ تاراپىنان جاسالىپ جاتقان شابۋىلداردى تالقىلاۋ ءۇشىن اراب ەلدەرى مەن پارسى شىعاناعى ەلدەرى كوشباسشىلارىن ەكى سامميتكە شاقىردى.

ءسال كەيىنگە شەگىنىس جاساپ, شيە­لە­نىستەن قالاي ورشىگەنىنە توق­تالا كەتسەك, ەلدەگى ساياسي داع­دا­­رىستىڭ ىقپالىنان يەمەندى 1978 جىلدان بەرى باسقارعان ءالي ابدال­لا سالەح 2012 جىلى وتستاۆ­­كا­عا كەتكەن ەدى. ول ەل تىزگى­نىن سول كەزدە ۆيتسە-پرەزيدەنت قىزمەتىن ات­قار­عان ءابد راببۋ مانسۋر حابي­گە بەرگەنىمەن, 2014 جىلى ءتوڭ­كەرىس جاساعان حۋسيتتەرگە قول­داۋ كورسەتتى. بىراق كە­يىننەن ءبۇ­لىكشىلەردى بەيبىت تۇر­عىن­دار­دىڭ ءومىرىن قيدى دەپ ايىپتاپ, يەمەن ۇكىمەتىنە جاقتاس ساۋد ارا­بياسىمەن اراداعى جاع­دايدى قا­لىپقا كەلتىرۋگە شاقىر­دى. بۇل حۋسيتتەردىڭ شامىنا ءتيىپ, سا­لەحكە قاستاندىق جاساپ, مەرت قىل­دى.

2018 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قارسىلاس تاراپتار قانشا جىلدان بەرگى تارتىستان كەيىن بۇۇ اياسىندا شۆەتسيادا ءبىر ۇستەلدىڭ باسىندا وتىرىپ, كەلىسسوز ءجۇر­گىز­دى. قىرعيقاباق بولىپ جۇرگەن ولار سول جيىندا بىتىمگە كەلىپ, تۇت­قىندارمەن الماسۋ, قىزىل تەڭىز­دىڭ جاعاسىنداعى حودەيدا قالا­سىن­داعى اتىستى توقتاتۋ تۋرالى بىرقاتار ماڭىزدى كە­لى­سىمگە قول جەتكىزگەن. وكى­نىش­كە قاراي الەمدىك قوعام­داس­تىق­تار­دىڭ كوڭىلىن دەمدەگەن بۇل بەيبىتشىلىك قادام ۇزاققا سوزىلمادى. ب ۇلىكشىلەر توبى مەن ۇكىمەت اسكەرى ءبىر-ءبىرىن ورنا­تىلعان ءتارتىپتى ساقتامادى دەپ كۇستانالاپ, 2019 جىلدىڭ قاڭ­تارىندا سوعىس وتى قايتا تۇتاندى.

سوڭعى جاڭالىقتار