توقاەۆ شىۇ ورتالىعىن قۇرۋدى ۇسىندى
Belta.ru اگەنتتىگى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىندە ايتقان ۇسىنىسىنا نازار اۋداردى. اگەنتتىك قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنىسىن ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىن قورعاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى شارا رەتىندە سيپاتتادى.
«تەرروريزم ماسەلەسى جاھاندىق جەلىدە دە ءوز بەينەسىن كورسەتىپ قالۋدا جانە كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قوسىمشا شارالار قولدانۋدى قاجەت ەتەدى. اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا شىۇ ورتالىعىن قۇرۋ ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىن قورعاۋ ىسىنە قوسىلعان ماڭىزدى ۇلەس بولار ەدى. بۇل ماسەلەنى ءارى قاراي قاراستىرۋ مىندەتىن ءوزىندىك تاجىريبەسى مەن سالانىڭ سپەتسيفيكاسىنا بايلانىستى شىۇ ايماقتىق انتيتەررورلىق قۇرىلىمدارى ءوز مويىندارىنا الۋلارىنا بولادى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى» دەپ جازدى اگەنتتىك.
22 بىرلەسكەن قۇجاتقاقول قويىلدى
اگەنتتىك بىشكەكتە قول قويىلعان قۇجاتتاردىڭ ەڭ ماڭىزدىسى رەتىندە «بىشكەك دەكلاراتسياسىن» اتاپ وتكەن. «وندا شىۇ قىزمەتىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ ءوزارا كەلىسىلگەن تاسىلدەرى كورىنىس بەرەدى», دەپ جازدى اگەنتتىك.
سونىمەن قاتار قول قويىلعان قۇجاتتار اراسىندا 2019-2020 جىلدارعا ارنالعان شىۇ-نىڭ ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا باعدارلامالاردى ورىنداۋ ءجونىندەگى جۇمىس جوسپارى, ۇيىمنىڭ ايماقارالىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىم, «شىۇ – اۋعانستان» بايلانىس توبىنىڭ بۇدان ارعى جۇمىسىنىڭ جول كارتاسى ءتارىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلعانىنا توقتالدى اقپارات اگەنتتىگى.
بىشكەكتەگى ءسامميتتىڭ قورىتىندىسى
EURONEWS بىشكەكتەگى جيىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارعانىنا توقتالدى. «شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ەلدەرىنىڭ (رەسەي, ءۇندىستان, قازاقستان, قىرعىزستان, قحر, پاكىستان, تاجىكستان, وزبەكستان) جەتەكشىلەرى بىشكەكتە وتكەن ءسامميتتى قورىتىندىلادى.
بىرلەسكەن دەكلاراتسيادا جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە ايرىقشا ءمان بەرىلگەن. مەملەكەت باسشىلارى زىمىرانعا قارسى قورعانىس جۇيەلەرىن كۇشەيتە بەرۋگە قارسىلىق تانىتىپ, الەمدە يادرولىق قارۋدان باس تارتۋدى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىردى», دەپ حابارلادى EURONEWS. سونىمەن قاتار ەۋروپالىق اقپارات قۇرالى باسقوسۋعا جينالعانداردىڭ يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىنا قاتىستى وزدەرىنە بەلگىلى ءبىر مىندەت العان تاراپتاردى ماسەلەگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا جانە سيريا مەن اۋعانستانداعى جاعدايدى ساياسي ديالوگتار جولىمەن رەتتەۋگە شاقىرعانىن اتاپ ءوتتى.
«سامميتتە قحر توراعاسى سي تسزينپين شىۇ جالپى جانە كەشەندى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە وزگەگە ۇلگى بولاتىن ۇيىمعا اينالۋى كەرەك ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى», دەپ حابارلادى EURONEWS.
دەكلاراتسيا مازمۇنىنا نازار اۋداردى
«بىشكەك دەكلاراتسياسى دامۋ مەن بەيبىتشىلىك جولىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە شاقىرادى», دەپ جازدى سينحۋا اگەنتتىگى.
اگەنتتىك «بىشكەك دەكلاراتسياسىنا» كەڭىنەن توقتالا كەلە, ازيادا قارقىندى دامۋدىڭ جاڭا ورتالىقتارى پايدا بولعانىن, جاھاندىق كۇشتەردىڭ رەكونفيگۋراتسياسى ءوتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«شىۇ مۇشەلەرى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋدا, جاھاندىق دامۋعا, ادام قۇقىن قورعاۋعا ىقپال ەتەتىن جان-جاقتى ۇيىم رەتىندە بۇۇ-نى قولداۋعا كۇش سالادى», دەپ جازدى اگەنتتىك. سونىمەن قاتار اقپارات قۇرالى شىۇ-نىڭ ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋداعى ءرولىنىڭ دە زور ەكەندىگىنە توقتالعان. اگەنتتىك «بىشكەك دەكلاراتسياسىن» جان-جاقتى تالداپ, قۇجاتتىڭ ءار تارماعىنا ايرىقشا توقتالدى.
توراعالىق رەسەيگە اۋىستى
تۇركيانىڭ انادولى اقپارات اگەنتتىگى شىۇ سامميتىنە ايرىقشا نازار اۋدارىپ, وقيعانى مەيلىنشە دەتالدارمەن سيپاتتاۋعا تىرىستى. اگەنتتىك قىرعىزستان پرەزيدەنتى س.جەەنبەكوۆ پەن قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ ۇسىنىستارىنا ەرەكشە توقتالدى.
«قىرعىزستان پرەزيدەنتى س.جەەنبەكوۆ ءسامميتتىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن سوزىندە ينتەرنەتتەگى اقپاراتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە توقتالدى. «ينتەرنەتتەگى جالعان اقپاراتتار مەن دەرەكتەر مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇسقان كەلتىرىپ وتىر. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ قىلمىس پەن تەرروريزم ءۇشىن, ساياسي جانە اسكەري ماقساتتا قولدانىلىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز», دەدى س.جەەنبەكوۆ.
قىرعىزستان باسشىسىنىڭ كوتەرگەن ماسەلەسىن شىۇ توراعالىعىن قابىلداپ العان رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتين دە قولدادى», دەپ جازدى اگەنتتىك. سونىمەن قاتار انادولۋ اگەنتتىگى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا شىۇ ورتالىعىن قۇرۋ ۇسىنىسىنا توقتالىپ, سيريا داعدارىسىن رەتتەۋگە باعىتتالعان كەزدەسۋلەرگە قازاقستاننىڭ قاتىسۋعا دايار ەكەندىگىن مالىمدەگەنى تۋرالى دا جازدى. اگەنتتىك سونىمەن بىرگە «بىشكەك دەكلاراتسياسىنا» قول قويىلعانىن دا اتاپ ءوتتى.
شىۇ بلوگى الەمدىك ساحنادا نە ىستەي الادى؟
«ءال-جازيرا» تەلەارناسى بىشكەكتە وتكەن سامميتكە قاتىستى وسىنداي ساۋال تاستاعان. اقپارات قۇرالى بۇل تاقىرىپقا ارنايى توقتالىپ, ساراپشىلاردى شاقىرا وتىرىپ تالقىلاۋ وتكىزدى. باعدارلاماعا حالىقارالىق ىستەر بويىنشا رەسەي سىرتقى ساياساتىنىڭ ساراپشىسى الەكسەي حلەبنيكوۆ, SAIS حوپكينس-نانكين ورتالىعىنىڭ پروفەسسورى دەۆيد اراسە, قاۋىپسىزدىك بويىنشا ساراپشى ريچارد ۆايتس قاتىستى.
تەلەارنا جاھاندىق «ساۋدا سوعىسىنىڭ» ءىزىن الا شىۇ ءسامميتى وتكەنىنە توقتالىپ, ۇيىمنىڭ الەمدىك ساياساتتا قانداي ماقسات كوزدەيتىنىن قاراستىرىپ كوردى. باعدارلامادا ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ جالپى حالقىنىڭ سانى الەم تۇرعىندارىنىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعىن قۇرايتىنى, ۇيىم قۇرامىندا اقش قىسىمىنا وراي وزىنە جاقتاس ىزدەگەن يران بار ەكەنى, سونىمەن قاتار قىرعيقاباق كۇيدە وتىرعان ءۇندىستان مەن پاكىستاننىڭ دا بۇل قۇرىلىمنىڭ قۇرامىندا ەكەندىگى ايتىلىپ, ساراپشىلار ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
