– ەڭ الدىمەن ماعان داۋىس بەرگەن قازاقستان ازاماتتارىنا العىسىمدى ايتقىم كەلەدى. بۇل – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. جاۋاپكەرشىلىكتى ورىنداۋ – مەن ءۇشىن ۇلكەن مىندەت. بۇل – حالىقتىڭ سەنىمى. سايلاۋ جوعارى دەڭگەيدە, ءادىل جانە اشىق ءوتتى. سايلاۋ بارىسىن مىڭنان استام حالىقارالىق بايقاۋشى قاداعالادى. الەمنىڭ 40 ەلىنەن كەلگەن 350-گە جۋىق شەتەلدىك جۋرناليست دۇنيە جۇزىنە حابار تاراتتى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان كەيىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرى مەملەكەت باسشىسىنا وزدەرىن تولعاندىرعان سۇراقتارىن قويا باستادى.
ءبىرىنشى كەزەكتە سايلاۋداعى باسەكەلەس ۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارىندا قامتىلعان وزەكتى ماسەلەلەر قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الداعى جۇمىسى بارىسىندا نازارعا الىنا ما دەگەن مازمۇندا ساۋال قويىلدى. سۇراققا وراي قاسىم-جومارت توقاەۆ سايلاۋدىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى ۇمىتكەرلەر سانىنىڭ كوپ بولۋىندا ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەتى ۇمىتكەر ءوز باعدارلاماسىن جاريالاپ, ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋ ىسىندە تەڭ مۇمكىندىككە يە بولدى. «بۇل سايلاۋ قىزىق ءارى اشىق ءوتتى دەپ ايتۋعا بولادى. ولاردىڭ ۇسىنىستارىن وتە ورىندى دەپ ەسەپتەيمىن. ەڭ پايدالى تۇستارى جۇمىس بارىسىندا نازارعا الىنادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سايلاۋ كۇنى نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىنداعى رۇقسات ەتىلمەگەن ميتينگىلەرگە قاتىسقان ازاماتتار تۋرالى سۇراققا دا تۇششىمدى جاۋاپ بەرىلدى. وسى ورايدا پرەزيدەنت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا ءسايكەس باس پروكۋراتۋرانىڭ ەسكەرتۋىنە قاراماستان نارازىلىق تانىتقانداردىڭ ارەكەتى قۇقىق بۇزۋعا جاتاتىنىن ايتتى. كەيبىر ازاماتتاردىڭ ارانداتۋشىلىققا بارعانىن, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرگەنى تۋرالى فاكتىلەردىڭ ءتىركەلگەنىن ءمالىمدەدى. ونداي قۇقىق بۇزۋشىلىققا ءتيىستى شارالاردىڭ قولدانىلاتىنىن ەسكەرتتى. «ولار باسقا تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىردى. ءۇش قىزمەتكەر اۋرۋحاناعا ءتۇستى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ءتيىستى شارالاردى قولداندى. وسى ورايدا ولارعا ءوز جۇمىسىندا كاسىبيلىك تانىتىپ, ماسەلەنى دەر كەزىندە شەشكەنى ءۇشىن العىسىمدى ايتامىن», دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق ق.توقاەۆ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا مەيلىنشە سابىرلى بولۋدى تاپسىرعانىن, ولار كەلەشەكتە دە وسى قالپىندا قالاتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن ايتا كەلىپ, «مەن نارازىلىق شەرۋىنە شىققاندارعا ديالوگ فورماتىن ۇسىنۋ قاجەت دەپ سانايمىن.
بۇعان دەيىن قوعامدىق سەنىم كوميتەتى قۇرىلاتىنىن ايتقان ەدىم, ونىڭ قۇرامىنا قوعامىمىزدىڭ ءتۇرلى توپتارىنىڭ وكىلدەرى كىرەدى, وندا پىكىر الماساتىن بولامىز. مەنىڭ ويىمشا, ءارتۇرلى كوزقاراستىڭ بولۋى زاڭدى, بىراق ءبىز – ءبىر حالىقپىز. سان پىكىر – ءبىرتۇتاس ۇلت», دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭىرلەردە كەيبىر ماسەلەلەر ءالى دە شەشىمىن كۇتىپ تۇرعانىن ايتتى. «سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە مەن ايماقتاردىڭ بارلىعىن ارالاپ شىقتىم. ءاربىر ايماقتىڭ ءوز ەرەكشەلىگى بار جانە ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ وتىر. ال شىنىنا كەلسەك, ەلىمىزدە ءتۇيىنى شەشىلمەگەن ماسەلەلەر بار. مەن ولاردى جاقسى بىلەمىن, سىزدەر دە جاقسى بىلەسىزدەر. بۇل – مەديتسينانىڭ ساپاسى, جالاقىنىڭ تومەندىگى, ەكولوگيا, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان وزەكتى ماسەلەلەردى باستى نازارعا الامىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى وسى ورايدا ۇكىمەتكە ءتيىستى تاپسىرمالار بەرەتىنىن باسا ايتتى. «قازىرگى تاڭدا ناقتى شەشىمدەر قابىلداۋ كەرەك. حالىق بىزدەن وسى شەشىمدەردى كۇتىپ وتىر. حالىق ۇزاق سوزدەن ابدەن شارشادى. سوندىقتان مەن پرەزيدەنت رەتىندە وسى جۇمىسپەن مىندەتتى تۇردە شۇعىلدانامىن», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جۋرناليستەردىڭ ۇكىمەت قۇرامىنا قاتىستى سۇراعىنا «ءبىزدىڭ زاڭنامامىزعا سايكەس ۇكىمەت تاراتىلمايدى. دەگەنمەن, جەكەلەگەن كادرلىق اۋىسۋ بولادى. بۇعان دەيىن اتاپ ءوتكەنىمدەي, ۇكىمەتكە جاڭا تۇلعالار, ونىڭ ىشىندە جاستار تارتىلادى. مەنىڭشە, بارىنشا قابىلەتتى جاس كادرلاردى تارتۋ قاجەت» دەپ جاۋاپ بەردى مەملەكەت باسشىسى. وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇعان دەيىن كادرلىق رەزەرۆ دايىنداۋعا ۋادە بەرگەنىن ەسكە سالدى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, وعان ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرلەرىنەن 300 ادام كىرەتىن كورىنەدى. «ءبىز بۇل ءتىزىمدى جاڭارتىپ وتىرامىز. باستى ماقسات – جاستاردى مەملەكەتتى باسقارۋعا تارتۋ. جالپى ايتقاندا, ۇكىمەت جۇمىسىنا جاڭا تىنىس, جاڭا سەرپىن بەرۋ كەرەك. سوندىقتان مەنىڭ تالابىم وتە قاتاڭ بولادى», دەدى پرەزيدەنت.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان اۋماعىندا اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە شىعارىلمايتىنى ناقتى ايتىلدى. «اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى ءبىزدىڭ كۇن تارتىبىمىزدە جوق. ەگەر مۇنداي ماسەلە كوتەرىلىپ جاتسا, مىندەتتى ءتۇردە حالىقپەن اقىلداسامىز. ءتىپتى قاجەت بولسا بۇل ماسەلە بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزەمىز. سەبەبى بۇل – وتە جاۋاپتى, وزەكتى ماسەلە», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ەل پرەزيدەنتى ەلىمىزدەگى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋ توقتامايتىنىن ايتىپ ءوتتى. «سىبايلاس جەمقورلىق – وتە كۇردەلى قۇبىلىس. بىلاي ايتقاندا دەرت دەپ تە ايتۋعا بولادى. سوندىقتان بۇل دەرتپەن مىندەتتى تۇردە قوعام بولىپ كۇرەسۋىمىز كەرەك. ءبىز سىبايلاس جەمقورلىق تۋرالى اشىق تۇردە ايتامىز. ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقورلىق – وتە ۇلكەن پروبلەما. بۇل دەرت – ءبىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىمىزگە سىن-قاتەر. سوندىقتان مەنىڭ مىندەتىم – سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋ. جاقىندا, بيىلعى مامىر ايىندا وسى ماسەلەگە ارنالعان ۇلكەن جينالىس بولدى. كەشەندى ءىس-شارالاردى قولدانامىز دەپ ويلايمىن. بۇل جونىنەن حالىققا ەسەپ بەرەمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەزدەسۋ كەزىندە شەتەلدىك جانە وتاندىق جۋرناليستەردىڭ حالىقارالىق قاتىناستار تۋرالى قويعان سۇراعىنا وراي مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن بارلىق قاجەت شارالار قولدانىلاتىنىن, بۇعان دەيىن قالىپتاسقان ەكىجاقتى, كوپجاقتى جانە حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتاردى نىعايتا تۇسەتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار رەسەي, قىتاي, ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناسقا باسىمدىق بەرىلەتىنىن جانە الەمنىڭ باسقا دا بارلىق مەملەكەتتەرىمەن دوستىق بايلانىستار ساقتالا بەرەتىنىن ءسوز ەتتى.
سونىمەن بىرگە ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىن ۇلىقتاۋ ءراسىمى 12 ماۋسىمدا وتەتىنى ءمالىم بولدى. «ەگەر وسى ۋاقىتتا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىن تولىقتىرۋ مىندەتىن ورىنداپ, ەسەپتەرىن جاريالاي السا, ۇلىقتاۋ ءراسىمىن 12 ماۋسىمدا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ويتكەنى 14 ماۋسىمدا بىشكەكتە, دۋشانبەدە حالىقارالىق شارالار جوسپارلانعان. بۇل شارالارعا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وكىلەتتىكتەرگە يەلىك ەتكەندىگى دۇرىسىراق بولادى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جولدىباي بازار,
سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
