قارا تەڭىزگە اشىلعان قاقپا
جاقىندا گرۋزيا بيلىگىنىڭ قارا تەڭىزدە اليانستىڭ كەمەلەرىن قابىلداۋعا دايىن ەكەندىگى ايان بولدى. گرۋزيا پورتتارى ارقىلى ناتو كەمەلەرىنىڭ قارا تەڭىزگە كىرۋ قارقىنى كۇشەيە تۇسپەك. 2018-2020 جىلداردىڭ جۇمىس جوسپارى تۋرالى ۇكىمەتتىك ەسەپتە بيىل ءساۋىر ايىندا گرۋزين پورتىندا ناتو-نىڭ ەكىنشى تۇراقتى اسكەري-تەڭىز قۇراماسىنىڭ مۇشەلەرى بولعانى مالىمدەلگەن. ولار گرۋزيانىڭ جاعالاۋ قىزمەتى دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە وقۋ-جاتتىعۋلار وتكىزگەن. ءىس-شاراعا امەريكالىق تاراپتان سىيعا تارتىلعان «ديوسكۋريا» مەن «وچامچيرە» جانە ناتو-نىڭ «HNLMS Evertsen», «TCG Yildirim», «BGS DRAZKI», «ROS Regele Ferdinand» اتتى ءتورت كەمەسى قاتىسقان. بۇعان قوسا اتالعان قۇجاتتا ناتو قاراماعىنداعى نىسانداردىڭ گرۋزيانىڭ اۋماقتىق سۋلارى مەن پورتتارىنا كىرۋىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن زاڭ جوباسى ازىرلەنگەنى كورسەتىلگەن. بۇل ارەكەتىمەن گرۋزيا قارا تەڭىزدەگى قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ماڭىزدى ۇلەسىن قوسقىسى كەلەتىنىن ايتادى.
سونىمەن قاتار بيىل 18-29 ناۋرىز ارالىعىندا گرۋزيادا ناتو-نىڭ مۇشەلەرى مەن ارىپتەستەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «NATO-GEO EXERCISE 2019» بىرلەسكەن كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋلارى ءوتتى. گرۋزيانىڭ قورعانىس ءمينيسترى لەۆان يزوريا تبيليسي مەن اليانستىڭ بۇل ءىس-شاراسى, جالپى ىنتىماقتاستىعى قانداي دا ءبىر ەلگە قارسى باعىتتالماعانىنا سەندىردى. وسىمەن ەكىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان جاتتىعۋ جيىنى بۇرىنعىدان قاراعاندا اۋقىمدى بولدى. بۇل جولى 24 ەلدەن 350-گە جۋىق اسكەري قىزمەتشى قاتىستى. وعان العاش رەت ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرى باسشىلىق جاسادى. سونداي-اق بۇل جاتتىعۋعا باقىلاۋشى رەتىندە حالىقارالىق گۋمانيتارلىق ۇيىمدار – حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتى (ICRC), بۇۇ بەيبىتشىلىكتى قولداۋ جونىندەگى وپەراتسيالار دەپارتامەنتى (DPKO), دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى (WHO) قاتىستى. جاتتىعۋدىڭ ماقساتى – گرۋزيانىڭ, اليانستىڭ جانە ارىپتەس ەلدەردىڭ ءوزارا ۇيلەسىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە گرۋزيا قارۋلى كۇشتەرىن باسقارۋ مەن باقىلاۋ مۇمكىندىكتەرىن كۇشەيتۋ.
اتالعان ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى گرۋزيانىڭ اسكەري-ساياسي وداقتىڭ قۇرامىنا كىرۋدى ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. جالپى, گرۋزيا مەن ناتو-نىڭ بايلانىسى 1992 جىلدان باستالعان. ال 1994 جىلى ەكى تاراپتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق ىنتىماقتاستىعى باستالىپ, گرۋزيا «بەيبىتشىلىك ءۇشىن ارىپتەستىك» كەلىسىمىنە قول قويدى. راۋشان توڭكەرىسىنەن كەيىن 2004 جىلى گرۋزيا مەن ناتو قارىم-قاتىناسى قارقىن الدى. سونداي-اق 2008 جىلعى گرۋزيانىڭ ابحازيا جانە وڭتۇستىك وسەتيامەن قارۋلى قاقتىعىسى ناتو-مەن ءوزارا ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋگە سەپ بولدى. 2008 جىلى بۋحارەستە ءوتكەن ناتو سامميتىندە گرۋزيا ستاندارتتارعا سايكەس كەلگەن جاعدايدا اليانستىڭ مۇشەسى بولۋى مۇمكىن ەكەنى راستالدى. ال 2014 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ۋەلستە وتكەن سامميت بارىسىندا گرۋزيانىڭ اليانسقا مۇشەلىككە ۇمتىلۋىنا ىقپال ەتەتىن شارالار پاكەتى بەكىتىلدى. وسى ماڭىزدى پاكەتتىڭ شەڭبەرىندە 2015 جىلى تامىزدا گرۋزيا قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ «كرتسانيسي» ۇلتتىق وقۋ ورتالىعى اۋماعىندا گرۋزيا مەن ناتو-نىڭ بىرلەسكەن جاتتىعۋ جانە باعالاۋ ورتالىعى اشىلدى. باسىندا ايتىلعان وقۋ-جاتتىعۋلار وسى ايماقتا وتكىزىلۋدە.
اليانسقا مۇشەلىكتىڭ اۋىلى الىس ەمەس
بيىل قاڭتار ايىندا NDI ۇلتتىق-دەموكراتيالىق ينستيتۋتى 2018 جىلدىڭ 6 قاراشاسى مەن 2018 جىلدىڭ 20 جەلتوقسانى ارالىعىندا جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك ساۋالنامانىڭ قورىتىندىسىن جاريالادى. بۇل ساۋالناماعا 2,2 مىڭ ادام قاتىسىپ, ونىڭ باسىم بولىگى ناتو مەن ەۋرووداققا قوسىلۋدى قۇپتايتىندارىن جەتكىزگەن. ناقتىراق ايتقاندا, حالىقتىڭ 83 پايىزى ەو-عا, 78 پايىزى ناتو-عا مۇشە بولۋدى قولداعان. گرۋزيا بيلىگى مەن حالقىنىڭ ءبىراۋىزدان اليانسپەن ىقپالداسۋعا بەيىلدى ەكەنىن, وعان ناتو تاراپىنان جاسالىپ جاتقان قارقىندى كەلىسىمدەردى قوسا ەسكەرسەك, مۇشەلىكتىڭ مەجەلى مەرزىمى كوپ ۇزاماي بەلگىلى بولىپ قالار.
جوعارىدا ايتىلعان ناۋرىزدا وتكەن وقۋ-جاتتىعۋ اياسىندا تبيليسيگە رەسمي ساپارمەن كەلگەن ناتو-نىڭ باس حاتشىسى يەنس ستولتەنبەرگ گرۋزيا ەۋرواتلانتيكالىق ينتەگراتسيا جولىندا ۇلكەن تابىسقا جەتكەنىن جانە مىندەتتى تۇردە اليانستىڭ ءمۇشەسى بولاتىنىن مالىمدەدى. ءبىراق ونىڭ قاي كۇنى جۇزەگە اساتىنىن ناقتىلاپ ايتپادى. بۇعان قوسا ناتو-نىڭ باس حاتشىسى گرۋزيانىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ەگەمەندىگىن راستاپ, رەسەيدى ابحازيا مەن وڭتۇستىك وسەتيا ايماقتارىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن مويىنداۋدان باس تارتۋعا شاقىردى. جانە اتالعان ايماقتارداعى شيەلەنىسكەن جاعدايدىڭ كۇرمەۋىن بەيبىت كەلىسسوزدەر ارقىلى شەشۋدى قولدايتىنىن جەتكىزدى.
ال گرۋزيا پرەزيدەنتى سالومە زۋرابيشۆيلي ناتو-مەن بايلانىس بۇرىن مۇنشالىقتى جوعارى دەڭگەيدە بولماعانىن, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق ودان ءارى دامىپ, تەرەڭدەي بەرەتىنىن مالىمدەدى. ول اليانسقا مۇشە بولۋ ماقساتىنان اينىمايتىندارىن ايتىپ, جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن حالىقارالىق ارىپتەستىككە بەلسەندى قاتىسۋدى جالعاستىرا بەرەتىندەرىنە سەنىم ءبىلدىردى.
