قوعام • 08 ماۋسىم، 2019

بەيبىت كۇننىڭ ساقشىلارى. تالدىقورعان اۋە بازاسىنان فوتورەپورتاج

2450 رەتكورسەتىلدى

تاۋەلسىز ەل بولۋدىڭ باستى شارتىنىڭ ءبىرى – اسكەر. ەلدىڭ قورعانسىز بولماسى انىق. اسكەر جاعدايىمەن تانىستىرۋ، جاۋىنگەرلىك ارسەنال مەن ولاردىڭ مۇمكىندىگىن كورسەتۋ ماقساتىندا قورعانىس مينيسترلىگى وتاندىق جۋرناليستەرگە الماتى وبلىسىنداعى اسكەري بازالارعا پرەسس-تۋر ۇيىمداستىرعان بولاتىن. ەكى كۇنگە سوزىلعان شارا بارىسىندا اۋە كۇشتەرى بازاسىندا، بارلاۋ، دەسانتتىق-شابۋىلداۋشى بريگادالارىندا، قاپشاعاي گارنيزونىنداعى ينجەنەر-ساپەرلىك پولكىندا بولىپ، اسكەري ومىرمەن تانىسىپ قايتتىق.

نۇر-سۇلتان قالاسىنان تالدىقورعانعا سي-295 اسكەري ۇشاعىمەن جەتتىك. 

العاشقى تۇراق №21751 اسكەري ءبولىمى بولدى. ءبولىم ميسسياسى – ەلىمىزدىڭ اۋە كەڭىستىگىن قورعاۋ. بۇگىندە سۋ-30 سم سىندى جوعارى مانەۆرلى جارعىش ۇشاقتارىنا تۇراق بولعان اۆياتسيا بازاسىندا سوڭعى ۇلگىدەگى اۋە تەحنيكالارى مەن جوعارى ساناتتى ۇشقىشتار بار.

© نازەركە ءابيبۋللا

سوڭعى ۇلگىدەگى جارعىش ۇشاقتاردى باسقارىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى – 25 جاستاعى ميراس ايدار ۇلى. بالا كەزدەن ۇشقىش بولۋدى ارمانداعان جاس جاۋىنگەر بۇگىندە اۆياتسيالىق زۆەنو ۇشقىشى. ميراس – اقتوبە قالاسىنداعى كەڭەس وداعىنىڭ ەكى مارتە باتىرى ت.بەگەلدينوۆ اتىنداعى  اۋە قورعانىس كۇشتەرىنىڭ اسكەري ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى. «ەلباسىنىڭ بالا كۇنىندە ۇشقىش بولۋدى ارمانداعانىن ەستىگەننەن كەيىن، مەنىڭ دە ۇشقىش بولعىم كەلدى. سودان بەرى وقىپ ءجۇرمىن، ءبىز ءومىر بويى وقيمىز. ويتكەنى جەردە تەوريانى 5-كە بىلسەڭ، اۋەدە 3-كە بىلەسىڭ» دەيدى جاس لەيتەنانت. وقۋىن بىتىرگەن سوڭ، قىزمەتىن وسى اسكەري بولىمدە باستاعان. اۋەگە ەڭ العاش ل-39 ۇشاعىمەن كوتەرىلگەن،  ەكى جىل ىشىندە 140 ساعاتىن اۋەدە وتكىزىپتى. ميراستىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان اۋە كۇشتەرى اسكەر سانى بويىنشا تمد ەلدەرى اراسىندا رەسەيدەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندا. 

سۋ-30 سم ۇشاعىن ەكى ادام باسقارادى. ۇشقىشتاردىڭ فورماسى ودان دا ەرەكشە. ارنايى ماتادان تىگىلگەن كيىمنىڭ باعاسى – 5 ميلليون تەڭگە. 

اقتوبە اسكەري ينستيتۋتىنىڭ تاعى ءبىر تۇلەگى تەمىرلان بايمەنوۆ ۇشقىشتاردىڭ كيىمى ولاردىڭ ورىندايتىن جاتتىعۋلارى مەن ارەكەتتەرىنە بايلانىستى ەكەنىن ايتادى.

«ءار ۇشقىشتىڭ 12 اياق كيىمى بار. ۇشاقتىڭ ءتۇرى مەن تاپسىرماعا بايلانىستى كيىمدەر دە اۋىسادى. سۋ-30 سم ۇشاعىنا ارنالعان فورما اۋەدە قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاۋى، ميداعى وتتەگى قاجەتتىلىگى سىندى قاۋىپتى جاعدايلاردىڭ الدىن الادى. فورما ارنايى «شلانگتار» ارقىلى ۇشاققا جالعانىپ، ۇشاقپەن بىرگە جۇمىس ىستەيدى، ياعني اقىلدى كيىم» دەيدى لەيتەنانت بايمەنوۆ.

تەمىرلان 184 ساعاتىن اۋەدە وتكىزگەن. جاس جاۋىنگەردىڭ ايتۋىنشا، اۋەدەگى سەزىم ەرەكشە. «جەردەن كوتەرىلگەن سوڭ بارلىعىن ۇمىتاسىڭ. ۇشۋدى بەس جىل بۇرىن باستادىم. جۇمىسىمنان شارشاعان ەمەسپىن» دەيدى ول.

ۇشقىشتاردىڭ ءوز نانىم-سەنىمدەرى جوق ەمەس. «بۇل اتادان بالاعا بەرىلگەندەي، ۇستازدان شاكىرتكە جەتىپ وتىرادى. ۇشاققا وتىراردا سۋرەتكە تۇسپەيمىز، ءبىر-بىرىمىزبەن قوشتاسپايمىز. بىزگە جەتكەن ەرەجەلەردىڭ بارلىعى – بىرەۋدىڭ قاتەلىگى، بىرەۋدىڭ ءومىرى. ولاردى ءبىز ويلاپ تاپقانىمىز جوق، سوندىقتان، ءسوزسىز، سەنەمىز» دەيدى تەمىرلان.

سونىمەن بىرگە ولار وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا ارنايى ۇشاق ماكەتىمەن تاجىريبەدەن ءوتىپ، جاتتىعادى ەكەن. وقۋ بارىسىندا اپاتتى جاعدايعا دايىندىق تا قاراستىرىلعان. «قورقىنىش بىلمەگەن جاعدايدا عانا بولادى، ال ءبىلىپ تۇرساڭ – قورقۋعا سەبەپ جوق» دەيدى تەمىرلان.

تاسادا قالىپ قوياتىن تەحنيكتەردىڭ دە اۋە قورعانىنداعى ۇلەسى زور. اعا لەيتەنانت ەرسۇلتان جولامان «ۇشاقتار اۋەگە اتتانباس بۇرىن ءۇش-ءتورت ساعات دايىندالادى. ونىڭ جانارماي، گيدرو جۇيەسى مەن قۋاتى مىندەتتى تۇردە تەكسەرىلەدى. ۇشاق جۇمىسى تولىقتاي جەردەگى دايىندىققا بايلانىستى. سوندىقتان، ءاربىر قوزعالىسىنا جاۋاپتىمىز» دەيدى. اعا تەحنيكتىڭ ايتۋىنشا، ءبىر ۇشاقتىڭ دايىندىعى ءتورت كەزەڭنەن تۇرادى.

اۆياتسيا بازاسىنىڭ ءسانى مەن ماقتانىشى – سوڭعى ۇلگىدەگى سۋ-30 سم ۇشاقتارى. بۇل ارنايى سوعىس ۇشاقتارى رەسەيدە قۇراستىرىلادى. تەك رەسەي، قازاقستان مەن وزبەكستان ەلدەرىنىڭ اسكەرىندە بار. 4++ ۇلگىسىندەگى اۋە كەمەسىنىڭ سالماعى – 28،5 توننا. جىلدامدىعى – ساعاتىنا 1400 كم. 12500 مەتر بيىكتىككە دەيىن كوتەرىلە الادى. بۇل ۇشاقپەن اۋە سوعىسىن جۇرگىزۋ، جەرۇستى جانە سۋاستى نىساندارىن جويۋ، باسقا ازاماتتىق جانە ترانسپورتتىق اۆياتسيا ۇشاقتارىن قورعاۋ، بومبالاۋ مەن توسقاۋىل سياقتى ارەكەتتەردى ورىنداۋعا بولادى. وعان قوسا ۇشاق 8 توننا جارىلعىش زات كوتەرۋگە قاۋقارلى.

اۋە بازاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا، الداعى جىلى سۋ-30 سم ۇشاعى تاعى دا اكەلىنبەك. بۇل ۇشاقتار رەسەيدىڭ يركۋتسك قالاسىندا قۇراستىرىلادى. 

سۋرەتتەردىڭ اۆتورى: گريگوري بەدەنكو



سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار