«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات دانيا ەسپاەۆانىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابى «الاشقا تاعزىم» اكتسياسىن وتكىزدى. ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە ارنالعان ءىس-شارا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى «الجير» مەموريالدى كەشەنى مەن اشتىق قۇرباندارىنىڭ ەسكەرتكىشىنىڭ الدىندا ءوتتى. پارتيا باسشىلىعى, «اق جول» پارتياسىنىڭ دەپۋتاتتارى, ۇمىتكەردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى «الاش» قايراتكەرلەرىنىڭ, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان اتا-بابالارىنىڭ پورترەتتەرىن كوتەرىپ بارىپ, رەپرەسسيا قۇرباندارىنىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى. اقمولا لاگەرىندە 18 مىڭنان اسا ايەل بولعان. ولاردىڭ كوبى لاگەردىڭ اۋىر زاردابىنا شىداي الماي, سول جەردە كوز جۇمعان.
«الاشقا تاعزىم» اكتسياسى – ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىنا دەگەن قۇرمەت. بۇل – تۇتاس حالىقتىڭ ۇلكەن تراگەدياسى. قانشا قازاقتىڭ تاعدىرى قيىلعانىن ناقتى ايتۋ قيىن. قازا بولعانداردىڭ كوبىنىڭ نە اتى-ءجونى, نە ۇرپاعى دا قالعان جوق. ءبىز زاماناۋي, وزىق, دەموكراتيالىق مەملەكەت قۇرۋىمىز كەرەك. ول – ءبىزدىڭ اتا-بابالار الدىنداعى پارىزىمىز. ءبىز تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزگە 1997 جىلى قۇرمەت كۇنىن بەكىتكەنى ءۇشىن العىسىمىزدى ايتامىز», دەدى «الاش» جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى رايىمجان مارسەكوۆتىڭ تۋىسى بەرىك دۇيسەمبينوۆ.
* * *
«اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسى اتىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە تىركەلگەن تولەۋتاي راقىمبەكوۆتىڭ سايلاۋالدى قوعامدىق شتابى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الدى. بۇل كۇن نەگىزسىز قۋدالانىپ, قىلمىسكەر دەپ جازىقسىز اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن قوعام قايراتكەرلەرىن ەسكە الۋ كۇنى رەتىندە ەل تاريحىندا قالدى. كانديدات وسى ايتۋلى كۇندى ەلەۋسىز قالدىرماي بوزداقتاردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتتى. ناسيحاتشىلار توبى «الجير» مەموريالدى كەشەنى مەن اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ ەسكەرتكىشى الدىندا گۇل شوقتارىن قويۋ ءراسىمىن وتكىزىپ, ءبىر مينۋت ۇنسىزدىك جاريالادى.
«دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ستاليندىك رەپرەسسيا جىلدارى قازاقستاندا 103 مىڭ ادام تۇتقىندالسا, 25 مىڭ ادام اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. قازاقستان تەرريتورياسىنداعى 11 لاگەردە ميلليوننان اسا ادام جازاسىن وتەدى. 31 مامىر – ەرەكشە كۇن. ءبىزدىڭ كۇنتىزبەمىزدە ايتۋلى داتالار از ەمەس. دەسە دە تاريح بەتتەرىندە قالعان بۇل وقيعانى ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك», دەدى شتاب مۇشەلەرى.
سونىمەن قاتار «اۋىل» پارتياسىنىڭ جاستارى ورال قالاسىندا ت.راقىمبەكوۆتىڭ كانديداتۋراسىن قولداپ, فورۋم وتكىزدى. بۇل جيىندا قازىرگى جاستار ماسەلەسى, ونىڭ ىشىندە جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەس, باسپانامەن قامتۋ جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ توڭىرەگىندە ءسوز بولدى. «اۋىل بولاشاعى – ەلدىڭ بولاشاعى. ال ونى جاستارسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر ت.راقىمبەكوۆ ۇنەمى اۋىل جاستارىنا جاعداي جاساۋ كەرەكتىگى جايىندا ايتادى. ايتپەسە, قازىرگىدەي جاپپاي ۋربانيزاتسيانىڭ سالدارى شاعىن ەلدى مەكەندەردىڭ جويىلىپ كەتۋىنە اكەلۋى مۇمكىن. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» دەگەن باعدارلاما بار بولسا, ەندى كانديدات اۋىلدان ديپلومعا دەگەن باعدارلامانى ۇسىنىپ وتىر. ياعني, اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىن جاستاردىڭ جوعارى ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك جاساپ, اۋىل-ايماقتىڭ تىرشىلىگىنە جاڭا سەرپىن بەرۋگە بولاتىنىن العا تارتادى», دەدى كانديداتتىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى.
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات امانكەلدى تاسپيحوۆ ءوزىنىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارىمەن بىرگە ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ اياسىندا اقتاۋ قالاسىنا ساپارمەن باردى. دەلەگاتسيا الدىمەن ماڭعىستاۋ وبلىستىق ن.ءجانتورين اتىنداعى دراما تەاترىندا جيىن وتكىزدى. كەزدەسۋگە 200-دەن اسا ادام قاتىستى. ءىس-شارانى ۇمىتكەردىڭ ايماقتىق قوعامدىق شتابىنىڭ جەتەكشىسى, كاسىپوداقتار ورتالىعىنىڭ توراعاسى ك.جاۋلين جۇرگىزدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ا.تاسپيحوۆ جينالعاندارعا ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن تانىستىرىپ, ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ ءبىرى كاسىپوداقتاردىڭ العا قويعان ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىنە ءادىل ەڭبەكاقى بەرۋ قاجەتتىلىگى, جۇمىس بەرۋشىنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ, قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن جاساۋ جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ سياقتى ماسەلەردى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جيىندا كوتەرىلىپ جۇرگەن نەگىزگى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماسىپ, سوڭىندا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزىپ جۇرگەن ازاماتتارعا العىس حاتتار تابىس ەتىلدى.
ساناتباي ماساتوۆ پەن مارات داۋلەتوۆ سياقتى ماڭعىستاۋ كاسىپوداعىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قۇرمەتتى ارداگەرلەرى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرگە جۇرەكجاردى تىلەكتەرىن جەتكىزىپ, اق باتاسىن بەردى. كەلەشەك جاستار كەڭەسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى اراي نازىموۆا جاستاردىڭ «كاسىپوداق – مەن, كاسىپوداق – سەن, كاسىپوداق – ءبىز, ارقاشان بىرگەمىز, جەڭىسكە جەتەمىز!» دەگەن ۇران تاستاپ, كوپشىلىكتىڭ ريزاشىلىعىن الدى.
بۇدان كەيىن ناسيحاتشىلار توبى ايماقتىق قوعامدىق شتابقا كەلىپ, اتقارىلعان جۇمىستارىمەن تانىستى. كاسىپوداقتار ءۇيىنىڭ كونفەرەنتس-زالىندا ءىس-شارالار بارىسى تالقىلانىپ, جيىنعا قاتىسۋشىلارعا العىس ءبىلدىرىپ, الداعى ۋاقىتتا بارلىعىنا قاجىماس قايرات تىلەدى.
قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى ۇسىنعان پرەزيدەنتتىككە كانديدات جامبىل احمەتبەكوۆ «حالىق كوممۋنيستەرى» فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتى ماگەررام ماگەرراموۆپەن بىرگە تالدىقورعان قالاسىندا بالالاردى قورعاۋ كۇنىنە وراي قىزىل شار ۇشىرۋ اكتسياسىنا قاتىستى.
ۇمىتكەر بارلىق قاتىسۋشىلاردى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى. ول مەملەكەت بالالاردى ينتەرنەت-كونتەنتتىڭ كەرى اسەرىنەن قورعاۋعا ءتيىس ەكەنىن جانە كوركەم ادەبيەتكە مولىنان قانىعىپ, ۇلتتىق جانە الەمدىك كلاسسيكانىڭ ۇزدىك شىعارمالارىن وقىتۋدى ناسيحاتتاۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «الەمدە بالا مەن بالالىق شاقتان اسقان بايلىق جوق. سوندىقتان ءبىز جىل سايىنعى ءداستۇر بويىنشا حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنىن اتاپ ءوتىپ كەلەمىز. بۇل مەرەكە جاس ۇرپاقتىڭ تولىققاندى دامۋىنا جاۋاپتى بىزدەر ءۇشىن وتە ماڭىزدى. بالالار كۇن سايىن ءوسىپ, دامىپ, ءبىزدى جارقىن بولاشاققا جەتەلەسىن. بيلىكتىڭ, قوعامنىڭ جانە بارلىق ادامداردىڭ باستى ماقساتى – سانالى, ءتارتىپتى, ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەۋ», دەدى ج.احمەتبەكوۆ.
Nur Otan پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابى الماتىداعى جۇمىس ساپارىنىڭ ەكىنشى كۇنىندە جاستار فورۋمىن وتكىزدى. ەكى كۇن قاتارىنان وتكەن شاراعا 5 مىڭنان اسا ادام قاتىستى. «حالىق ارەنادا» وتكەن فورۋمعا جينالعان جۇرتتىڭ قاتارى قالىڭ بولىپ, كونتسەرت تاماشالاپ, ۇسىنىc-تىلەكتەرىن جەتكىزدى. كانديداتتى قولداۋ ءىس-شاراسىنا وليمپيادانىڭ قولا جۇلدەگەرى قانات يسلام, تەاتر جانە كينو اكتەرى اسىلحان تولەپوۆ, سونداي-اق بەلگىلى ەسترادا ونەرپازدارى جانار دوعالوۆا, ءالي وقاپوۆ, نۇربولات ابدۋللين, «الاش ۇلى» توبى سياقتى انشىلەر قاۋىمى قاتىستى. الماتى – قازاق مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنىڭ ورداسى. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ عىلىم, ءبىلىم, ادەبيەت سالاسىنىڭ بەتكەۇستار تۇلعالارىنىڭ باسىم ءبولىگى – وسىندا. كەزدەسۋدە كانديداتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا عىلىم سالاسىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرەتىنى ايتىلدى.
سونىمەن قاتار شتاب وكىلدەرى س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىلارى جانە ستۋدەنتتەرىمەن ءجۇزدەسىپ, كانديدات ق.توقاەۆتىڭ مەديتسينا سالاسىن دامىتۋعا قاتىستى باسىم باعىتتارىن جان-جاقتى باياندادى. «حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ – كانديداتىمىزدىڭ باستى جوسپارلارىنىڭ ءبىرى. الداعى ۋاقىتتا بۇل سالاعا جۇمسالاتىن قارجى كولەمىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. باعدارلامادا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتتى قالا مەن اۋىلدا بىردەي قولجەتىمدى ەتۋ, ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتى قامتاماسىز ەتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تولىق ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋ سياقتى ناقتى شارالار قاراستىرىلعان. سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ, بىلىكتى دارىگەرلەر دايىنداۋ ءىسى دە نازاردان تىس قالعان جوق», دەدى م.اشىمباەۆ.
«ۇلت تاعدىرى» ۇلتتىق-پاتريوتتىق قوزعالىسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات ءامىرجان قوسانوۆ پاۆلودار وبلىسىنا بارىپ, الدىمەن اقسۋ قالاسىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەستى. ءىس-شارادا كانديدات سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنداعى ءار باعىتتى جان-جاقتى اشىپ كورسەتىپ, قوعامداعى ءتۇرلى وزەكتى ءماسەلەلەرگە قاتىستى ءوز ۇستانىمىن جەتكىزدى. جۇرتشىلىق وزدەرىن تولعاندىرعان ساۋالدارىن قويىپ, ءوڭىرلىك ۇگىت-ناسيحات جۇمىسى جونىندە بايانداپ بەردى.
سونىمەن قاتار ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى قوعامدىق شتابتىڭ نازارىنان تىس قالعان جوق. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر ءا.قوسانوۆ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارىمەن بىرگە پاۆلودارداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل قويۋ راسىمىنە قاتىستى. ول وسى وقيعالاردىڭ تاريحي ءمانىن, مەملەكەتتىلىك پەن ەل بولاشاعى ءۇشىن وپات بولعان اتا-بابامىزدى ەسكە الۋدىڭ رۋحاني ماڭىزىن سيپاتتاپ, ءسوز سويلەدى.
سودان كەيىن كانديدات پاۆلوداردا وبلىستىق قوعامدىق شتابىنىڭ بەلسەندىلەرىمەن جانە جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, سايلاۋالدى ۇستانىمدارىن جان-جاقتى ءتۇسىندىردى. جينالعان قاۋىم كانديداتتىڭ تۇعىرناماسىنا قاتىستى وزدەرىنىڭ سۇراقتارىن قويىپ, قوعامدا ءجيى تالقىلانىپ جۇرگەن ايتۋلى ماسەلەلەر جونىندە پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. ءا.قوسانوۆ قاتىسۋشىلاردىڭ تىلەك-ۇسىنىستارىنا قۇلاق ءتۇرىپ, تۇششىمدى جاۋاپ بەردى.
كانديداتتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنداعى «باقۋاتتى ايماقتار – باقۋاتتى مەملەكەت» دەپ اتالاتىن تاراۋىندا «باسىم باعىتتا دامۋ, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ جاقسارۋى, رۋحاني وركەندەۋ ءبىردى-ەكىلى ءىرى قالانىڭ عانا ەنشىسىندە بولماۋى ءتيىس. ەلدىڭ بارلىق ايماعىن تيىسىنشە تەڭ قارجىلاندىرۋ, ولاردىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ, دامۋ دەڭگەيىندەگى الشاقتىقتى بىرتىندەپ جويۋ كەرەك. شىنايى بەلسەندى ءارى كەڭ قۇقىقتى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ جانە اۋىل, اۋدان, قالا اكىمدەرىن حالىقتىڭ تىكەلەي سايلاۋىنا كوشۋ قاجەت» دەپ كورسەتىلگەن.
« ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسى ۇسىنعان پرەزيدەنتتىككە كانديدات سادىبەك تۇگەلدىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنداعى باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى – دەموگرافياعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ. ول ەلىمىزدەگى انا مەن بالاعا بەرىلەتىن جاردەماقىنى كوبەيتۋ, كوپ بالالى انالاردى تەگىن باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ, جاس وتباسىلارعا جاعداي جاساۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە دەپ سانايدى. وسىنداي ۇستانىمداعى كانديدات بالالاردى قورعاۋ كۇنى قارساڭىندا قاراعاندى وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحانا جانىنداعى پەرزەنتحانا بولىمىندە بولدى.
ومىرگە پەرزەنت اكەلىپ, قۋانىشتان جۇزدەرى جايناعان ءتورت اناعا گۇل سىيلاپ, اق تىلەگىن ارنادى. «وتان وتباسىنان باستالادى, سىزدەر ءوز وتباستارىڭىزعا عانا ەمەس, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ دەموگرافياسىنا ۇلەس قوستىڭىزدار. بۇگىن سابيلەرىڭىزدى الىپ ۇيگە شىققالى تۇرعان ءمادينا ىسقاقوۆا, اسەل ەسەنداۋلەتوۆا, ەلميرا ابدراحمانوۆا, ءمولدىر ابەن اتتى انالاردى وسى ۇلكەن قۋانىشتارىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن. بالالارىڭىز بەيبىتشىلىك بەسىگىندە تەربەلىپ, ەلىن سۇيەتىن ازامات بولىپ ءوسسىن», دەدى س.تۇگەل.
