ساياسي قۋعىنداۋلاردىڭ قاسىرەتى مەن زاردابىن, ونىڭ وبالىن سەزىنە بىلگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 31 مامىر – ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى بولىپ بەلگىلەنگەن ەدى. سول ۋاقىتتان بەرى تاريحتىڭ اقتاڭداق بەتتەرى مەن قىرلارى اشىلا ءتۇسىپ, ۇزاققا جابىلعان قۇپيا قورلار قوتارىلىپ, ءبىر-بىرىنەن ەرىكسىز اجىراتىلعان ادامدار قايتا قاۋىشا باستادى. قولدان ۇيىمداستىرىلعان اشتىق پەن قۋعىن-سۇرگىن كەسىرىنەن ميلليونداعان ادام قازا تاپتى.
حالىقارالىق فورۋم اياسىندا «كەمەل بولاشاق ءۇشىن وتكەندى تاريحي-مادەني تۇرعىدا ۇعىنۋ» تاقىرىبىندا عىلىمي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى.
جيىندى اشقان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆ حالقىمىزدىڭ ەرلىك پەن ەلدىككە تولى جىلناماسىندا قايعىلى دا قاسىرەتتى كەزدەردىڭ از بولماعانى اششى شىندىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىزدىڭ حالىق قۋعىن-سۇرگىن كەسىرىنەن جازىقسىز شەيىت بولعان ازاماتتاردىڭ ەسىمدەرىن ەسكە الىپ, ولاردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋدى ەشقاشان ەسىنەن شىعارعان ەمەس. بۇل – تاريحتان تاعىلىم الىپ, بيىك ماقسات – «ماڭگىلىك ەلگە» بەت العان ۇلى حالىقتىڭ ۇلاعاتتى ءىسى, – دەدى ج.تۇيمەباەۆ.
ال اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ تۇششىمدى ويلارىن ورتاعا سالدى.
– ەلباسى: «تاريح وتكەننىڭ ساباعى. ءبىز وتكەنىمىزگە قاراپ, ەرتەڭىمىزدى تۇزەۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن. سوندىقتان وتكەندى ۇمىتپاۋ, الاش ارىستارىنىڭ اتىن ۇلىقتاۋ, اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ ءبىزدىڭ جانە كەلەشەك ۇرپاقتىڭ قاسيەتتى بورىشى. سول جىلدار قازاقتىڭ عانا ەمەس, وزگە دە كوپتەگەن ۇلتتاردىڭ ۇلتتىق قاسىرەتىنە اينالدى. كۇردەلى كەزەڭدەردە قازاق توپىراعىنا تۇتاس حالىقتار جەر اۋدارىلدى. وزدەرىنىڭ اۋىر جاعدايىنا قاراماستان قازاق حالقى كوپتەگەن ۇلىس وكىلدەرىن باۋىرىنا باستى. كۇشپەن جەر اۋدارىلعان بىرقاتار ەتنوستىڭ وكىلدەرى بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ باۋىرلارىمىزعا, وتانداستارىمىزعا اينالدى.تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋىنا, ەلدىگىمىزدىڭ بەكەم بولۋىنا سول وتانداستارىمىز دا اتسالىسىپ وتىر, – دەدى د.اباەۆ.
مينيستر اتاپ وتكەندەي, ءاليحان بوكەيحانوۆتان باستاپ حالەل, ءالىمحان, مۇحامەدجان, مىرجاقىپ, ساكەن, بەيىمبەت, ماعجان سياقتى تاعى دا باسقا ارىستارىمىزدىڭ ارتىندا ولمەيتىن ءسوزى, وشپەيتىن ونەگەسى قالدى. قازىر دە قۋعىن-سۇرگىن مەن اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ ماقساتىندا مۋزەيلەر اشىلىپ, ەسكەرتكىشتەر ورناتىلىپ, الاش قايراتكەرلەرى تۋرالى فيلمدەر ءتۇسىرىلىپ, ولاردىڭ ەڭبەكتەرى زەرتتەلىپ جاتىر.
– بۇل ىرگەلى ىستەردىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا, – دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى مينيستر د.اباەۆ.
فورۋم اياسىندا مۋزەيدە وتكەن عاسىردىڭ 40-جىلدارىندا قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلعان ۇلتتاردىڭ ءومىرىن سۋرەتتەيتىن كورمە دە اشىلعان. سونداي-اق «دەپورتاتسيالار تاريحىنان. قازاقستان. 1939-1945 جج.» اتتى دەرەكتەر جيناعى مەن «لەۆ پرەميروۆ: يسپوۆەد حۋدوجنيكا كارلاگا» كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
