بولاشاقتىڭ قامى ءۇشىن كەرەك
بەيسەنبى, 18 ءساۋىر 2013 2:21
بۇدان ون بەس جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ زەينەتاقى جۇيەسىندە رەفورما جاسالعان ەدى. ەندى, مىنە, تاعى ءبىر جاڭعىرتۋدى باستان كەشىرگەلى تۇرمىز. جالپى, جاڭعىرتۋدىڭ ماقساتى – زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ ەلىمىزدەگى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە سايكەس ءوسۋىن, جۇيەنىڭ قارجىلىق جاعىنان تۇراقتى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ول نەگىزىنەن ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالىساتىن حالىق, ايەلدەر, سونىمەن قاتار, ەڭبەك جاعدايلارى زياندى جانە اۋىر جۇمىستاردا ىستەگەن ادامدارعا قاتىستى ازىرلەنگەن. جاڭا زاڭ بويىنشا بارلىق زەينەتاقى قورلارىنىڭ باسى بىرىكتىرىلىپ, ۇكىمەتتىڭ باسقارۋىنداعى ءبىرتۇتاس زەينەتاقى جيناقتاۋ قورى قۇرىلادى. زاڭ جوباسى بويىنشا اكتسيونەرلىك قوعام نەگىزىندە قۇرىلاتىن ءبىرتۇتاس زەينەتاقى جيناقتاۋ قورىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە اكتسيونەرى – قازاقستان ۇكىمەتى. وعان ەل ازاماتتارىنىڭ بارلىق مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى, سونداي-اق ەرىكتى سومالار دا قۇيىلادى. قوردىڭ اكتيۆىن ۇلتتىق بانك باسقارادى. قارجىسى دا وسىندا جيناقتالادى.
بەيسەنبى, 18 ءساۋىر 2013 2:21
بۇدان ون بەس جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ زەينەتاقى جۇيەسىندە رەفورما جاسالعان ەدى. ەندى, مىنە, تاعى ءبىر جاڭعىرتۋدى باستان كەشىرگەلى تۇرمىز. جالپى, جاڭعىرتۋدىڭ ماقساتى – زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ ەلىمىزدەگى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە سايكەس ءوسۋىن, جۇيەنىڭ قارجىلىق جاعىنان تۇراقتى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ول نەگىزىنەن ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالىساتىن حالىق, ايەلدەر, سونىمەن قاتار, ەڭبەك جاعدايلارى زياندى جانە اۋىر جۇمىستاردا ىستەگەن ادامدارعا قاتىستى ازىرلەنگەن. جاڭا زاڭ بويىنشا بارلىق زەينەتاقى قورلارىنىڭ باسى بىرىكتىرىلىپ, ۇكىمەتتىڭ باسقارۋىنداعى ءبىرتۇتاس زەينەتاقى جيناقتاۋ قورى قۇرىلادى. زاڭ جوباسى بويىنشا اكتسيونەرلىك قوعام نەگىزىندە قۇرىلاتىن ءبىرتۇتاس زەينەتاقى جيناقتاۋ قورىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە اكتسيونەرى – قازاقستان ۇكىمەتى. وعان ەل ازاماتتارىنىڭ بارلىق مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى, سونداي-اق ەرىكتى سومالار دا قۇيىلادى. قوردىڭ اكتيۆىن ۇلتتىق بانك باسقارادى. قارجىسى دا وسىندا جيناقتالادى.
جاڭعىرتۋدىڭ ەكىنشى ءبىر تەتىگى جۇمىسسىز جۇرگەن نەمەسە ءوزىنوزى ەڭبەكپەن قامتىعان ازاماتتاردى زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋعا ىقپال ەتۋگە نەگىزدەلىپ وتىر. زاڭدا جوعارىدا اتالعان ساناتتاعى ادامداردى زەينەتاقى جارناسىن تولىق تولەۋگە ىنتالاندىرۋ جولدارى قاراستىرىلعان. زاڭ جوباسىنداعى ءۇشىنشى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىن وزگەرتۋ. قازاقستانداعى زەينەتكەرلەردىڭ 70 پايىزى ايەلدەر ەكەن. الايدا, ايەلدەردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ورتاشا كولەمى ەرلەرگە قاراعاندا 25 پايىزعا تومەن. بۇل, بىرىنشىدەن, بالا تۋعا قاتىستى دەمالىستا وتىرىپ, زەينەتاقى جيناقتاۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ۋاقىتىنىڭ از بولۋىنا بايلانىستى. ەكىنشىدەن, ولاردىڭ ەرلەرمەن سالىستىرعاندا زەينەتكەرلىككە ەرتە شىعۋىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. بۇگىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ايەلدەر جاسىنا 10 جىل بويى جارتى جىلدان قوسۋدى ۇسىنىپ وتىرعانى بەلگىلى. سونىمەن, 2023 جىلدان باستاپ ايەلدەر زەينەتكە تولىق 63 جاستا شىعاتىن بولادى.
بۇگىندە سالىمشىلاردىڭ زەينەتاقى قورىنداعى سالىمىنىڭ ورتاشا مولشەرى 376 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. قازىرگى تاڭدا 900 مىڭنان استام زەينەتكەرگە ءوزى جيناقتاعان قورىنان زەينەتاقى تولەنۋدە (بازالىق زەينەتاقىدان بولەك). ونىڭ ايلىق مولشەرى ورتا ەسەپپەن العاندا 4 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ءار سالىمشى زەينەتكە شىققان سوڭ 18 جىل بويى (حالىقارالىق ستاندارت) اي سايىن وزىنە تولىق جەتكىلىكتى زەينەتاقى الىپ وتىرعىسى كەلسە, كەم دەگەندە 30 جىل, اي سايىن مىندەتتى جارناسىن تولەپ تۇرۋى كەرەك ەكەن. بىزدە بۇل جۇيەنىڭ ەنگىزىلگەنىنە نەبارى 15 جىل بولعاندىقتان جانە زەينەتاقى قورلارىندا ينۆەستيتسيالىق تابىستىڭ تومەندىگىنەن ازىرگە ەشكىم دە جەتكىلىكتى سومادا قور جيناماعانى بەلگىلى.
سونىمەن بىرگە, «ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىنىڭ ۇلعايتىلۋى بيۋدجەتتى ۇنەمدەۋگە بايلانىستى ورىن الىپ وتىر» دەگەن دە بوس ءسوز, ونىڭ ناقتى سەبەپتەرى بۇگىندە بارشاعا تۇسىنىكتى بولدى دەپ ويلايمىن. بۇل ارەكەت نازىك جاندىلاردىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاسالىپ وتىرعانىن سانالى ادام اڭعارسا كەرەك. جالپى, ءوز باسىم ەرتەڭگى كۇنى قاراجات جەتپەي, زەينەتاقى تولەمدەرىنە قارجى تابا الماي قالماس ءۇشىن, وسىنداي قادامدارعا بۇگىن بارۋىمىز كەرەك دەپ سانايمىن.
ال ەگەر ايەلدەر ەرتەرەك زەينەتكە شىققىسى كەلسە, زاڭ جوباسىندا ونىڭ دا جولدارى قاراستىرىلعان. بىرىنشىدەن, زەينەتاقىلىق جيناقتارى جەتكىلىكتى بولعاندا ايەلدەرگە 50 جاسىندا زەينەتكە شىعۋ قۇقى ساقتالادى. ەكىنشىدەن, 20 جىل ەڭبەك ءوتىلى بولعاندا, بەس جانە ودان دا كوپ بالا تۋعان ايەلدەرگە 58 جاستا زەينەتكە شىعۋعا بولادى.
كەرىمحان تورەقۇلوۆ,
جۋالى اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ جانە
الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ باستىعى.
جامبىل وبلىسى.
