ەكولوگيا • 24 مامىر، 2019

ماس ارانى ومارتاعا كىرگىزبەيدى

1648 رەت كورسەتىلدى

مىسىر ەلىنىڭ عالىم­دارى وتكەن جىلى جاقسى جاڭالىق اشتى. بۇنىڭ اشىلۋىنا قاسيەتتى كىتاپ قۇراننىڭ «ناقىل» ءسۇ­رەسىنىڭ 68-ءشى اياتىندا اي­­تىلعانداي «ارانىڭ قارىندارىنان ءتۇرلى-ءتۇستى سۇيىقتىق شىعادى. وندا ادامدار ءۇشىن شي­پا بار...» دەگەن يلاھي ۇكىم سەبەپ بولدى دەپتى مىسىرلىق وقىمىستى ءال-ازحار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اتو اس-سىن­باتي. جوعارىداعى ايات جايلى «تافسير مۋياسسار» اتتى كىتاپتا «ارانىڭ قارىندارىنان شىعاتىن ءتۇرلى-ءتۇستى سۇيىقتىق دە­گەنىمىز – بال. ول ادامدار ءۇشىن دەرتكە – شيپا، تانگە – ساۋلىق» دەپ ءتاپ­سىرلەگەن ەكەن. 

سونىمەن بال اراسى­نىڭ ومارتاسىن ۇزبەي 30 جىل باقىلاپ، ارالاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىس، قيمىل-قوز­عالىسىن زەرتتەگەن عا­لىمدار مىنانى انىق­تاعان: ومارتادان ۇشىپ شىعىپ، بال جيناۋعا ات­تانعان جۇمىسشى ارا كەيبىر جاعدايدا ۋاقىتى وتكەندىكتەن شىرىنى اشى­­عان وسىمدىككە كەز­دەسىپ قالادى دا، ءنارلى بولىگى بىجىعاندىقتان پايدا بولاتىن ەتانول (ethanol) سياقتى ما­ساي­تاتىن ەسىرت­كى زاتىنا تۇمسىعىن باتىرا­دى. ءسوي­تىپ ءوزى ماس بولىپ قا­لا­دى. ونىمەن قويماي ما­سايتقىش زاتتى ومار­تاعا الىپ كەلەدى. سەبەبى ماسايعان ارا عا­لىمدار انىقتاعانداي، 48 سا­عاتقا دەيىن تولىق ايىق­پايدى ەكەن. 

ءبىر قىزىعى، زياندى زات اكەلگەن ارانى كۇزەتشى ارالار جابىلا قۋالاپ ومارتاعا جولاتپايدى. ءبىر جاعىنان انا ماس نە­مە دە قاقپانى بۇزىپ كىر­مەك­كە ەنتەلەيتىن كو­رى­­نە­دى. مۇنداي ساتتە ار­­نايى دىبىستىق دابىل قا­عىلىپ، بارلىق كۇزەت­شىلەر ماس اراعا جا­بى­لىپ، ونى اياماي سوق­قىعا جىعادى. سوققى ال­عان ارانىڭ ومارتادا ەش­قان­داي بەدەلى بولمايدى.­ ىزىل­داپ جالعىز ءوزى ۇشىپ جۇرەدى.

ەگەر دە الگى ارا ماس­تىعىنان تولىق ايىقسا، ومارتاعا كىرۋىنە رۇقسات بەرىلەدى جانە ونىڭ بو­يىندا ۋلى زاتتىڭ اسەرى بار ما، جوق پا تەكسەرىلەدى. بۇل جاعداي تاعى قايتا­لانسا، كۇزەتشىلەر ونىڭ اياقتارىن سىندىرىپ تاس­تايدى ەكەن. «ماس ارا اكەل­گەن ەسىرتكى ومار­تا­دا­عى بالدى بۇزىپ، ونىڭ ۋلانۋىنا اكەلەتىندىكتەن، وسىلاي قاتاڭ جازالانۋدا، ياعني جوعارىدا قۇراندا ايتىلعان «ادامدار ءۇشىن شيپا بار» دەگەن ايات ۇكىمى مۇلتىكسىز ورىندالۋدا» دەگەن تۇجىرىم جاساپتى مىسىرلىق عالىمدار.
سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

بەكىرەگە قويىلعان بەلگى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

«COVID-19» سپەكتاكلى قويىلدى

ونەر • بۇگىن، 07:43

ەركىن جۇرگىڭ كەلسە، ەكپە سالدىر

مەديتسينا • بۇگىن، 07:22

شابان قيمىل شاڭ قاپتىرماسىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:20

نە ەكسەڭ، سونى ورارسىڭ

قازاقستان • بۇگىن، 07:17

«استانا» ۇزاپ بارادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:07

ۇقساس جاڭالىقتار