جاقىندا ارىپتەسىمىز جانار ورازىمبەت الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا باسىنان وتكەن جايتتى باياندادى. وندا قىزى بىلتىر مەكتەپپەن قوشتاسقان ول مەكتەپ ءبىتىرۋ كەشى قازىر اتا-انا ءۇشىن قىپ-قىزىل اقشا عانا ەمەس, دەرتكە اينالعانىن جازادى. اتا-انا توقسان سايىن تەست تاپسىرۋعا, وعان دايىنداۋ ءۇشىن قوسىمشا مۇعالىم جالداۋعا, سوڭعى قوڭىراۋدى وتكىزۋ ءۇشىن تىگىلەتىن ءبىرىڭعاي كيىمگە, ءپان مۇعالىمدەرىنىڭ تارتۋ-تارالعىسىنا كەتەتىن اقشانى ايتپاعاندا, ءار ەمتيحانعا داستارقان جايىپ شابىلعانىنا شىرىلدايدى. «بۇل جەردە مۇعالىمدەردى كىنالايىن دەپ وتىرعانىم جوق. بارىنە اتا-انالار كىنالى. ابدەن داراقىلانىپ العان», دەيدى ول. ايتۋىنشا, قولاقىسى 2 ميلليون تۇراتىن اسابانى ءانشى-بيشىسىمەن جالداپ, كەشتى لايىقتى وتكىزۋ ءۇشىن 100 مىڭ تەڭگەنىڭ ۇستىندە اقشا جيناپتى. وعان ادام باسىنا 17 مىڭ تەڭگەدەن كەلەتىن مەيرامحانانى مەنسىنبەگەن قالتالى اتا-انانىڭ ارەكەتى سەبەپ بولعان كورىنەدى. اقىرىندا «ساراڭ اتا-انا» اتانعان ج.ورازىمبەت قىزىنىڭ «بارلىق اتا-انا ەشتەڭە دەمەي-اق اقشا جيناپ جاتىر عوي» دەگەنىنەن اسا الماعانىن ايتادى.
اتا-انا كىمدى كىنالاسا دا بالاسىنىڭ كوڭىلىنە قارايدى. بىراق وسى كوڭىلگە قاراۋ وقۋشىلاردى ويمەن ەمەس, تويمەن جارىسۋعا, داراقىلىققا ۇيرەتىپ جاتقان جوق پا؟ مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ پرەزيدەنت رەتىندە بەرگەن العاشقى سۇحباتىندا ءححى عاسىرداعى كەردەڭ مىنەزگە داڭعازالىق, ىسىراپشىلدىقتى جاتقىزاتىنىن ايتىپ: «بىزگە داڭعازالىقتى دوعارىپ, ىسىراپشىلدىقتان ارىلۋ قاجەت», دەگەن ەدى. ءبىز بالالاردى كەردەڭ مىنەزگە مەكتەپ كەزىنەن بەيىمدەيمىز.
مۇعالىمدەرگە سىيلىق جاسامايتىن تارازدىق تۇلەكتەر ليمۋزينگە ءمىنىپ, داستارقان جاساۋ جانە وقۋشىلىق ءومىرمەن قوشتاسقان ساتىنەن ەستەلىك الىپ قالۋ ءۇشىن فوتوگراف جالداۋعا باس-اياعى 35 مىڭ تەڭگە جيناپتى. سونداعى ءبىر وقۋشىنىڭ اناسى گاۋھار جولماحانبەت وسىنىڭ ءوزى باسقا مەكتەپتەرگە قاراعاندا اقشانى ءجونسىز جينامايتىن ءبىلىم ورداسى ەكەنىن ايتادى. ءبىر وتباسى 35 مىڭدى تيىن-تەبەندەي كورسە, ەكىنشى بىرىنە بۇل تابىلمايتىن سوما. قولدان جاساپ العان ءۇردىس توقتامايتىن سىندى. دەسە دە اتا-انانىڭ ايتۋىنشا, بۇل تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن بالالار دا, ولاردىڭ اكە-شەشەسى دە ەمەس, ءتيىستى ۆەدومستۆو عانا تۇبەگەيلى تارقاتا الادى. «بۇرىننان قالىپتاسقان ءۇردىس بىردەن توقتاپ قالمايدى. ويتكەنى قازىرگى اتا-انالاردىڭ كوزقاراسى قيىن. ونىڭ ءبىر مەزەتتە وزگەرۋى, ءمينيستردىڭ ءسوزىن قولداۋى ەكىتالاي. بۇل ءۇشىن زاڭمەن تىيىم سالىنىپ, جاۋاپقا تارتىلۋ كەرەك. سوندا عانا ادامدار امالسىز اياق تارتادى», دەيدى گ.جولماحانبەت. ونىڭ ويىنشا جاۋاپتى مەكەمە سوزدەن ىسكە كوشىپ, ناتيجە بەرەتىن ناقتى قادامعا بارۋ قاجەت. سول كەزدە اتا-انا مەن بالا باعىنادى.
وزگەلەردىڭ تاجىريبەسىنە نازار اۋدارساق, فرانتسيادا مەكتەپ ءبىتىرۋ كەشى دەگەن مۇلدە بولمايدى. ويتكەنى وندا سىنىپتاعى وقۋشىلار جىل سايىن وزگەرىپ وتىرادى. فرانتسۋزداردىڭ ءبىلىم جۇيەسىندە بۇل رەفورما بالاباقشادان باستاپ قولعا الىنعان. توپتاعى بالالار دا, قاجەت بولسا تاربيەشىلەر دە ءجيى اۋىسادى. ماقسات – كەز كەلگەن ورتاعا, بارلىق جانعا ۇيرەنۋ, بەيىمدەلۋ, ادام تالعاماي ءتىل تابىسۋ. ال گەرمانيادا مەكتەپتىڭ اكت زالىندا وتەدى. رەسمي تۇردە ۇيىمداستىرىلاتىن ءبىتىرۋ كەشىندە ءبىزدىڭ تىلمەن ايتقاندا اتتەستات تاپسىرىلادى. اتا-انالار بالالارعا شاعىن مەرەكەگە رۇقسات بەرگەنىمەن, سالتاناتتى كەش ۇيىمداستىرىلمايدى. ال شوتلانديادا تۇلەكتەر ءبىتىرۋ كەشى دەگەننىڭ نە ەكەنىن دە بىلمەيدى ەكەن. ايتپاقشى, قىتاي تۇلەكتەرى سەكىلدى مەكتەپتى ەسكە تۇسىرەتىن قۇرالداردىڭ ءبارىن تەرەزەدەن لاقتىرىپ, ادرەنالينگە بوي الدىراتىندار دا بار.
شەتەلدەردە ءبىتىرۋ كەشى, نەگىزىنەن تۇلەكتەرگە ارنالعان. بىزدە اتا-انالاردىڭ دا كەشىنە اينالعانداي. ويتكەنى ولاردىڭ ءوزى كەشكە كيىم الىپ, ساندەنىپ, شاش ۇلگىسىن جاساپ دايىندالادى. ءبىر انا بالاسىنىڭ مەكتەپ ءبىتىرۋ كەشىنە 20-30 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىندا كويلەك الۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇل – جالعىز كويلەكتىڭ قۇنى. سايكەسىنشە تۋفلي, سومكە ساتىپ الىپ, شاش ۇلگىسىن جاساتۋ كەرەك. كەي وتباسىندا اناسى عانا ەمەس, اكەسى نەمەسە كەمپىر-شالدىڭ قولىندا وسكەن بالا ءۇشىن اتا-اجەسىنىڭ ءبىرى بارادى. ولار دا كيىنەدى. ەسكىسىن كيسە, بالاسى نامىستانادى-مىس. جالعان نامىستى جيىپ قويعاننىڭ وزىندە مەيرامحانانىڭ تورىنەن تەگىن ورىن المايسىز. اتا-انا ايتقان زاڭ ازىرلەنىپ, قولدانىسقا ەنگىزىلگەنمەن, ءوزى بەلسەنىپ, توي تويلاۋعا ءبىر يىعىن بەرىپ تۇرعاندار قۇجاتتى كوزگە ىلە مە؟ البەتتە ماسەلەنىڭ بايىبىنا باراتىن اكە-شەشە كەرىسىنشە زاڭدى جەلەۋ ەتىپ, بالاسىن تاربيەلەۋى ءتيىس. تاربيەلەۋگە ءالى جەتپەگەنى «سۋيتسيد جاسايدى» دەپ قورقادى. بۇل دا قورقاتىنداي سەبەپ. ءوز-وزىنە قول سالعانداردىڭ قاتارى ازايماي تۇر.
بيىل ەلىمىزدە 143 089 وقۋشى مەكتەپپەن قوشتاسادى. وعان كەمى جالعىزىلىكتىسى بار, كەي وتباسىندا اتا-اجەسى قوسىلادى, شامامەن 280 مىڭ اتا-انانىڭ الاڭىن قوسىڭىز. تەڭ جارتىسى جىلاپ ءجۇر. تەڭگەنى ماڭداي تەرىمەن تاپقاندار سۋعا اققان اقشادان بۇرىن, بالانىڭ بولاشاعى, «وي جارىستىرماي, بوي جارىستىرىپ» جۇرگەن ۇرپاعىنىڭ ەرتەڭى ءۇشىن جىلايدى. قالا بەردى, كوشەنى شۋلاتىپ «بيپىلداتقاندا» ءبىر بالەگە ۇرىنىپ قالا ما دەپ جىلايدى. بالاسى مەكتەپپەن قوشتاسقاندا ءار ءۇيدىڭ بوساعاسىن ساعالاپ جۇرگەن اتا-انا دا قوسىلىپ جىلايدى... قايتپەك كەرەك؟!
