«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى ۇسىنعان پرەزيدەنتتىككە كانديدات دانيا ەسپاەۆا نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا ورنالاسقان «قازاقستان پاراماۋنت ينجينيرينگ» جشس ۇجىمىمەن كەزدەستى. ۇمىتكەر ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن قورعانىc سالاسىنداعى ەلىمىزدىڭ ءىرى ونەركاسىپ ۇجىمىنا تانىستىردى. زاۋىت قازاقستاندىق اسكەر مەن اسكەري كۇش قۇرىلىمدارىن بروندى تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتەدى. ونەركاسىپتىڭ قۋاتى جىلىنا 120 ماشينا شىعارۋعا جەتەدى. برونەترانسپورتەرلەردى جاقىن ارادا الەمدىك نارىققا شىعارۋ جوسپارلانعان.
د.ەسپاەۆا تسەحتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, وتاندىق كاسىپورىندى مازالايتىن سۇراقتارعا جاۋابىن بەردى. ونىڭ ىشىندە نەسيەلەردىڭ جوعارى مولشەرلەمەسى مەن مەملەكەتتىك تاپسىرىستاردىڭ قىسقا ۋاقىتتىلىعى قوزعالدى. كانديدات مۇنىڭ ءبارى ءوز باعدارلاماسىندا كورىنىس تاپقانىن ايتتى. «وسىنداي كاسىپورىندار ءۇشىن مەملەكەتتىك تاپسىرىستاردىڭ ۋاقىتى ءبىر جىل ەمەس, كەم دەگەندە ءۇش جىلدان اسپاۋى ءتيىس. بۇل وتاندىق ونەركاسىپتەردىڭ جۇمىس قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, باسەكەلەستىككە قابىلەتىن جوعارىلاتادى. باعدارلامامدا نەسيە مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋ ءماسەلەسى كورسەتىلگەن. قازىر بۇل كومپانيا ەكىنشى دارەجەلى بانكتەرمەن جىلىنا 16 پايىزدىق ءمولشەرلەمەدە نەسيەلەنەدى. تاياۋدا عانا ءبىز ونى 14 پايىزعا ءوزگەرتتىك. مۇنىڭ ءوزى – جوعارى ءمولشەرلەمە», دەدى ول.
ت.راقىمبەكوۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. اسىرەسە شەتتەن كەلەتىن تاۋارلاردىڭ ساپاسىنا قاتىستى سۇراق كوپ. سوندىقتان قوعامدىق شتاب وكىلدەرى وتاندىق شارۋا قوجالىقتارىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ, ءوندىرىسىن جانداندىرا ءتۇسۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «ءبىزدىڭ نەگىزگى ماقساتىمىز – اتادان كەلە جاتقان وسى كاسىپتى وندىرىستىك جولعا قويۋ. ەگەر ءبىزدىڭ ازاماتتار بارىنشا دەن قوياتىن بولسا, ەشكىمنەن كەم ءونىم المايدى. سەبەبى حالقىمىز بۇل كاسىپتىڭ قىر-سىرىن جاقسى بىلەدى», دەدى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتاب توراعاسى ءالي بەكتاەۆ.
«ماقساتىم – وسى قىمىزىمىزدى الەمگە تانىتۋ. ونىڭ ءبارى ەرىنبەي ەڭبەك ەتسەك, ءوزىمىزدىڭ قولىمىزدا تۇر. اتاپ ايتسام, قازىر مەنىڭ قىمىزىم دا, قۇرتىم دا Duty Free-دە ساتىلىپ جاتىر. سونىڭ ءوزى جاقسى كورسەتكىش. شەتەلدەن تانىپ-ءبىلىپ جاتاتىندار بارشىلىق», دەدى «ساعىپ» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى تولەۋ قۇشمانوۆا. فەرمەرلەر اۋىل شارۋاشىلىعىن كوتەرۋدى باستى ۇستانىمى ەتكەن پارتيانىڭ مۇشەلەرىنەن ءوز كاسىپتەرىن ودان ءارى جانداندىرا ءتۇسۋدىڭ باعىت-باعدارىن سۇراپ ءبىلدى.
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات امانگەلدى تاسپيحوۆتى قولداۋ ماقساتىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا PechaKucha فورماتىندا جاستاردىڭ ينتەللەكتۋالدى كونفەرەنتسياسى ءوتتى. وعان 200-دەن اسا قوناق جينالدى. كونفەرەنتسيانى كانديداتتىڭ سەنىم ءبىلدىرىلگەن ادامى, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى قوعامدىق شتاب جەتەكشىسى تاستانبەك ەسەنتاەۆ اشتى. ول كانديدات ا.تاسپيحوۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن تانىستىردى.
مىنبەردە سويلەگەندەردىڭ قاتارىندا عالىم-گەنەتيك, رەگەنەراتيۆتى مەديتسينا سالاسىنداعى بىرەگەي جوبالاردىڭ اۆتورى بولات سۇلتانقۇلوۆ, قازاقستان سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كاسىپوداقتارى قوعامىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى باقىتجان ەسجانوۆ, ەتنوگراف, ۇلتتىق مۋزەيدىڭ ماتەريالدىق ەمەس مۇرا ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءايگەرىم مۇساعاجينوۆا, لينگۆيست, تىلدەردى وقىتۋدىڭ بىرەگەي ءادىستەمەسىنىڭ اۆتورى ۆلاديسلاۆ تەن, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, يادرولىق مەديتسينا سالاسىنداعى عىلىمي جوبالاردىڭ اۆتورى سەرىك نۇركەنوۆ بولدى. سپيكەرلەر وزدەرىنىڭ پرەزەنتاتسيالارىن ۇلكەن ەكراندا كورسەتىپ, كورەرمەندەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات جامبىل احمەتبەكوۆتىڭ قىزىلوردا وڭىرىندەگى سايلاۋالدى شتابىنىڭ وكىلدەرى وبلىستىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. شتاب جەتەكشىسى تالعات تەلەۋباەۆ پارتيانىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندە مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جۇمىسشى تاپتىڭ ءمۇددەسىن قورعاۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ايتتى. دەپۋتاتتار الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سيپاتتاعى ماسەلەلەردى كوتەرەتىنى, سونىڭ ىشىندە مەديتسينا سالاسىنا قاتىستى قوزعالعان تاقىرىپتار ەرەكشە اتالىپ ءوتتى.
سودان كەيىن ت.تەلەۋباەۆ كانديداتتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارىن كەڭىنەن ءتۇسىندىرىپ, ەلدەگى كەدەيشىلىكتىڭ شىنايى دەڭگەيىن قايتا ساناۋ كەرەكتىگىن جانە بۇل قۇبىلىستى وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلە دەپ تانۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاندا اۋقاتتى ازاماتتار بارشىلىق. سونداي-اق كەدەيلىك شەگىندە نەمەسە وعان جاقىن دەڭگەيدە ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. سالىق سالۋ جۇيەسىن ۋاقىت تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ ماڭىزدى. قوعام ادىلەتسىز تابىسقا كونبەۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ حالىقتى, ءبىزدىڭ ەكونوميكانى توناپ جاتقان ادامدار قاي جاقتا جاسىرىنىپ جۇرسە دە, ءادىل سوتقا بەرىلۋى ءتيىس. ورتا تاپتى قوزعاماي, ۇستەمە تابىسقا يە ادامدارعا تابىس سالىعىنىڭ جوعارى مولشەرلەمەسىن قولدانۋ قاجەت», دەپ مالىمدەدى ول.
Nur Otan پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتاب وكىلدەرىنىڭ ساپارى باتىس قازاقستان وڭىرىندە جالعاستى. العاشقى كەزدەسۋ «باتىس قازاقستان ماشينا جاساۋ كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىندا ءوتتى.
قوعامدىق شتابتىڭ جەتەكشىسى ماۋلەن اشىمباەۆ باسقوسۋ بارىسىندا كانديداتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى تۋرالى جان-جاقتى ايتىپ بەردى. «ق.توقاەۆ كوپ جىلدان بەرى ەلباسىمەن بىرگە وركەندەگەن, تۇراقتى قازاقستاندى قۇرۋعا اتسالىسىپ كەلەدى. ول ءتۇرلى لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقارعان. ءسىم, ۇكىمەت, سونداي-اق سەناتتى باسقارا ءجۇرىپ, مەملەكەتىمىزدى دامىتۋعا اۋقىمدى ۇلەس قوستى. كانديداتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى اشىق ءارى تۇسىنىكتى, ءۇش نەگىزگى قاعيداعا توپتاسقان. ءبىزدىڭ كانديداتىمىز بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ, ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنوستىق توپتار اراسىنداعى الاۋىزدىقتى بولدىرماۋ باعىتىن ۇستانعان», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
اتالعان زاۋىت – 30 جىلدىق تاريحى بار بىرەگەي كاسىپورىن. قازاقستانداعى مۇناي مەن گاز تاسىمالىنا, ەنەرگەتيكالىق قۇرىلعىلار مەن قۇرىلىس سالاسىنا قاجەت جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتار وسىندا شىعارىلادى. مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. ال گەوگرافيالىق تۇرعىدا زاۋىت رەسەيدىڭ سامارا, ساراتوۆ, ۆولگوگراد, ورىنبور جانە استراحان وبلىستارىمەن شەكتەسەدى. بۇل – كورشىلەس جاتقان مۇناي-گاز وندىرەتىن ايماقتاردان ءونىمدى ەكسپورتتاۋعا دا قولايلى ايماق. 2011 جىلدان باستاپ كاسىپورىن گاز بۇرعىلاۋ اگرەگاتتارىن جوندەۋ سالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن General Electric كومپانياسىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
* * *
ال ءا.قوسانوۆتىڭ سايلاۋالدى قوعامدىق شتابى مۇشەلەرى ەلوردادا تاعى ءبىر ناۋقاندىق ءىس-شارا وتكىزدى. كانديداتتىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى بەلسەندى جاستارمەن بىرگە «استانالىق», «شاپاعات» جانە «تۇلپار» جابىق بازارلارىندا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزدى. اكتسيا شەڭبەرىندە كانديداتتىڭ تۇعىرناماسىنىڭ باسىم-باعىتتارى ءتۇسىندىرىلىپ, سايلاۋشىلاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىلدى. ۇگىت-ناسيحات توبى بازارلاپ كەلگەن جۇرتقا ءۇمىتكەردى قولداۋعا ارنالعان ناۋقاندىق پاراقشالار تاراتىپ, سۋرەتكە ءتۇستى. بۇل ءىس-شارا بارلىعى 200-گە جۋىق ادامدى قامتىدى.
اراعا ءبىر كۇن سالىپ ءا.قوسانوۆتىڭ سايلاۋالدى شتابىنىڭ وكىلدەرى قالانىڭ تۇرعىن اۋداندارىندا ۇگىت-ناسيحات شارالارىن وتكىزدى. «سايلاۋشىمەن كەزدەسۋ» اكتسياسى اباي, رەسپۋبليكا, بوگەنباي جانە سارىارقا كوشەلەرىنىڭ اۋقىمىن قامتىدى. ناسيحاتشىلار توبى اۋلالاردى ارالاپ, كەزىككەن تۇرعىندارعا كانديداتتىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ, قاراپايىم جۇرتتىڭ پىكىرلەرى دە ەسكەرىلدى. اكتسيانى قىزۋ ءجۇرگىزىپ جۇرگەن ەرىكتىلەرگە تۇرعىندار تاراپى ءتۇسىنىستىك تانىتىپ, ۇلەستىرىلگەن ۇگىت-ناسيحات ماتەريالدارىن قاراپ, قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. اۋلالاردىڭ مۇيىستەرىنە كانديداتتى قولداۋعا شاقىرعان پاراقشالار جاپسىرىلىپ, ءۇي الدىندا سەرۋەن قۇرعان ۇلكەندەر جاعى قوعامدىق شتاب وكىلدەرىمەن پىكىرلەستى.
* * *
«مەن باعدارلامامدا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋدى باستى ماقسات ەتىپ العاندىقتان, بارلىق كەزدەسۋلەردى انا تىلىمىزدە ءجۇرگىزىپ كەلەمىن. حالقىمىز انا ءتىلى جانە جەر-انا دەپ نەگە ايتادى؟ بۇل – ءتىل مەن جەر تاعدىرىن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى دەگەن ءسوز. دەمەك, ۇلتتىڭ جانى مەن ارىنا بالانعان ماسەلەگە بەيجاي قارامايتىن ۇرپاق ار-نامىستى بارىنەن بيىك قويۋ كەرەك. ول ءۇشىن جاستاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىنا دا كوڭىل ءبولۋ قاجەت. مەنىڭ باعدارلامامدا بارلىق قازاقستاندىقتاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ, جوعارى ءبىلىم جانە مەديتسينالىق كومەكتى تەگىن بەرۋ, زەينەتاقى كولەمىن كوتەرۋ, جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىقتى جويۋ ماسەلەلەرى دە كورىنىس تاپقان», دەدى س.تۇگەل.
جيىندا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى جەكەن قاليەۆ, بەلگىلى عالىم جانە ۇيىمداستىرۋشى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ا.قۇلنازاروۆ, «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ع.جايلىباي, «مىسل» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ا.ساندىباي, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى كومپوزيتور ب.اشىرباەۆ, اقىن ا.احمەتبەكوۆ, قازاق سپورت جانە تۋريزم اكادەمياسىنىڭ ءبىرىنشى پرورەكتورى م.ەسقاليەۆ قاتىستى. تاعىلىمى مول كەزدەسۋدى بەلگىلى جۋرناليست ا.سەرىكقاليقىزى جۇرگىزدى.
