«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات دانيا ەسپاەۆا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ اياسىنداعى كەزەكتى ساپارىن قوستاناي وبلىسىنا جاسادى. كانديداتپەن قاتار ناسيحاتشىلار توبىندا رەسپۋبليكالىق شتاب مۇشەلەرى – پارتيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دميتري ۆاسيلەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ەرلان بارلىباەۆ جانە «اق جول» پارتياسىنىڭ ايماقتىق بەلسەندىلەرى بولدى.
د.ەسپاەۆا باستاعان دەلەگاتسيا الدىمەن التىنسارين اۋدانىنا تابان تىرەدى. «ولجا-بەلياۆكا» – اۋدانداعى ءىرى سەرىكتەستىكتەردىڭ ءبىرى. مامىر ايى – قوستانايلىق ديقاندار ءۇشىن قىزۋ ناۋقان كەزى. ەگىستىكتىڭ جالپى اۋدانى 145 مىڭ گەكتار, ونىڭ ىشىندە 111 مىڭى ەگىس القابى بولسا, 34 مىڭى – جايىلىم. 2019 جىلعى ەگىس الابى 66 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. سەرىكتەستىكتە 600-گە تارتا جۇمىسكەر قىزمەت ەتەدى. دانيا ەسپاەۆا مەحانيزاتور, پروراب, موتوريستەرمەن ماشينو-تراكتور شەبەرحاناسىندا سويلەسىپ, اۋىل ازاماتتارىن قانداي ماسەلە مازالايتىنىن ءبىلدى. «مۇنداي كەزدەسۋلەردىڭ ورنى بولەك. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان حالقىنىڭ 43 پايىزى اۋىلدىق جەردە تۇرادى. ماعان كانديدات رەتىندە سىزدەرگە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى ۇستانىمىمدى جەتكىزۋ ماڭىزدى بولدى. سەبەبى اۋىلداعىلاردىڭ ەڭبەگى قارجىلاي لايىقتى باعالانىپ, فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاعى جۇمىسكەرلەر قالالىق كاسىپورىنداردان از جالاقى الماۋى ءتيىس. وسىلاي عانا ءبىز ءومىر ءسۇرۋ كورسەتكىشىن كوتەرىپ, جاستاردى سىرت جاققا ەمەس, ءوز اۋىلدارىندا ەڭبەك ەتۋگە قىزىقتىرا الامىز», دەدى پارتيا كانديداتى.
بۇدان كەيىن كەزدەسۋ سەلانتەۆ ورتا مەكتەبىندە جالعاستى. وندا كوبىنە اۋىل ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ تۋرالى تالقىلاندى. ءوڭىردى ارالاۋ مۇنىمەن شەكتەلمەي, كانديدات «سارىارقا اۆتوپروم» جانە «اگروماشحولدينگ» كاسىپورىندارىنا دا بارىپ, سايلاۋشىلارعا سايلاۋالدى باعدارلاماسىن كەڭىنەن تانىستىردى. سوڭىندا قوستاناي قالاسىنداعى م.گوركي اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياعا سوقتى.
* * *
«اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسىنان كانديدات تولەۋتاي راحىمبەكوۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى قىزىلورداداعى قازاق كۇرىش عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا قىزۋ تالقىلاندى. اسىرەسە اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ, سەلەكتسيالىق ورتالىقتاردى قولداۋ جانە زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى وتە وزەكتى ەكەنى اتالىپ ءوتتى. اتالعان ينستيتۋتتىڭ ديرەكتورى مىندەتىن اتقارۋشى باقىتجان دۇيسەنبەكوۆ بۇل باعدارلامانىڭ كوڭىلدەن شىققانىن ايتىپ, ەلباسىنىڭ «اۋىل شارۋاشىلىعى – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ درايۆەرى» دەگەن ءسوزىن ەسكە سالدى.
ال كانديداتتىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى «KazConstruction Group» ۇجىمىمەن كەزدەستى. وندا جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بولاتقالي تولەباەۆ پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ باستى ۇستانىمدارى تۋرالى ونىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جەكە پاراقشالارى جانە سايتى ارقىلى ءار سايلاۋشىنىڭ تانىسۋعا مۇمكىندىكتەرى زور ەكەنىن ايتتى. وندا كانديدات اگرارلىق سالا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, ەكولوگيا, جالپى ەل ەكونوميكاسىنىڭ قازىرگى جاعدايىن, پروبلەمالارىن جانە ولاردى شەشۋدىڭ ناقتى جولدارى تۋرالى وي بولىسكەن.
سونداي-اق ۇگىت-ناسيحات ناۋقانىنىڭ اياسىندا وڭىرلەردە «ءوز تالىڭدى وتىرعىز!» اتتى ەكولوگيالىق اكتسيالار ۇيىمداستىرىلدى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە بەلسەندى جاستار اعاش ەگىپ, قالا كوشەلەرىن جاسىل جەلەككە بولەدى. اتاپ ايتساق, تۇركىستان, شىمكەنت, قوستاناي, تالدىقورعان قالالارىندا وتكەن قوعامدىق جۇمىسقا جاستار بىلەك سىبانا كىرىستى. شاراعا قاتىسۋشىلار ءوز شاھارلارىن كوگالداندىرۋمەن قاتار, ساياباقتار مەن قوعامدىق ورىنداردى تازالادى. اكتسيا بارىسىندا «اۋىل» پارتياسى اتىنان ساياسي ناۋقانعا قاتىساتىن كانديداتتىڭ باعدارلاماسى تانىستىرىلدى.
* * *
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە ۇسىنىلعان امانگەلدى تاسپيحوۆتىڭ ايماقتارداعى قوعامدىق شتابتارى بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى قوعامدىق شتابتىڭ جەتەكشىسى كيىكباي جاۋلين مەن كاسىپوداق ارداگەرى مارات داۋلەتوۆ «CaspiBitum» كاسىپورنىنىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن جيىن وتكىزدى. وندا كانديداتتىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامدارى ا.تاسپيحوۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن جانە ءومىربايانىن تانىستىردى. اسىرەسە جۇمىس ورنىنداعى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ تۋرالى ءبولىمىن كەڭىنەن قوزعاپ, جينالعانداردىڭ بىرقاتار سۇراعىنا جاۋاپ بەردى.
ال باتىس قازاقستان وبلىستىق ءبىلىم جانە عىلىم قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇيىندە «بۇگىنگى كاسىپوداققا – بەلسەندى جاستار» اتتى سەمينار-ترەنينگ وتكىزدى. ءىس-شارادا كاسىپوداقتىڭ بەلسەندى جاستارىن ماراپاتتاپ, ارتىنان پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر ا.تاسپيحوۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسى تۋرالى باياندالدى. وندا جاستار ەلىمىزدىڭ قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە باعالانىپ, ولاردى داۋىس بەرۋ ناۋقانىنان قالىس قالماۋعا شاقىردى.
كانديداتتىڭ قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا وڭىرلىك شتابىنىڭ باسشىسى, اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى سەرىك سەرماعامبەتوۆ وبلىستىق تاريحي ولكەتانۋ مۋزەيى ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستى. جيىندا سەنىم بىلدىرىلگەن وكىل كوپشىلىككە ا.تاسپيحوۆتىڭ تۇلعاسىن جان-جاقتى تانىستىرىپ, تاريحي ماڭىزدى ساياسي ناۋقانمەن تۇستاس كەلگەن 18 مامىر – حالىقارالىق مۋزەي كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
سونداي-اق تۇركىستان وبلىسى جانە شىمكەنت قالاسىنداعى قوعامدىق شتاب باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سەرىك اۋەسحانوۆ باستاعان توپ «پەتروكازاحستان ويل پروداكتس» كاسىپورنىندا بولدى. وندا كانديداتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنان ءۇزىندى وقىلىپ, بۇل جولعى ساياسي دودانىڭ ەرەكشەلىكتەرى تالقىلاندى.
* * *
ەلوردادا قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنان كانديدات جامبىل احمەتبەكوۆتى قولداۋعا ارنالعان اۆتوشەرۋ ءوتتى. وعان پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر جامبىل احمەتبەكوۆ پەن رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابتىڭ جەتەكشىسى ايقىن قوڭىروۆ قاتىستى. 30 كولىكتەن قۇرالعان شەپ قكحپ رەسپۋبليكالىق شتابىنان باستاۋ الىپ, حالىق كوپ شوعىرلانعان جەرلەرمەن ءجۇرىپ ءوتتى. كوممۋنيستىك نىشاندارمەن جانە قىزىل تۋمەن بەزەندىرىلگەن كولىكتەر تىزبەگى جولاي كەزدەسكەن كولىك جۇرگىزۋشىلەرى مەن قالا تۇعىندارىنىڭ نازارىن ەرەكشە اۋداردى.
«بۇل ءىس-شارا كوممۋنيستەر ەرەكشە قادىرلەيتىن پيونەرلەر كۇنى قارساڭىندا ءوتتى جانە وسى مەرەكەنىڭ قۇرمەتىنە ارنالدى. بۇل كۇننىڭ كوممۋنيستەر ءۇشىن ماڭىزى زور. سوندىقتان ءبىز پيونەرلەر كۇنىن اۆتوشەرۋمەن اتاپ ءوتۋدى ءجون كوردىك. اۆتوشەرۋ قالانىڭ نەگىزگى كوشەلەرىنەن ءوتتى. وسىلايشا ءبىز ءوز جۇمىسىمىزعا قالا تۇرعىندارىنىڭ نازارىن اۋدارتتىق. شارا شەڭبەرىندە قالىڭ كوپشىلىككە پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى ءتۇسىندىرىلىپ, ۇگىت پاراقتارى تاراتىلدى. ءبىزدىڭ پارتيا ەڭبەك ادامىنىڭ مۇددەسىن قورعايدى. ءبىز – حالىق جاقتاۋشىلارىنىڭ پارتياسى, 15 جىلدان اسا ۋاقىت بىرنەشە ماڭىزدى باعىتتاردا جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ءبىز قازاقستاننىڭ كوپتەگەن سايلاۋشىلارى ءبىزدىڭ ەكونوميكاداعى, الەۋمەتتىك-ساياسي ومىردەگى ۇستانىمىمىزدى قولدايتىنىنا سەنەمىز», دەدى ج.احمەتبەكوۆ.
Nur Otan پارتياسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابىنىڭ مۇشەلەرى قوستاناي وبلىسىنا اتباسىن بۇردى. بۇل ءوڭىر بىتىك ەگىنىمەن بىرگە ءىرى ءوندىرىس ورىندارىمەن دە بەلگىلى. سولاردىڭ ءبىرى – «سوكولوۆ-سارىباي» تاۋ-كەن بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى. ناسيحاتشى توپ كاسىپورىننىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەسىپ, ق.توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى تۋرالى ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ولار كانديداتتىڭ باعدارلاماسى ساباقتاستىق, ادىلدىك جانە ورلەۋ دەگەن قاعيدالارعا نەگىزدەلگەنى, سول ارقىلى ەلباسى جولىن جالعاستىرۋدى, بارشاعا بىردەي تەڭ مۇمكىندىك جاساۋدى جانە قارقىندى دامۋدى ماقسات تۇتىپ وتىرعانى ءسوز بولدى.
سونىمەن قاتار شتاب وكىلدەرى «بايان سۇلۋ» كونديتەرلىك فابريكاسىنىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستى. وندا وتاندىق ءوندىرىس پەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ق.توقاەۆتىڭ باستى ۇستانىمى ەكەنى ايتىلدى. «وتاندىق ءىرى كاسىپورىندار مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ – كانديداتىمىزدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ونىڭ بارلىق ستراتەگيالىق ماقساتتارىنىڭ ساپالى ءارى ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرىلۋى ءۇشىن ءبىزدىڭ پارتيا بار كۇش-جىگەرىن جۇمسايدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
جالپى بەس كۇندە شتاب مۇشەلەرى مىڭداعان شاقىرىم جول ءجۇرىپ, قاراعاندى, پاۆلودار, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارىندا بولدى. پارتيالىقتار 12 قالا جانە ونشاقتى ەلدى مەكەندى ارالادى. 32 اۋقىمدى ءىس-شارا ءوتتى. اۋقىمدى شاراعا 14 مىڭنان اسا سايلاۋشى قاتىسىپ, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قىزۋ قولدادى.
* * *
«ۇلت تاعدىرى» ۇلتتىق-پاتريوتتىق قوزعالىسىنان كانديدات رەتىندە تىركەلگەن ءامىرجان قوسانوۆ الماتى قالاسىندا تۇرعىندارمەن جانە قالالىق شتاب بەلسەندىلەرىمەن كەزدەستى. باسقوسۋدى الماتى قالاسىنىڭ سايلاۋالدى شتابى ۇيىمداستىرىپ, رەسپۋبليكالىق شتاب جەتەكشىسى داۋرەن بابامۇراتوۆ جۇرگىزدى. ءىس-شارادا كانديدات سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن تانىستىرىپ, ءتۇرلى وزەكتى قوعامدىق ماسەلەلەرگە قاتىستى ءوز ۇستانىمىن جەتكىزدى. قاتىسۋشى تۇرعىندار وزدەرىن تولعاندىرعان ساۋالدارىن قويىپ, ۇمىتكەرگە تىلەكتەرى مەن قولداۋىن ءبىلدىردى.
سونداي-اق ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى وسكەمەن قالاسىندا جالعاسىن تاۋىپ, ايماقتاعى قوعامدىق شتاب بەلسەندىلەرى وبلىس ورتالىعىنىڭ دامىپ كەلە جاتقان ءبىر اۋدانىندا «قالانى كوگالداندىرۋ» ءىس-شاراسىن ۇيىمداستىردى. اتالعان اكتسيا بارىسىندا قالا تۇرعىندارى اراسىندا سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت-ناسيحاتى جۇرگىزىلىپ, جاڭا اۋداندا اعاشتار وتىرعىزىلدى. سونىمەن قاتار كەيبىر تۇرعىندار كانديداتتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنىڭ باعىتتارىمەن تانىسىپ, شتاب بەلسەندىلەرىنىڭ قالانى كوگالداندىرۋعا ارنالعان باعىتتارىن قۇپتادى.
بۇعان قوسا 17 مامىر كۇنى ساعات 16.00-دە پرەزيدەنتىككە كانديدات ءا.قوسانوۆ تاعى دا الەۋمەتتىك جەلىلەردە تىكەلەي ەفيرگە شىقتى. جارتى ساعاتقا سوزىلعان ترانسلياتسيالار Instagram, Facebook جانە YouTube جەلىلەرىندە ءوتتى. كانديدات ءوزىنىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا كورىنىس تاپقان «ساياسي بوستاندىقتار» تاقىرىبىن ەگجەي-تەگجەيلى اشتى. حابار تاراتۋ ورىس تىلىندە سويلەيتىن اۋديتورياعا ارنالدى. وتكەن ەفيردە بۇل تاقىرىپ بويىنشا ول قازاق ءتىلدى اۋديتوريا ءۇشىن ءسوز سويلەگەن ەدى. كانديدات كورەرمەندەردىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىپ, ولار اتاعان ماسەلەلەر تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى. ەندى كەلەسى ەفير شامامەن 20 مامىردا ساعات 16.00-دە وتكىزىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
* * *
« ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات سادىبەك تۇگەل بۋراباي اۋدانىندا ورنالاسقان كەنەسارى ۇڭگىرىنە باردى. «كەنەسارى حان – قازاق تاريحىندا سوڭعى حان عانا ەمەس, ۇلت ازاتتىعى جولىندا قايتپاس قايسارلىعى مەن ءورشىل رۋحىمەن حالىق جۇرەگىنەن ويىپ ورىن العان تۇلعا. مىنا ۇڭگىردەن اينالا الاقانداعىداي كورىنىپ تۇر. جەرگىلىكتى كونەكوز قاريالاردان بىزگە جەتكەن اڭگىمەلەردە وتارلاۋ ساياساتىنا قارسى شىققان باتىر سەنىمدى سەرىكتەرىمەن وسىندا جينالىپ, الداعى اسكەري ماڭىزدى جوسپارلارىن ايتىپ اقىلداسقان ەكەن. بۇگىن كەنەسارىداي اتاقتى, ەرلىگى اڭىز, ورلىگى ونەگە بولعان حاننىڭ ۇڭگىرىنە سىزدەردى الىپ كەلىپ, ءوزىم الداعى ماڭىزدى كەزەڭنىڭ الدىندا تۇرىپ, باتىردىڭ رۋحى الدىندا باس ءيىپ, قۇران باعىشتاساق دەپ ويلاپ ەدىم», دەدى ول وزىمەن بىرگە جۇرگەن سايلاۋالدى شتابىنداعى وكىلدەرىنە.
ودان كەيىن ەلورداعا ورالىپ, «ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتايىق!» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل جيىنىن وتكىزدى. وتىرىستا س.تۇگەل سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى, ۇلتتىق ات سپورتى ويىندارىن دامىتۋ, جەمقورلىققا توسقاۋىل, دەموگرافيا ماسەلەسىنە زور كوڭىل ءبولۋ باعىتتارى كورسەتىلگەنىن, مۇنىڭ بارلىعى جاس ۇرپاق تاربيەسىندە وزەكتى ەكەنىن ايتتى.
«ءبىز جاس ۇرپاقتى ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋعا باعىتتاۋىمىز ءۇشىن ولاردىڭ بويىنا ەڭ الدىمەن ادىلدىكتى ورنىقتىرۋىمىز قاجەت. ءوزىم جىلدار بويى جوعارعى سوتتا سۋديا بولىپ قىزمەت اتقارعاندىقتان, جاس بۋىن قوعامدى ىشىنەن جەگىدەي جەيتىن جەمقورلىقتان بويلارىن اۋلاق سالىپ, ىزگىلىك پەن ادامگەرشىلىكتى باستى ۇستانىم ەتىپ وسسە دەپ ويلايمىن. س.تۇگەلدىڭ بۇعان دەيىن دە اتقارعان جۇمىستارىنىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردىم, بۇل جولى دا باستاماسىن قولدايمىن», دەدى كانديداتتىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامى, سوت سالاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى تالعات ومار.
