2019 جىلعى 22 ساۋىردە نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكى مەملەكەت باسشىلارى (بۇدان ءارى – تاراپتار) قازاقستان رەسپۋبليكاسى (بۇدان ءارى – قازاقستان) مەن كورەيا رەسپۋبليكاسى (بۇدان ءارى – كورەيا) اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى ورناتۋدىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ءوزارا سەنىم مەن ءوزارا قۇرمەت كورسەتۋگە نەگىزدەلگەن جوعارى دەڭگەيدەگى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىن قاناعاتتانعاندىقپەن اتاپ ءوتتى. ەكى ەل اراسىنداعى ەرەكشە دوستىق قارىم-قاتىناستاردى راستاي وتىرىپ, تاراپتار ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, يننوۆاتسيالىق, مادەني, سپورت جانە تۋريستىك سالالارداعى ءوزارا ءتيىمدى جانە پراكتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جونىندە ورتاق پىكىرگە كەلدى.
قازاقستان تاراپى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن, ونىڭ ىشىندە يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا كورەيامەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. كورەيا تاراپى الەم مەن ەكونوميكانىڭ سينەرگياسىنا نەگىزدەلە وتىرىپ, ەكونوميكالىق دامۋعا قول جەتكىزگەن قازاقستان «جاڭا سولتۇستىك ساياسات» ستراتەگياسىنداعى نەگىزگى ارىپتەستەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. تاراپتار «نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن «جاڭا سولتۇستىك ساياسات» ستراتەگياسىن ۇيلەسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قاجەت دەگەن ورتاق پىكىرگە كەلدى.
1. تاراپتار ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساياسي سەنىمدى نىعايتۋدا تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا, پراكتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە جانە ستراتەگيالىق ارىپتەستىك نەگىزىندە ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى دوستىقتى دامىتۋعا كەلىستى.
2. تاراپتار كورەيا تۇبەگىنىڭ دەنۋكلەاريزاتسيا ماسەلەسىن قوسا العاندا, جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا ەكى ەلدىڭ ورتاق ۇستانىمعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى, سونداي-اق وڭىرلىك ءجانە حالىقارالىق دەڭگەيلەردە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.
3. كورەي ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كۇش-جىگەرىمەن وڭىردە يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ تاجىريبەسىنە نازار اۋداردى. تاراپتار قازاقستاننىڭ دەنۋكلەاريزاتسيا مەن جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ سالاسىنداعى تاجىريبەسىمەن بولىسۋگە دايىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى باعىتتا ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جالعاستىرۋعا شەشتى.
4. تاراپتار كحدر يادرولىق پروبلەماسىن بەيبىت جولمەن رەتتەۋ جانە كورەياارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ كورەيا تۇبەگىندە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى دەگەن پىكىرگە كەلدى. وسى تۇرعىدا قازاقستان كورەيانىڭ تولىق دەنۋكلەاريزاتسياعا قول جەتكىزۋ جانە كورەيا تۇبەگىندە تۇراقتى بەيبىت جۇيەنى قۇرۋ ىسىندە, سونداي-اق كورەياارالىق قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋدا ءوزىنىڭ دايەكتى قولداۋىن راستادى.
5. تاراپتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى قورى مەن كورەيا قورى اراسىنداعى يارولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە كورەيا تۇبەگىنىڭ دەنۋكلەاريزاتسيا ماسەلەلەرىن تەرەڭ تالقىلاۋىن وڭ باعالادى جانە ەكى قور اراسىندا كەيىنگى كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋ جونىندە كۇش سالۋعا ۋاعدالاستى.
6. تاراپتار قازاقستان مەن كورەيا اراسىنداعى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىنىڭ وسۋىنە قاناعاتتانۋشىلىق ءبىلدىرىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالالارداعى ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كۇش-جىگەرلەرىن جۇمساۋعا كەلىستى. ينفراقۇرىلىمىنىڭ قۇرىلىسى, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە مادەنيەت سياقتى ءتۇرلى سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ بويىنشا ناقتى باعىتتار كورسەتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ «سامال جەل» جاڭا (جاڭارتىلعان) ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىنا قول قويۋدى قۇپتادى. تاراپتار وسى باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسىن ۇكىمەتارالىق كوميسسيا شەڭبەرىندە ۇنەمى باقىلاۋعا ۋاعدالاستى.
7. تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن راستادى جانە 2019 جىلعى 20 ناۋرىزدا وتكەن كوميسسيانىڭ 8-ءشى وتىرىسىنىڭ ناتيجەلەرىن قۇپتادى.
8. تاراپتار 2019 جىلعى 22 ساۋىردە نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن بيزنەس-فورۋمنىڭ قورىتىندىسىن جوعارى باعالادى جانە ىسكەر توپتار وكىلدەرىنىڭ ۋاعدالاستىقتارىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ىنتىماقتاسۋعا ۋاعدالاستى, سونداي-اق كورەيانىڭ پرەزيدەنتى مۋن چجە ءيننىڭ قازاقستانعا ساپارى اياسىندا قول قويىلعان كوممەرتسيالىق قۇجاتتار ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە ۇلەس قوساتىنىن اتاپ ءوتتى. وسى ماقساتتا ەكى ەلدىڭ كوشباسشىلارى قازاقستان مەن كورەيانىڭ ىسكەر توپتارى اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى جانداندىرۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋدى قولدادى.
9. كورەي تاراپى «تسيفرلى قازاقستان 2018-2022» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا تاجىريبەسىمەن بولىسۋگە دايىن ەكەندىگىن ءبىلدىردى. سونداي-اق قازاقستان كورەي تاراپىنىڭ نۇر-سۇلتان قالاسىندا قازاقستان-كورەيا بىرلەسكەن حالىقارالىق IT-ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى باستاماسىن قولدادى.
10. تاراپتار پەرسپەكتيۆالى سالالاردا, ونىڭ ىشىندە 4-ءشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا سالاسىندا ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ قاجەتتىلىگىن تانىدى جانە جوعارى تەحنولوگيالار سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى ۇنەمى كەڭەيتۋگە ۇمتىلاتىن بولادى. ەكى مەملەكەت باسشىلارى قازاقستاننىڭ تسيفرلىق دامۋ, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن كورەيانىڭ عىلىم جانە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار مينيسترلىگى اراسىنداعى 4-ءشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋدى قۇپتادى. سونداي-اق تاراپتار ەكى ەلدىڭ 4-ءشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا داۋىرىنە تابىستى كىرە الاتىنىنا جانە كورەيانىڭ وسى ەلدە العاش رەت ەنگىزىلگەن 5G ءموبيلدى جەلىلەر پايدالانۋ تاجىريبەسى ارقىلى يننوۆاتسيالاردى ينكليۋزيۆتى ءوسىرۋ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا الاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
11. تاراپتار دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى, اتاپ ايتقاندا دەنساۋلىقتى ساقتاندىرۋ جۇيەسىن دامىتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەديتسينالىق ءبىلىم مەن عىلىم, فارماتسيا سالالارىنداعى مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ, اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ بويىنشا تاجىريبە الماسۋداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
12. تاراپتار «ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوكولىك جولىنىڭ قۇرىلىسى» ء(ۇاااج) جوباسى اياسىندا جۇمىستاردىڭ ساپالى جانە ۋاقتىلى اياقتالاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. مەملەكەت باسشىلارى ءۇاااج جوباسى شەڭبەرىندە تابىستى ءوزارا ءىس-قيمىل قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق جوبالارىنا كورەيانىڭ ودان ءارى قاتىسۋى ءۇشىن سەرپىن بەرەتىنىنە تۇسىنىستىك ءبىلدىردى.
13. تاراپتار قازاقستان مەن كورەيا اراسىنداعى كولىك قاتىناستارىن دامىتۋ بويىنشا بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى جالعاستىرۋعا بەل بايلاعانىن ءبىلدىردى. وسىعان وراي, لوگيستيكا جانە ترانزيت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ەكى ەل باسشىلارى وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ جانە ءوزارا ءتيىمدى باعىتتاردى قاراستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن باسا ايتتى. قازاقستان ليانيۋنگانداعى (قىتاي) قازاقستاندىق تەرمينالدى پايدالانۋدى كەڭەيتۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىققا مۇددەلى ەكەنىن ءبىلدىردى, ال كورەي تاراپى بۇل ءۇشىن بىرلەسىپ كۇش سالۋدى ۇسىندى.
14. تاراپتار «ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاق ءتۇبىنىڭ فيتومەليوراتسياسى» جوباسىن قوسا العاندا ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەلەرىن جوعارى باعالاي وتىرىپ, ورتالىق ازيا ايماعىنىڭ ورمان سەلدىرەۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن حالىقارالىق ۇيىمدارمەن, ونىڭ ىشىندە ازيا ورمان شارۋاشىلىعى ۇيىمىمەن (AFoCO) ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قاجەتتىگى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى.
15. تاراپتار عارىش سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا دايىن ەكەندىكتەرىن راستادى جانە عارىش كەڭىستىگىن بەيبىت ماقساتتا بىرلەسىپ زەرتتەۋ ەكى ەلدىڭ عارىش قىزمەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىنى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى. وسىعان وراي, مەملەكەت باسشىلارى قازاقستاننىڭ تسيفرلىق دامۋ, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن كورەيانىڭ عىلىم جانە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار مينيسترلىگى اراسىنداعى عارىش كەڭىستىگىن بەيبىت ماقساتتا بىرىگىپ زەرتتەۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋدى قۇپتادى.
16. تاراپتار قازاقستاننىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن كورەيانىڭ ءبىلىم مينيسترلىگى اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋدى قۇپتاي وتىرىپ, كورەيا ۇكىمەتىنىڭ ءتۇرلى باعدارلامالارى بويىنشا قازاقستاندىق ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتۋدى كۇشەيتۋ ارقىلى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ادامي رەسۋرستارمەن الماسۋدى جانداندىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
سونداي-اق تاراپتار ءتۇرلى سالالاردا, ونىڭ ىشىندە مادەني-گۋمانيتارلىق سالادا الماسۋدى كەڭەيتۋگە ۋادەلەستى جانە, اسىرەسە, ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستار ورناتىلۋىنىڭ 30-جىلدىعىنا وراي 2022 جىلدى مادەني الماسۋ جىلى دەپ بەلگىلەپ, ءتۇرلى مەرەيتويلىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە كەلىستى.
17. قازاقستان تاراپى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋەتىن نىعايتۋداعى كورەيانىڭ ءرولىن جوعارى باعالادى. تاراپتار قازاقستاندا كادرلاردى باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن بىرلەسىپ كۇش سالۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن راستادى.
18. تاراپتار قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن كورەيا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتقا قول قويۋدى قۇپتاي وتىرىپ, اتالعان شارتتىڭ كۇشىنە تەز ارادا ەنۋى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىندىگىن, سونداي-اق قۇقىقتىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە شىعاراتىنىن اتاپ ءوتتى.
19. تاراپتار قازاقستان مەن كورەيا اراسىنداعى اسكەري-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن كوميتەتتىڭ تابىستى ىسكە قوسىلۋىن قۇپتادى, 2019 جىلعى 27-28 اقپاندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن ءبىرىنشى وتىرىستىڭ ناتيجەلەرىنە قاناعاتتانۋشىلىق ءبىلدىردى. بولاشاقتاعى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاعىمدى ۇردىستەردى اتاپ, ەكى ەلدىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەندەرى اراسىنداعى بايلانىستاردى جانداندىرۋعا ءۇمىت ءبىلدىردى.
20. تاراپتار ازيا وڭىرىندەگى سەنىمدى كۇشەيتۋ ارقىلى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى جانە حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ ورنىقتى دامۋىن نىعايتۋ بويىنشا بىرلەسكەن كۇش-جىگەر سالۋدى جالعاستىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ورتاق پىكىر ءبىلدىردى. تاراپتار ديالوگ ارقىلى الماسۋدى كەڭەيتۋگە, ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جانە ءوزارا سەنىمدى تەرەڭدەتۋگە ىقپال ەتەتىن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى كەڭەسىنىڭ (اوسشك) تۇعىرناماسىن جوعارى باعالادى.
تاراپتار ەلدەرى ۇيلەستىرەتىن اوسشك ولشەمدەرىنىڭ شەڭبەرىندە ءتيىستى ءىس-شارالار وتكىزۋ جولىمەن اوسشك-ءنىڭ سەنىم شارالارىن ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن دايەكتى تۇردە كۇش سالۋعا كەلىستى.
21. تاراپتار بۇۇ-نى قوسا العاندا, حالىقارالىق ۇيىمداردا ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى جالعاستىرۋدى جاقتادى. كورەيا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارداعى تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە قازاقستاننىڭ بەلسەندى قىزمەتىن, سونداي-اق بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋداعى قازاقستاننىڭ دەلدالدىق ءرولىن جوعارى باعالادى.
22. تاراپتار 2007 جىلى جۇمىسىن باستاعاننان بەرى «ورتالىق ازيا – كورەيا رەسپۋبليكاسى» فورۋمى تۇراقتى كوپجاقتى كونسۋلتاتيۆتىك ديالوگ رەتىندە تابىستى دامىپ, كورەيا مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋعا جانە الماسۋلاردى جانداندىرۋعا ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى جانە فورۋمدى دامىتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كۇش-جىگەر سالۋعا كەلىستى. تاراپتار 2019 جىلعى قازاندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دەڭگەيىندە «ورتالىق ازيا – كورەيا رەسپۋبليكاسى» 12-ءشى فورۋمىن وتكىزۋدى قۇپتادى. تاراپتار 2017 جىلى رەسمي تۇردە اشىلعان «ورتالىق ازيا – كورەيا رەسپۋبليكاسى» فورۋمىنىڭ حاتشىلىعى كورەيا مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا جوبالارىن انىقتاۋعا جانە ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك تۋعىزاتىنىن اتاپ ءوتىپ, حاتشىلىقتى كۇشەيتۋ ارقىلى جوبالاردى كەڭەيتۋ ءارى دامىتۋ جولدارىن بەلسەندى تۇردە قاراستىرۋعا نيەتتەستىگىن راستادى.
23. تاراپتار ەكى ەل پارلامەنتتەرى اراسىنداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى جوعارى باعالادى, سونداي-اق قازاقستان پارلامەنتىنىڭ ءماجىلىسى, كورەيانىڭ ۇلتتىق اسسامبلەياسى جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ مەملەكەتتىك دۋماسى 2019 جىلعى 23-24 قىركۇيەكتە نۇر-سۇلتاندا «ۇلكەن ەۋرازيا: ديالوگ. سەنىمدىلىك. ارىپتەستىك» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىراتىن ەۋرازيا ەلدەرى پارلامەنتتەرى سپيكەرلەرىنىڭ 4-ءشى كەڭەسىن تابىستى وتكىزۋ ءۇشىن كۇش سالۋعا ۋادەلەستى.
24. تاراپتار كورەيا پرەزيدەنتى مۋن چجە ءيننىڭ قازاقستانعا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ قورىتىندىلارىنا قاناعاتتانۋشىلىق ءبىلدىرىپ, جوعارى دەڭگەيدەگى بەلسەندى ءوزارا ءىس-قيمىل ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرەتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت مۋن چجە ين قازاقستاننىڭ ۇكىمەتى مەن حالقىنا قوناقجايلىلىق ءۇشىن العىسىن ءبىلدىرىپ, قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتى ەكى تاراپقا ىڭعايلى ۋاقىتتا كورەياعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ شاقىرۋدى العىسپەن قابىلدادى.
نۇر-سۇلتان قالاسى
2019 جىلعى 22 ءساۋىر
