تۇساۋكەسەردىڭ بەتاشارى رەتىندە كوپشىلىك قاۋىمعا «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» اتتى دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلدى. تۇركى ينتەگراتسياسى – دەگەنمىز تۇركى دۇنيەسىنىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعى, ساياسي-ءالەۋمەتتىك تۇتاستىعى. ال تاريحي تۇرعىدان تاپسىرلەيتىن بولساق, وتكەن عاسىر باسىنداعى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ تۇركى دۇنيەسىنىڭ باسىن قوسىپ, ەل قىلماققا نيەت ەتكەن ارمانى. جوعارىداعى فيلمنەن ءبىز وسىنى اڭعاردىق.
ودان كەيىن قوس تۋىندىنىڭ ءمان-ماڭىزى تۋرالى ءسوز قوزعاعان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ: «حالقىمىز «جاقسى كىتاپ – جان ازىعى» دەگەندەي بۇگىن قوس تۋىندىنىڭ تۇساۋى كەسىلىپ وتىر. بۇل كىتاپتاردىڭ كەلەشەك ۇرپاق ءۇشىن ماڭىزى زور. ەڭ الدىمەن «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» باسىلىمىنا توقتالساق, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءالەمدەگى تۇركى حالىقتارىن ءوزارا جاقىنداستىرۋعا جاساعان ىقپالى تۋرالى مول مالىمەت بار. ياعني ەلباسىنىڭ كوشباسشىلىق قاسيەتتەرى مەن ماڭىزدى قادامدارعا بارۋداعى دانالىق قىرى تولىق اشىلعان. مۇندا جازىلعان دۇنيە جۇزىنە تانىمال سالماقتى ساياساتكەرلەردىڭ, عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ پىكىرلەرى ارقىلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ زور قايراتكەرلىگىن اڭعارۋعا بولادى. ال «ەلوردا ەپوپەياسى» كىتابىندا قازاقتىڭ باس شاھارى جاقىندا عانا اتاۋى «نۇر-سۇلتان» بولىپ وزگەرگەن استانامىز جايلى كوپتەگەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ جىلى پىكىرلەرى توپتاستىرىلىپتى. ەلباسى «استانا – وتانىمىزدىڭ جۇرەگى, تاۋەلسىزدىك تىرەگى» دەپ ەدى. سول سەبەپتى ەلوردا تاريحى – تاۋسىلماس مۇرا. بۇل قوس كىتاپ ءار ءۇيدىڭ تورىندە تۇرادى دەگەن ءۇمىت زور» دەي وتىرىپ, تۋىندىلاردى جارىققا شىعارعان ەكى ۇجىمعا العىسىن ءبىلدىردى.
مادەني شارانى ۇيىمداستىرۋشى تاراپ وكىلى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, ءوزى باسقارىپ وتىرعان اكادەميا سوڭعى ءۇش جىلدان بەرى ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردە الەۋمەتتىك ساۋالناما جۇرگىزگەنىن, وسى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركى دۇنيەسىنىڭ ەڭ تانىمال تۇلعاسى رەتىندە تانىلعانىن اتاپ ءوتىپ, قوس تۋىندىنىڭ مازمۇنىنا توقتالدى.
– «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» كىتابىندا تۇركى الەمىنىڭ ساياساتكەرلەرى مەن كوشباسشىلارىنىڭ ەلباسى نۇرسۇلان نازارباەۆ تۋرالى پايىم پىكىرلەرى مەن سارابدال ساراپتامالارى ايتىلسا, ەكىنشى كىتاپ «ەلوردا ەپوپەياسىندا» وتكەن 2018 جىلى ەلوردانىڭ 20 جىلدىعىنا وراي ەل گازەتى «ەگەمەندە» جارىق كورگەن 280-نەن استام ماقالا, سۇحبات, ساراپتاما, ەستەلىكتەر توپتاستىرىلدى, – دەگەن دارحان قۋاندىق ۇلى, ءتۇركى جۇرتىنىڭ تاعدىرى تالقىعا تۇسكەن كەلەلى كەزدەسۋلەرگە ۇيىتقى بولعان ەلباسى ن.نازارباەۆ تۇركى كەڭەسى, تۇركى اقساقالدار كەڭەسى, تۇركپا, تۇركسوي, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى سياقتى ىرگەلى ۇيىمداردىڭ قۇرىلۋىنا باستاماشى بولعانىن, سونىڭ ناتيجەسىندە 2010 جىلى تۇركىستاندا وتكەن جيىندا تۇركيانىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى ابدوللا گۇل ەلباسىنىڭ يىعىنا اق شاپان جاۋىپ, قولىنا اسا تاياق ۇستاتىپ, ونى «تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى» رەتىندە باعالاعانىن جەتكىزدى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا دارحان مىرزا قوس تۋىندىنىڭ جارىق كورۋىنە قولداۋ كورسەتكەن تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ماحمۇت قاسىمبەكوۆ پەن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترى داۋرەن اباەۆقا العىس ءبىلدىردى.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى:
ءامىرحان راحىمجانوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى:
فاحريددين قاراتاەۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
جەەنبەك كۋلۋباەۆ,
قىرعىزستاننىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى:
– بۇگىن تۇساۋى كەسىلىپ وتىرعان قوس تۋىندىنىڭ ءبىرى – «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» كىتابىندا قازاق ەلىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى جايلى تولىمدى, ساياسي تۇرعىدان شىنايى ساراپتالعان جازبالار توپتاستىرىلىپتى. تۋىندىدا دۇنيە جۇزىنە تانىمال ساياسي ساراپشىلار مەن عالىمدار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى دۇنيەسىنە ىقپالى جانە ولاردىڭ گۋمانيتارلىق ءھام مادەني جاقتان ءبىرىگۋىنە, ەكونوميكالىق-ساياسي تۇرعىدان جاقىنداسۋىنا قوسقان زور ۇلەسىن ايتۋمەن بىرگە, تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ حالىقارالىق ارەنادا بەدەلىنىڭ كوتەرىلۋىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى جايلى كەڭىنەن بايانداپتى. اتالعان كىتاپتىڭ باس كەيىپكەرى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تۇركى دۇنيەسىنىڭ تانىمال تۇلعالارى – تۇرعىت وزال, سۇلەيمەن دەميرەل, گەيدار اليەۆ, مىنتەمىر شايميەۆ, ت.ب. قاتارىندا تۇرعان قايراتكەر. ويتكەنى قازاقستان ەلباسى وتە كورەگەن, عالامدىق ساياساتتى جەتىك مەڭگەرگەن ادام.
راشاد ماممادوۆ,
ازەربايجاننىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى:
