جۇيەلى جۇمىس – مەجەدەن شىعۋ كەپىلى

وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن وتكەن ماجىلىستە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى حالىققا جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەردىڭ وڭىردە قالاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىعى ءجايلى جان-جاقتى اڭگىمە بولدى. جولداۋداعى تاپسىرمالارعا ءساي­­كەس ازىرلەنگەن ۇكىمەتتىڭ بەس جىلعا ارنالعان جەدەلدەتىلگەن يندۋستريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلا­ما­سىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى جولدارى ايقىندالىپ, جۇيە­لى جۇ­مىس­تار باستالىپ تا كەتتى. دە­رەك كوز­دەرىنەن بەلگىلى بولعانىن­داي, ءبىزدىڭ وبلىس بارلىق سالا بوي­ىن­شا قار­قىندى دامىپ كەلە جا­تىر. سون­دىقتان وبلىستا الداعى ۋا­قىتتا وسى قارقىندى باسەڭدەتپەۋدى كوزدەگەن ءىس-قيمىل ورىستەيدى دەپ كۇتىلۋدە. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى روزا كەمالوۆا رەسپۋبليكالىق “بيز­نەستىڭ جول كارتاسى” باعدار­لاماسى بويىنشا اقتوبە وڭىرىندە اتقارىلاتىن شارۋالاردى جان-جاقتى تاراتىپ اڭگىمەلەي كەلىپ, ولار­دىڭ بىرقاتارىنا ەرەكشە توق­تالدى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, قازاق­ستاننىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتا­سى­نا اقتوبە وبلىسىنان 28 جوبا ۇسىنىلعان. يندۋستريالاندىرۋ كار­تاسى اياسىندا وبلىستىڭ ەكو­نو­مي­كالىق دامۋىنا ەلەۋلى قوسىپ كەلە جاتقان ءدوڭ كەن بايىتۋ كوم­بي­ناتىندا “SBS Steel” جشس-ءنىڭ بولشەكتەلگەن شويىن وندىرەتىن مە­تاللۋرگيالىق زاۋىتىن پايدالانۋعا بەرۋ, “اقتوبە مىس كومپانياسىنا” قاراستى مىس جانە مىرىشى بار رۋ­دالار كەن ورىندارىن كەشەندى يگەرۋ,“قازحرومتۇك”اق-تىڭ فەر­روقورىتۋ زاۋىتىنىڭ №4 تسەحىن ءىس­كە قوسۋ كوزدەلۋدە. وسىنداي ءىرى جو­بالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءناتي­جە­سىندە 2015 جىلعا قاراي مەتالل ءونىم­دەرىن ءوندىرۋ 5 ەسە, حيميا ونەر­كاسىبىنىڭ ءونىمى دە وسىنشاما ەسە ارتاتىن بولادى. 2015 جىلعا دەيىن وبلىستا قۇنى 5,3 ميلليارد دول­لار بولاتىن جۇزدەن استام نى­سان پايدالانۋعا بەرىلمەك. بيىل­دىڭ وزىندە قۇنى 1,1 ميلليارد دول­لارعا تەڭ 43 جاڭا نىسان ىسكە قو­سىلادى. وبلىستا قۇرىلىس يندۋستريا­سىن دامىتۋعا باعىت ۇستالۋدا. قازىر الىس-جاقىن شەتەلدەردەن اكەلىنىپ جۇرگەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن وزىمىزدە شىعارۋدىڭ العىشارتتارى جاسالۋدا. وبلىس اكىمىنىڭ ورىن­با­سارى روزا كەمالوۆانىڭ ايتۋىنشا, الدا كاسىپكەرلىككە باسىمدىق بەرىلەدى, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا دا وسى سالاعا كەڭىرەك ەنگىزىلەدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر دۋبوۆەنكو اقتوبە وب­لىسىنىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرى­لى­مدىق دامۋى تۋرالى حابارلاما جا­سادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اقتوبە قالاسى مەن وبلىستىڭ سەگىز اۋدا­نى­نا قا­راس­تى ەلۋ ەلدى مەكەننىڭ 400 مىڭ تۇر­عىنى كوگىلدىر وتىننىڭ يگى­لىگىن كورىپ وتىر. بيىل 19 ەلدى مەكەنگە گاز بارادى, ول ءۇشىن رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,3 ميل­ليارد, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1,6 ميل­ليارد تەڭگە قا­رالعان. 2011 جىلى بايعانين جانە قوبدا اۋدان­دارىنىڭ ورتالىعىنا جۇرگىزىلىپ جاتقان گاز قۇبىرىنىڭ قۇ­رىلىسى اياقتالادى. 2011-2015 جىل­دارى تاعى دا 77 ەلدى مەكەنگە گاز قۇبىرى تارتىلادى دەپ جوسپار­لانۋدا. 2002-2009 جىلدارى 71 ەلدى مە­كەن تازا ساپالى اۋىز سۋمەن قام­تاماسىز ەتىلىپتى. تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاما­سى بويىنشا بيىل 22 جوبا جۇزەگە اسىرىلماق, ول ءۇشىن 2 ميلليارد تەڭ­گەدەن استام قارجى بولىنبەك. ال 2011-2015 جىلدارى 66 جوبانى ءجۇ­زەگە اسىرۋعا باعىتتالاتىن قارجى كو­لەمى 15 ميلليارد تەڭگەنى قۇ­راي­دى. مىنە, اۋىلدىقتاردىڭ “باس اۋ­رۋىنا” اينالعان اۋىز سۋ ماسەلەسىن شەشۋدىڭ قايتارىمدى قادامدارى وسىنداي. الەكساندر دۋبوۆەنكو وبلىستاعى اۆتوكولىك جولدارىن جوندەۋ جۇمىستارىنا دا توقتالدى. وبلىستاعى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ اياسىندا جۇرگىزىلىپ جات­قان جۇمىستارمەن ەگجەي-تەگ­جەي­لى تانىسقان ەلەۋسىن ساعىن­دىقوۆ باسقارمالار مەن دەپار­تا­مەنت باسشىلارىنا, ءىس باسىنداعى لاۋازىمدى تۇلعالارعا ءار جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدە­مە­لەرىن جاساۋدان باستاپ تولىق اياق­تالعانعا دەيىنگى جۇمىستىڭ سا­پالى جانە مەرزىمىندە ورىن­دا­لۋى­نا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قاتاڭ سۇرا­لا­تىنىن قاداپ ايتتى. ەلباسى جول­داۋىنداعى ايتىلعان تاپسىرمالار­دى جۇزەگە اسىرۋدىڭ باستالىپ كەتكەنىن, ال بۇل مىندەتتىڭ ۇدەسىنەن ابىرويمەن كورىنۋگە وڭىردە ءمۇم­كىندىكتەر مول ەكەنىن جەتكىزدى. سون­دىقتان الدا اركىمنىڭ بەل شەشپەي جۇمىس ىستەۋگە داعدىلانۋى قاجەت. ەلەۋسىن ناۋرىزباي ۇلى ءماجى­لىس­تى قورىتىندىلاي كەلە, الداعى كۇن­دەردىڭ ۇلكەن ىستەردەن ۇمىتتەن­دىرەتىنىن ءمالىم ەتتى. وبلىستىڭ وزىندىك ىلگەرىلەۋ جولى ايقىندال­عا­نىنا ناقتى مىسالدار كەلتىردى. كۇنى ەرتەڭ جۇزەگە اسىرىلاتىن ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا­لاردىڭ قايسىسى قانشالىقتى تا­بىس اكەلەتىنىن, قانشا جۇمىس ورىندارى اشىلاتىنىن دايەكتى دالەلدەدى. سوندىقتان وسى باستان كاسىبي شەبەرلىگى جوعارى جۇمىسشى ماماندارعا سۇرانىس بولاتىنىن ەسكەرۋدى, مۇنى قازىردەن قولعا الۋ قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. ەرتەڭگى كۇندەردىڭ ەنشىسىندەگى شارۋالاردىڭ بۇگىننەن باستاۋ الاتىنىنا باسا نازار اۋداردى. اقتوبە وبلىسى. ساتىبالدى ءساۋىرباي.