«حاس باتىردىڭ ەسكەرتكىشى قايدا؟»
جۇما, 23 قاراشا 2012 7:06
(«ەگەمەن قازاقستان». 20 قازان, 2012 جىل)
حالىق ماقتانىشى
قازىرگى ۋاقىتتا سۇراپىل سوعىستىڭ سويقانىن كورىپ, وت پەن وقتىڭ اراسىندا جان بەرىسىپ, جان الىسقان الاپاتتى جىلدار اۋىرتپالىعىن باستان كەشكەن بۋىن, ونىڭ ىشىندە, سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ قاتارى سيرەدى. مەنىڭ جاسىم 88-دە. 18 جاسىمدا مايدانعا اتتانىپ, 1942 جىلى ستالينگراد شايقاسىندا بولىپ, پولشا, اۆستريانى ازات ەتىپ, بەرليندى الۋعا قاتىسقان مەن ءۇشىن «حاس باتىردىڭ ەسكەرتكىشى قايدا؟» دەگەن ماقالانىڭ ءمانى ەرەكشە بولدى. كوز الدىما بەرليندى الۋداعى قيان-كەسكى ۇرىس كەلدى.
جۇما, 23 قاراشا 2012 7:06
(«ەگەمەن قازاقستان». 20 قازان, 2012 جىل)
حالىق ماقتانىشى
قازىرگى ۋاقىتتا سۇراپىل سوعىستىڭ سويقانىن كورىپ, وت پەن وقتىڭ اراسىندا جان بەرىسىپ, جان الىسقان الاپاتتى جىلدار اۋىرتپالىعىن باستان كەشكەن بۋىن, ونىڭ ىشىندە, سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ قاتارى سيرەدى. مەنىڭ جاسىم 88-دە. 18 جاسىمدا مايدانعا اتتانىپ, 1942 جىلى ستالينگراد شايقاسىندا بولىپ, پولشا, اۆستريانى ازات ەتىپ, بەرليندى الۋعا قاتىسقان مەن ءۇشىن «حاس باتىردىڭ ەسكەرتكىشى قايدا؟» دەگەن ماقالانىڭ ءمانى ەرەكشە بولدى. كوز الدىما بەرليندى الۋداعى قيان-كەسكى ۇرىس كەلدى.
نەمىستەردى باسىپ العان جەرلەرىنەن تۇرە قۋىپ, گەرمانياعا جەتىپ, بەرلينگە كىرگەنىمىزدە نەمىس ۇشقىشتارى توبەمىزدەن ۇنپاراقتار جاۋدىردى. وندا: «بەرلين قالاسىندا 600 مىڭ ءۇي بار, ءار ۇيدە مەرگەندەر مەن پۋلەمەتشىلەر وتىر, وعان قوسا وزگە دە قارۋ-جاراق تۇرلەرى بار, سەندەر بەرليندى ءبارىبىر الا المايسىڭدار, بوسقا اۋرە بولماڭدار, ورىستار كەيىن قايتىڭدار» دەگەن جازۋلار بار ەدى. ءبىز بولساق, قانداي الىنباس قامالدى باعىندىردىق, ءبىز ءۇشىن بەرلين نە, قايتكەندە دە جاۋدى ءوز ورداسىندا ويراندايمىز, دەپ ۇرىسقا دايىندالدىق.
ءبىرىنشى ۋكراينا مايدانى, ءبىرىنشى جانە ەكىنشى بەلارۋس مايدانى بەرليندى تار قۇرساۋمەن قورشادى. ايتسە دە, بەرليندى الۋ قيىنعا ءتۇستى. ءار سۇيەم جەرىندە ءتورت جىلعى قىرعىننان امان كەلگەن نەبىر ورىمدەي جىگىتتەرىمىز قىرشىنىنان قيىلىپ جەر جاستاندى. ءار قارۋلاس دوسىڭ كوز جۇمعان سايىن تاماعىڭا تاس تىعىلىپ, كوزىڭە جاس كەلىپ, جاۋعا دەگەن كەگىڭ ءورشي تۇسەدى. كوشەلەردىڭ ءون بويلارىنا بارريكادالار جاسالعان, كەدەرگىلەرى مول سول وق قارشا بوراعان بەرلين ىشىندەگى ۇرىس ناعىز قان مايدان بولاتىن. كوشەدەگى اۋا قان ساسىپ, وق-ءدارىنىڭ اششى ءتۇتىنى قولقانى اتتى. وسى بەرليندى العان شايقاستا قانشاما ءۇي شاڭىراعىنىڭ شىراعى ءسوندى, قانشاما ءۇمىت-ارمان كوكتەمەي جاتىپ وتالدى.
مامىردىڭ 2-ءسى كۇنى بەرلين باعىندى. ۋرالاپ, ءبىر-ءبىرىمىزدى جۇلمالاپ, قۇشاقتاپ ءسۇيىپ, بارلىعىمىز رەيحستاگتى كوزبەن كورۋگە جۇگىردىك. گيتلەردىڭ جاسىرىنعان جەرى – بۋنكەرىنىڭ ىشىنە سۋ تولتىرىپ تاستاپتى, بىراق كوڭىلدە تاسىعان قۋانىش. سول جەردە بارلىعى شۋلاپ «رەيحستاگقا العاش تۋ تىككەن راقىمجان قوشقارباەۆ دەگەن قازاق جىگىتى» دەگەنىن ەستىدىك. كەۋدەنى ماقتانىش سەزىمى كەرنەپ: – ءاي, مارقاسقام اي, قانداي ەرلىك جاساعان, بۇل جاقسىلىقتى ەل ەستىپ, ۇلىم باتىر بولدى دەپ ءبىر كوتەرىلىپ جاتقان شىعار دەپ, كوڭىلىمىز ءوسىپ, رۋحىمىز ودان دا بيىكتەي تۇسكەن ەدى. ماقالانى وقىعاندا سول سەزىمدەرىم قايتا وياندى. سودان وتىرىپ, قولىما قالام الدىم. جازا بەرسەڭ, ءسوز كوپ, كوپ ءسوزدىڭ ءتۇيىنى – راقىمجان قوشقارباەۆقا استانادا ەسكەرتكىش ورناتىلۋى ءتيىس دەگەن ويىمدى جەتكىزىپ وتىرمىن. «ءولى ريزا بولماي, ءتىرى بايىمايدى». راقىمجانداي حاس باتىردىڭ ەرلىگى ۇمىتىلماۋعا ءتيىس.
كامەتاي توقاباي,
سوعىس ارداگەرى.
ەلدىگىمىزگە سىن
شىنىندا دا, ۆوكزال كارىم ۇلى اعامىز وتە ماڭىزدى ماسەلەنى كوتەرىپ وتىر. قازاقتىڭ راقىمجان قوشقارباەۆ سىندى ۇلدارىنا لايىقتى قۇرمەت كورسەتۋ – بۇل وتكەنگە ەمەس, بولاشاققا قىزمەت ەتەتىن ساۋاپتى ءىس. ەل باسىنا كۇن تۋعاندا وتانىمىزدى, تۋعان جەرىمىزدى جاۋدان قورعاعان اتا-بابالارىمىزدى قالاي ۇلىقتاساق تا ارتىق ەمەس.
راقىمجان اعا تەڭدەسى جوق ەرلىك جاساعان قازاق سولداتى. ەرەن ەرلىك جاساعانمەن قاراپايىم ازامات ەكەندىگىن ءبىر رەت كەزدەسىپ, سۇحباتتاسقان كەزدە-اق بايقاعانمىن. ال باتىر اعاعا ەسكەرتكىش ورناتۋ – اعا ءۇشىن ەمەس, بۇگىنگى بىزدەر ءۇشىن, قازىرگى جاستار ءۇشىن, ەرتەڭگى جەلكىلدەگەن جەتكىنشەكتەر ءۇشىن كەرەك-اق!
جالپى, وسكەلەڭ بۋىندى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەيمىز دەسەك, ەلىمىز ءۇشىن قاسىق قانىن قيىپ, شەيىت بولىپ كەتكەن باتىر اتا-بابالارىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. وسىنداي ماڭىزى بار ماسەلەنى جوسپارلى تۇردە ىسكە اسىرىپ جاتساق, ۇتارىمىز كوپ بولاتىن ءتارىزدى. راقىمجان اعامىزدىڭ ەسكەرتكىشى جانىندا جاس ۇلانداردىڭ موينىنا كوك بايراعىمىزدىڭ جۇرناعىن بايلاپ جاتىپ: «مىناۋ ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ باتىر ۇلى, «حالىق قاھارمانى» راقىمجان قوشقارباەۆ باباڭنىڭ ەسكەرتكىشى. وسى باباڭنىڭ ەلىن ءسۇيگەنىندەي سەن دە ەلىڭدى, قازاقستانىڭدى ءسۇي!» دەپ ايتقان اعا, اتا ءسوزى جاس بۋىننىڭ ماڭگى ەسىندە قالارى ءسوزسىز!
قازاقتىڭ تاعى ءبىر باتىر ۇلى راقىمجان قوشقارباەۆ تۋرالى باۋىرجان اعامىز «تاعدىر ونىڭ تاريحي ادام رەتىندە ءومىربايانىن سول ساتتە جازعان!!! سەندەردىڭ ءمىندەتتەرىڭ ەندى سونى ەلگە ايتىپ, جالپاق جۇرتقا جەتكىزۋ» دەمەپ پە ەدى. وسىنداي ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن ەلەمەۋ ەلدىگىمىزگە سىن ەمەس پە؟! ويلانايىق, ساۋاپتى ءىستى قولعا الايىق, اعايىن!
الىبەك ساتباەۆ,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.
ورال.
