جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا جول
بەيسەنبى, 27 قىركۇيەك 2012 7:02
پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى ماقالاسى قازاقستاننىڭ ءتيىمدى جانە الەۋمەتتىك دامۋ جولىندا ەكەندىگىنىڭ ناقتى بەلگىسى بولىپ تابىلادى. البەتتە زاڭ عىلىمىندا دامۋشى ەل رەتىندە مەملەكەتتىك رەتتەۋ مەن قوعامنىڭ ءوزىن ءوزى باسقارۋىندا ۇيلەسىمدىلىك بار ەل تانىلادى. ال وسى كەزگە دەيىن باتىستا ءتيىمدى ەل رەتىندە حالىقتى جارىلقاۋشى جانە ءال-اۋقاتتى مەملەكەت دەپ ەسەپتەلىنىپ كەلگەن ەدى. بۇگىنگى تاڭدا عالىمدار اراسىندا بۇل تۇجىرىمدامانىڭ ورنىنا جاڭا, ياعني ەڭبەكشى مەملەكەتى, ەڭبەككە قولايلى جاعداي جاساۋ مەملەكەتى تۋرالى يدەيا قالىپتاستى. ەلباسىنىڭ جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام يدەياسى الەمدىك قوعامتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزگى دامۋ باعىتتارىمەن ۇشتاساتىندىعى بايقالادى.
بەيسەنبى, 27 قىركۇيەك 2012 7:02
پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى ماقالاسى قازاقستاننىڭ ءتيىمدى جانە الەۋمەتتىك دامۋ جولىندا ەكەندىگىنىڭ ناقتى بەلگىسى بولىپ تابىلادى. البەتتە زاڭ عىلىمىندا دامۋشى ەل رەتىندە مەملەكەتتىك رەتتەۋ مەن قوعامنىڭ ءوزىن ءوزى باسقارۋىندا ۇيلەسىمدىلىك بار ەل تانىلادى. ال وسى كەزگە دەيىن باتىستا ءتيىمدى ەل رەتىندە حالىقتى جارىلقاۋشى جانە ءال-اۋقاتتى مەملەكەت دەپ ەسەپتەلىنىپ كەلگەن ەدى. بۇگىنگى تاڭدا عالىمدار اراسىندا بۇل تۇجىرىمدامانىڭ ورنىنا جاڭا, ياعني ەڭبەكشى مەملەكەتى, ەڭبەككە قولايلى جاعداي جاساۋ مەملەكەتى تۋرالى يدەيا قالىپتاستى. ەلباسىنىڭ جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام يدەياسى الەمدىك قوعامتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزگى دامۋ باعىتتارىمەن ۇشتاساتىندىعى بايقالادى.
وسى ماسەلەگە وراي ءبىز ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەت جانە قۇقىق تەورياسى مەن تاريحى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, «اكادەميك س. زيمانوۆ اتىنداعى ءبىلىم زاڭناماسى» عزو ديرەكتورى باقىت التىنباسوۆقا جولىعىپ, جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا باستار زاڭدى جولدار تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– باقىت ومارحان ۇلى ەلدەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كەيىنگە قالدىرۋعابولمايتىندىعىن ەسكەرسەك, جاhاندانۋدىڭ تۇراقسىز جاعدايىنداءبىزدىڭ قوعام قانداي بولۋى قاجەت جانە وسى جاعدايدان ءسۇرىنبەي شىعۋءۇشىن قانداي باعىتتى ۇستانۋ قاجەت دەپ ويلايسىز؟ وسى ماسەلەگەتەرەڭىرەك توقتالىپ وتسەڭىز.
– مەملەكەت پايدا بولعالى بەرى قانداي فورماتسيالار مەن وركەنيەتتەردى باسىنان كەشىرسە دە, قوعام مەن ادامنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى تولىق قامتاماسىز ەتىلمەي جاتىپ ىشەرگە جاعداي جاسالعان ەمەس. كەڭەستىك كەزەڭنىڭ دۇرىس جاقتارى بار ەدى دەگەن كەزدە, بىزگە, ەڭ الدىمەن, بارشا جۇرتتىڭ ەڭبەككە تارتىلۋى ەسىمىزگە تۇسەدى, سەبەبى, جۇمىسسىز ءجۇرۋ كەڭەس ادامىنىڭ ساناسىنا جات نارسە بولدى. سول ساياساتتىڭ ناتيجەسىندە كەڭەستىك كەزدە قوعام مەن مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى دامۋ ۇستىندە بولعانىن بارلىعىمىز بىلەمىز.
حالقىنىڭ باسىنا كۇن تۋىپ, تاعدىردىڭ تالكەگىنە ءتۇسىپ, مەملەكەتتىڭ كەلەشەگى قىل ۇستىندە تۇرعان كەزدە دە جوقتان بار جاساپ, ارتتا قالعان مەملەكەتتى الەمنىڭ الدىڭعى قاتارىنا شىعارعان كوشباسشىلاردى تاريح ۇمىتپايدى. سونىڭ ىشىندە ازيانىڭ لي كۋان يۋ (سينگاپۋر), ماحاتحير موحاماد (مالايزيا) سەكىلدى دانىشپان كوشباسشىلاردىڭ باسىنان كەشىرگەنى تاڭعالارلىق جاعداي. ۇلىبريتانيانىڭ اسكەري بازالارىنا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان تاۋەلدى بولعان سينگاپۋر, قىتاي مەن ءۇندىستان ساۋداگەرلەرى مەن قولونەرشىلەرىنىڭ قولىنا قاراپ وتىرعان مالايزيا دانىشپان كوشباسشىلارىنىڭ ساياساتى ارقاسىندا 30-40 جىلدىڭ ءىشىندە الەم مويىندايتىن دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
ال ءبىزدىڭ ەلىمىز – اتالعان ەلدەرگە قاراعاندا حالقى اناعۇرلىم ساۋاتتى, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, تاريحى تەرەڭ, جەرى مەن تابيعاتى باي مەملەكەت. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ ماقالاسىندا كورسەتىلگەندەي, بارشا جۇرت ەڭبەككە تارتىلىپ, جەڭىلدىڭ استىمەن, اۋىردىڭ ۇستىمەن ءجۇرۋدى وزىنە جات نارسە دەپ تاۋىپ, حالقىم ءۇشىن دەپ قىزمەت ەتسە, قازاق ەلىنىڭ سينگاپۋر مەن مالايزيانىڭ تاجىريبەسىن الەمگە قايتا تانىتۋىنا تولىق مۇمكىندىگى بار.
قىتايدىڭ ۇلى فيلوسوفى «ءتارتىبى جوق ەلدە سوزىڭە ساق بولىپ, ىسىڭە مىقتى بول, ال ءتارتىبى بار ەلدە سوزىڭدە دە, ىسىڭدە دە باتىل بول» دەگەن ەكەن. ءبىزدىڭ ەلدە ءتارتىپ ورناتىلىپ, جاريالىلىق قاعيداسى باسشىلىققا الىنۋدا. بۇگىنگى كۇن ءاربىر ازامات ءۇشىن قوعامنىڭ ومىرىنە باتىل دا بەلسەندى ارالاساتىن ۋاقىت.
– ەلباسى ماقالاسىندا ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋمەيلىنشە ۇيلەسىمدىكتە بولۋى قاجەت دەدى. ءويتكەنى, ەكونوميكامەملەكەتتىڭ باسقارۋىمەن ۇيىمداستىرىلىپ, حالىقتىڭ قولىمەنجاسالادى. بۇل ورايدا زاڭدارىمىز دا بارىنشا جەتىلۋى كەرەك قوي دەپ ويلايمىن.
– ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىگى ەكونوميكانىڭ قارقىندى دامۋىنىڭ كەپىلى. قازىرگى كەزدە, اتالعان ماقالادا كورسەتىلگەندەي, قوعامدىق سانادا «از جۇمىس ىستەگەن كوپ اقشا تابادى» نەمەسە «اۋادان اقشا جاساۋ» دەگەن جالعان تۇسىنىكتەر قالىپتاسقان. بۇل – وتپەلى كەزەڭدە مەملەكەتتىك بيلىكتەگىلەردىڭ جەكەشەلەندىرۋ, نەسيە بەرۋ, يپوتەكا ارقىلى حالىقتىڭ يگىلىگىن توناۋدان كورىنىس تاپقان جاعداي. بايقاساڭىز, ءبىرقاتار مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى تۇلعالار مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, تەندەرلەر ارقىلى تەك قۇجاتتارعا قول قويۋدىڭ نەگىزىندە عانا ۇلكەن قاراجاتتىڭ يەسى بولۋدا. تەندەر مەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى زاڭنامانىڭ ولقىلىقتارى جوعارىدا اتالعان ەڭبەك قوعامىنا جات تۇسىنىكتەر تۋدىرىپ وتىر.
سوندىقتان دا ماقالادا ءاربىر ازامات وزىنە ءوزى تالاپ قويۋى, جاڭعىرتۋدى, ەڭ الدىمەن, وزىنەن باستاۋى قاجەتتىگى تۋرالى ورىندى ايتىلعان. ياعني, بۇگىنگى زامان ءاربىر قازاقستاندىقتان ءوز ەلى ءۇشىن قىزمەت ەتۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. بۇگىنگى قوعامدا بيلىككە قاتىستى سىن ايتىپ, مەملەكەتتىڭ ساياساتىن جوققا شىعارۋشىلار از ەمەس, الايدا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋگە, زاڭناماداعى ولقىلىقتاردى جويۋعا, باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن ۇسىنۋعا كەلگەندە باستاما جاسايتىندار تابىلماي قالادى.
ال الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ ءجۇزەگە اسىرىلۋ ءۇشىن داۋلى جاعدايلاردى شەشەتىن ءادىل زاڭدار مەن ناقتى قۇقىقتىق نورمالار قاجەت دەگەن يدەيا تەڭدەسى جوق دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىزدىڭ ەلدە قۇقىق شىعارماشىلىق پروتسەسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان قارقىندا دامۋ ۇستىندە. ونىڭ ەلىمىزدە ينتەگراتسيالىق پروتسەسكە ءتۇسىپ, ءتۇرلى حالىقارالىق ۇيىمدارعا كىرىگۋى, الەمدىك كەڭىستىككە شىعۋىمەن پاراپار قالىپتى جاعداي. قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى وڭاي شارۋا ەمەس. ول ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق, مادەنيەت جانە وزگە دە كوپتەگەن الەۋمەتتىك سالالاردى قامتيدى. ول سالالاردىڭ ارقايسىسىن رەتتەيتىن كوپتەگەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردەن تۇراتىن زاڭنامالار ارەكەت ەتەدى. زاڭنامانى زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرىپ وتىرۋ ءۇشىن, ونىڭ رەتتەۋ اياسىنا تالداۋ جانە سالىستىرۋ ارقىلى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋ قاجەت. قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, ەڭ الدىمەن, زاڭگەر-عالىمداردىڭ ءىسى. ال ەندى زاڭگەر-عالىمداردى مەملەكەتتىڭ قۇقىق شىعارماشىلىق قىزمەتىنە تارتۋ ءۇردىسى ەسكى ءادىسپەن ءجۇرگىزىلۋدە. زاڭگەرلەردى ءبىلىكتىلىگى مەن ىسكەرلىگىنە قاراي باعالاپ, قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ دەگەن ماسەلەلەر قولعا الىناتىن ەمەس.
– وسى ورايدا قىزمەتتەگى ءادىلدىك, ادالدىق, ادىلەتتىلىك تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ ءويتكەنى, ادىلدىك بولماسا ەڭبەك تە بايانسىز بولماق.
– ءبىزدىڭ قۇقىقتىق شىعارماشىلىق قىزمەتىندە ادىلەتتىلىك پەن جاريالىلىق قاعيداسى ساقتالماي كەلەدى. مىسالى, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىندە 50-گە جۋىق عىلىم دوكتورى مەن كانديداتى بار. سونداي-اق, فاكۋلتەتتە جۇزدەن استام ماگيسترانت, وننان استام PhD دوكتورانت وقيدى. وسىنداي ينتەللەكتۋالدىق كۇشتىڭ ورنىمەن قولدانىلماۋى وتە وكىنىشتى.
مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار, زاڭ شىعارۋشى ورگان بەلگىلى ءبىر زاڭ شىعارۋ قاجەت بولعان جاعدايدا ول ماسەلەنى وقشاۋلاپ, جاريا ەتپەي جۇرگىزەدى. زاڭ جوباسى بەلگىلى ءبىر مۇددەلى توپپەن نەمەسە ورگانمەن جاسالعاندىقتان, ول و باستان بىرجاقتى سيپاتتا بولىپ شىعادى. مىسالى, 2007 جىلعى «ءبىلىم تۋرالى» زاڭ و باستان جەكە مەنشىك وقۋ ورىندارىنىڭ مۇددەسىن ەسكەرىپ جاسالعاندىعى انىق بايقالادى. دەپۋتاتتار قانشالىقتى وزگەرىس ەنگىزگەنىمەن, ول زاڭنىڭ تابيعاتى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ جەكە مەنشىك وقۋ ورىندارىنا ىقپالى بولمايتىنداي ەتىپ جاسالعان. ءبىزدىڭ ەلدە ءبىلىم مەن عىلىم ساتىلماۋى قاجەت. الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, ءبىلىم بەرۋ ارقىلى مەملەكەتكە قارجى ءتۇسىرۋ تەك ءبىر عانا جاعدايدا رۇقسات ەتىلەدى. ەگەر ءبىلىم قىزمەتى ەكسپورتتالاتىن جاعدايدا عانا اقىلى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا بولادى. ال ءوز ەلىنىڭ ازاماتتارىنا جاپپاي اقىلى ءبىلىم بەرۋ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىككە قولسۇعۋشىلىقپەن تەڭ.
– ەلباسى ماقالاسىندا مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ جوسپارلارىندا مەملەكەتتىك ساياسات پەن عىلىمنىڭ اراسىندا تىعىز بايلانىس بولۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. بۇل جاعدايدا ءوندىرىس پەن ەكونوميكا قارقىندى دامۋ ءۇشىن ول سالادا عىلىمنىڭ جەتىستىكتەرىن ۇنەمى قولدانىپ وتىرۋ اسا قاجەت ەمەس پە؟
– ءيا, الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, يننوۆاتسيا ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋى ءتيىس, ال يننوۆاتسيا ءوز كەزەگىندە عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ نەگىزىندە كەلەتىندىگىن ۇمىتپاعان ءجون. وسى تۇرعىدان العاندا, ءبىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسى مەن ەكونوميكانىڭ اراسىندا بايلانىس بايقالماي تۇر. عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى مەملەكەتتىڭ ساياساتىن ەسكەرمەي, ءوز بەتىنشە دامۋدا. مۇنداي جاعدايدىڭ ورىن الۋىنا كەلەسىدەي فاكتورلار اسەر ەتىپ وتىر: بىرىنشىدەن, عىلىمي كادرلاردى دايىنداۋ تەتىگىندە ۇيىمداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق تۇرعىداعى ءماسەلەلەر بار. ياعني, ول الدىندا ايتىپ كەتكەندەي, جوعارى وقۋ ورنىنا كەيىنگى ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ, ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستىڭ تاقىرىبىن تاڭداۋ, جۇمىستى جازۋ جانە قورعاۋمەن بايلانىستى ماسەلەلەر; ەكىنشىدەن, ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ ولقىلىقتارىنىڭ سالدارىنان عىلىمي كادرلاردى دايىنداۋداعى جۇيەسىزدىكتىڭ ورىن الۋى. وسىنىڭ سالدارىنان ميلليونداعان اقشا بوسقا كەتىپ جاتقاندىعىنا كۋامىز.
مىسالى, بۇگىنگى تاڭدا ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋراعا PhD باعدارلاماسى بويىنشا وقۋعا تۇسكەن ازاماتتار مىندەتتى تۇردە شەتەلگە شىعۋعا نەمەسە ولارعا شەتەلدىك عىلىمي كەڭەسشى تاعايىندالۋى قاجەت. ءتاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, PhD باعدارلاماسى بويىنشا كەلەتىن شەتەلدىك پروفەسسورلارعا تولەنەتىن سىياقى وتە جوعارى. شەتەلدىك پروفەسسورلار ەكى اپتالىق مەرزىمگە كەلىپ, وتاندىق پروفەسسوردىڭ ءبىر جىلدىق جالاقىسىن الىپ كەتەدى. بۇل – اقىلعا سىيمايتىن جاعداي. ارينە, تەحنيكالىق جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ ءبىزدىڭ ەلدە بۇرىن زەرتتەلمەگەن سالالارىندا شەتەلدىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ قاجەت شىعار. بىراق, جاپپاي بارلىق ماماندىقتاردا شەتەلدىك عىلىمي كەڭەسشى تاعايىنداۋدىڭ قانداي قاجەتتىگى بار دەگەن ساۋال تۋىندايدى. ونىڭ ۇستىنە ءبىتىرىپ شىققانداردىڭ ىشىندە عىلىمي جاڭالىق اشىپ, ءوزىنىڭ تاڭداعان تاقىرىبىندا زەرتتەۋلەر ءجۇرگىزىپ, عىلىمي جولعا تۇسكەن بىرەۋى جوق. بارلىعى ديپلومىن الىسىمەن جاقسى جالاقى تولەنەتىن جۇمىستارعا اۋىسىپ, اكىمشىلىك قىزمەتپەن اينالىسىپ كەتتى. بۇگىنگى تاڭدا, سول دوكتورانتتاردىڭ بارلىعى زاڭ فاكۋلتەتىندە وقىتۋشىلىق جانە عىلىمي جۇمىسپەن اينالىسپايدى. ساباق بەرسە دە, شتاتتان تىس قىزمەتتە ەسەپتەلەدى.
– دەمەك, بۇل ويىڭىزدان مەملەكەت جىل سايىن ءبىر دوكتورانتقا 10 مىڭ دوللاردان ءتولەپ نەگە وقىتتى, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردا كورىنىس تاپقان يدەيالار نەگە ءجۇزەگە اسىرىلمايدى, بۇل ماسەلەنى شەشەتىن مينيسترلىك قايدا قاراپ وتىر دەگەن سۇراقتار تۋىندايدى عوي. وعان كىم جاۋاپ بەرەدى؟
– جاۋاپ بەرەر ەشكىم جوق, سوندىقتان دا, وكىنىشتىسى, بۇل جاعداي ءالى دە جالعاسۋدا. ءالى دە ءبىزدىڭ PhD دوكتورانتۋرا جانە ماگيستراتۋرا باعدارلاماسىنا وقىتۋشىلىق قىزمەتپەن اينالىسپايتىن نەمەسە قوسىمشا جۇمىسپەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك ورگانداردا قىزمەت ەتەتىن ازاماتتار وقۋعا تۇسۋدە.
– ەلباسى ءوز ماقالاسىندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. تاجىريبە مەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە تىعىز بايلانىس ورناپ, كاسىبي جانە ءبىلىم ستاندارتتارىنىڭ اراسىنداعى ءۇيلەسىمدىكتەن كورىنىس تابۋى قاجەتتىگىنە توقتالدى.
– پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي ماسەلەگە توقتالۋىنا بىرقاتار سەبەپتەر نەگىز بولدى. ول كاسىبي ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ مامانداردى تاجىريبە جۇزىندە قانشالىقتى قاجەتتىگىن ەسكەرمەي دايىنداۋىنان, ءبىلىم ستاندارتتارىن ازىرلەۋدە باسقارۋ, ەكونوميكا, بيزنەس, ونەركاسىپ پەن ءوندىرىستىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەۋىنەن, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردا كوزدەلگەن ماڭىزدى سالالاردا جۇرگىزىلمەۋىنەن, عىلىمي كادرلار دايىنداۋدا جۇيەسىزدىك ورىن الۋىنان تۋىنداپ وتىر.
ەلباسىنىڭ اتالعان ماقالاسى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن كوتەرۋگە, قوعامداعى ءادىلەتسىزدىك پەن تەڭسىزدىكتى جويۋعا باعىتتالعان. زيالى قاۋىمنىڭ اراسىندا «بۇل ماقالا ەرتەرەك شىعۋى كەرەك ەدى» دەگەن سوزدەر دە بار. الايدا, مۇنداي ماقالانىڭ ەرتەرەك شىعۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. سەبەبى, وعان قاناتى ءالى دە قاتايماعان جاس مەملەكەتىمىز, سونداي-اق, تولىق قالىپتاسپاعان قوعامنىڭ قۇقىقتىق ساناسى مۇمكىندىك بەرمەدى. ەلباسىنىڭ بۇل ماقالاسى قوعام مەن مەملەكەتتىڭ كەلەشەگىن ويلاعان مىڭداعان عالىمداردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ بۇل ماقالاسىن ءوز ورنىمەن, ۋاقتىلى شىققان قۇجات دەپ تانيمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
