رۋحانيات • 19 ءساۋىر، 2019

الماتىدا قىتاي قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارى تانىستىرىلدى

816 رەت كورسەتىلدى

الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا «رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق باعدارلاماسىنىڭ اياسىنداعى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ «ۇلتتار باسپاسى» جانە قازاقستاننىڭ «ان ارىس» باسپاسىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى نەگىزىندە قىتاي تىلىنەن تىكەلەي قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ، جارىق كورگەن شىعارمالاردىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى.

قىتاي ادەبيەتىنىڭ اسا كورنەكتى وكىلدەرى با ءتسزيننىڭ «اۋلەت»، ماو دۋننىڭ «ءتۇن» رومانى، لاو شەنىڭ «تۇيە شياڭزى» رومانى، شەن تسۋنۆەننىڭ «شالعايداعى شاھار» پوۆەسىنىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلۋى ەكى ەلدىڭ رۋحاني ءومىرى مەن ادەبيەتىندەگى ەلەۋلى جاڭالىق، ايتۋلى وقيعا رەتىندە قابىلداندى. جاڭا كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىنا ارنايى شاقىرىلعان  قحر-ءدىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا باس كونسۋلى چجان ۆەي، قىتايداعى «ۇلتتار باسپاسىنىڭ» باسشىسى پياو يونگري، قىتاي ەلشىلىگىنىڭ مادەنيەت بويىنشا اتتاشەسى ۆان تسينپين، الماتى قالاسى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان سىدىقوۆ، بەلگىلى جازۋشى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلى كەستى.  اتالعان كىتاپتاردى بەلگىلى قالامگەرلەر دۇكەن ءماسىمحان ۇلى مەن قالبان ىنتىحان ۇلى تارجىمالاعان.

تۇساۋكەسەر كەشىن جۇرگىزگەن اقىن، بەلگىلى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى نۇرلان ءورازاليننىڭ ايتۋىنشا، تاريح-تامىرىنىڭ تەرەڭدىگىمەن، مادەنيەتىنىڭ كەڭدىگىمەن ەرەكشەلەنەتىن بۇگىنگى قىتاي ادەبيەتى – ەجەلدەن قالىپتاسقان كلاسسيكالىق كەمەل مازمۇنىن الەمدىك ادەبيەتتەگى جاڭا ۇردىستەرمەن شەبەر ۇيلەستىرە العان، كوركەم جانرلارىن جاڭا ساپاعا كوتەرگەن، جالپىادامزاتتىق ىزگىلىك يدەياسىن تۋ ەتىپ، جان-جاقتى جەتىلگەن  ادەبيەت. ن.ورازالين ساياسي كەڭىستىكتەگى، ەكونوميكالىق سالاداعى وركەندەۋمەن بىرگە سوڭعى شيرەك عاسىردا  جاندانا باستاعان رۋحاني بايلانىس تۋرالى كەڭىنەن ءسوز قوزعادى.

«قىتاي ەلى الەمنىڭ كلاسسيكالىق ادەبي شىعارمالارىن اۋدارۋ جۇمىسىنا كوپ كوڭىل بولەدى. قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ 50-دەن استام مەملەكەتىمەن كلاسسيكالىق تۋىندىلاردى اۋدارۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى.  قىتاي ادەبيەتى اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارى دۇنيەجۇزىنىڭ 190-نان اسا مەملەكەتىنە تارالعان. الەمنىڭ اۋدارماشىلارىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا قىتاي ۇكىمەتى كلاسسيكالىق «قىتاي اۆتور» حالىقارالىق باسپا جوباسى مەن كوپ جىلدار بويى قىتاي تىلىنە 5000-نان استام كىتاپتى اۋدارۋ جانە باسىپ شىعارۋ جۇمىسىن قارجىلاندىرىپ كەلگەن «جىبەك جولى ادەبيەتى»  باسپا جوبالارىن ارنايى ۇيىمداستىردى»، دەيدى باس كونسۋل چجان ۆەي.

كىتاپتاردىڭ ءتارجىمالانۋى ەكى ەل حالقىنىڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ ۇلتتىق تاريحىن، مادەنيەتىن، قوعامىن ءتۇسىنىپ-ءبىلۋىن، ءوزارا تاجىريبە الماسۋىنىڭ بىردەن-ءبىر ءتاسىلى. ىلگەرىرەكتە ن.نازارباەۆتىڭ جانە ابايدىڭ كىتاپتارى قىتاي تىلىنە اۋدارىلىپ، دەن سياوپين مەن سي تسزينپين سياقتى قىتايدىڭ بىرقاتار ساياسي تۇلعالارىنىڭ شىعارمالارى قازاق تىلىنە ءتارجىمالانىپ، قىتاي-قازاق وقىرماندارىنىڭ تانىسۋىنا مۇمكىندىك تۋعان ەدى.

وتكەن جىلعى ناۋرىز ايىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعى وكىلدەرىنىڭ قحر-گە ساپارى ءساتتى اياقتالىپ، ەكى جاق ادەبي شىعارمالاردى اۋدارۋ تۋرالى ءوزارا كەلىسىمگە كەلدى. جىل سايىن 10 توم اۋدارۋ – ەكى ەل اراسىنداعى ادەبيەتتىڭ ىنتىماقتاستىعى مەن كەمشىلىكتەرىنىڭ ورنىن تولتىرۋ جانە ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارىنىڭ گۋمانيتارلىق-ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەلىسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى قادامدارىن جاساۋ سياقتى ۇلكەن جوسپارلاردى العا قويدى. «ۇلتتار باسپاسىنىڭ» باسشىسى پياو يونگري قىتايدىڭ زاماناۋي جازۋشىلارىنىڭ ءتورت كلاسسيكالىق شىعارماسىنىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ، قازاقستاندا العاش باسىلىپ شىعۋىنىڭ سيمۆوليكالىق ءمانى مەن ىقپالىنىڭ زور ەكەنىن ايتتى. كەلەشەكتە دە ەكى ەلدىڭ تاماشا تۋىندىلارىنىڭ قىتاي جانە قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ، وقىرمانعا ۇسىنىلاتىنا سەنىم ءبىلدىردى.

قازاق قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن قىتاي تىلىنە اۋدارىلۋىنا جانە جارىق كورۋىنە، شەكارانىڭ ەكى جاعىنداعى ەلدەردىڭ ادەبي بايلانىسىن قامتاسىز ەتۋدە «ۇلتتار باسپاسىنىڭ» قازاق رەداكتسياسى قاجىرلى جۇمىس اتقارىپ وتىر. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن قىتاي وقىرماندارى اباي مەن م.اۋەزوۆ باستاعان قالامگەرلەردىڭ شىعارمالارىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك السا، جيىنى 70-كە جۋىق وزگە دە قازاق قالامگەرىنىڭ شىعارماسى حانزۋ تىلىنە تارجىمالانعان.

قىتاي ەلىندەگى قازاق ادەبيەتىنىڭ بەلدى وكىلى، تانىمال قالامگەر اكبار ءماجيت ۇلى جارىققا شىققان جاڭا كىتاپتاردىڭ اۆتورلارى، شىعارمالارىنىڭ ەرەكشەلىگى، جاڭاشىلدىق سيپاتى تۋرالى اڭگىمەلەدى. قازاق وقىرمانىنا تانىستىرىلىپ وتىرعان ءتورت جازۋشى دا حح عاسىرداعى قىتاي ادەبيەتىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان ەڭ تانىمال، تۇلعالى جازۋشىلار. جيىنعا قاتىسقان ەكى ەلدىڭ رەسمي وكىلدەرى مەن جازۋشىلارىنىڭ ويى: «كوركەم ادەبيەتتىڭ بيىك ۇلگىدەگى تۋىندىلارىن اۋدارۋ  جالعاسىن تاۋىپ جاتسا، ەكى ەلدىڭ كوڭىلى دە توعىسىپ جاتادى» دەگەن ويمەن تۇيىندەلدى. سوندىقتان تۋىندىلارى قازاق-قىتاي تىلدەرىنە اۋدارىلىپ جاتقان ءاربىر اۆتوردى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر، ادەبي ەلشى دەپ اتاۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.


الماتى

 

 

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شىرقاۋ شىڭى شوقاننىڭ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار