سپورت • 15 ءساۋىر، 2019

بالۋاندار قىتايدا بەلدەسەدى

944 رەت كورسەتىلدى

23-28 ءساۋىر ارالىعىندا قىتايدىڭ سيان قالاسىندا كۇرەستىڭ ءۇش تۇرىنەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. وسى جارىس قارساڭىندا ءبىز وتكەن تاريحقا قىسقاشا شولۋ جا­ساي وتىرىپ، بىلتىرعى جا­رىس­­­­­­تىڭ ناتيجەسىنە تولىعىراق توق­تالا كەتۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز. بۇگىنگى ماقالامىزدا گرەك-ريم كۇرە­سىن تىلگە تيەك ەتەمىز. ال گازەتتىڭ الدا­عى نومىرلەرىندە ەركىن كۇرەس پەن ايەل­دەر كۇرەسى جايىندا كەڭىنەن اڭگىمە قوزعاي­تىن بولامىز.

قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراماسى ازيا چەمپيوناتىندا العاش رەت 1993 جىلى بوي كورسەتتى. جاپونيانىڭ حيروسيما قالاسىندا وتكەن جارىستان جەرلەستەرىمىز بەس جۇلدەمەن ورالدى. جالعىز التىن سەرگەي ماتۆيەنكوعا (90 كيلو) بۇيىرسا، احمەتوللا نۇروۆ (57 كيلو) پەن سەرگەي دۋپيكوۆ (100 كيلو) فينالدا ءسۇرىندى. ال مارات مالتەكباەۆ (62 كيلو) پەن باقتيار بايسەيىتوۆ (82 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى. ۇزاق جىلدار بويى سارى قۇرلىقتا ۇستەمدىك قۇرىپ كەلگەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ بالۋاندارى وسى جارىستا ساراپقا سالىنعان 10 باس جۇلدەنىڭ تەڭ جارتىسىن ولجالاپ، كوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىن الدى.

1995 جىلى ءفيليپپيننىڭ استاناسى ­– مانيلادا ۇيىمداستىرىلعان دودادا قازاقستان قۇراماسى جەڭىپ العان جۇلدەلەرىنىڭ جالپى سانى بويىنشا وڭتۇستىك كورەيادان وزدى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر اراسىنان رۋسلان جۇمابەكوۆ (74 كيلو)، باقتيار بايسەيىتوۆ (82 كيلو)، داۋلەت تۇرلىحانوۆ (90 كيلو) جانە سەرگەي ماتۆيەنكو (100 كيلو) قارسىلاس شاق كەلتىرمەسە، فانيس داۋلەتوۆ (48 كيلو)، كاميل مۋفتي-زادە (52 كيلو) جانە احمەتوللا نۇروۆ (57 كيلو) قولاعا قول سوزدى. بارلىعى – 7 جۇلدە. باستى قارسىلاستارىمىز 4 التىن مەن 2 كۇمىستى يەلەندى.

1996 جىلى قىتايدىڭ سياوشاني قالاسىندا وڭتۇستىك كورەيا مەن قازاقستان قۇرامالارى باس جۇلدەنى تاعى دا تورتتەن ەنشىلەدى. ءبىزدىڭ بالۋاندار اراسىنان يۋري مەلنيچەنكو (57 كيلو)، داۋلەت تۇرلىحانوۆ (82 كيلو)، سەرگەي ماتۆيەنكو (90 كيلو) جانە اناتولي فەدورەنكو (100 كيلو) تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا، باقتيار بايسەيىتوۆ (74 كيلو) قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. الايدا قورجىنىندا قوس كۇمىسى بار كورەيلەر وتانداستارىمىزدىڭ الدىن وراپ كەتتى.

1997 جىلى تەھراندا باستى قارسىلاستارىمىز ءۇش التىن السا، قازاقستاندىقتار قوس باس جۇلدەنى يەمدەندى. ءبىزدىڭ كوماندا مۇشەلەرى قاتارىنان يۋري مەلنيچەنكو (57 كيلو) مەن محيتار مانۋكياننىڭ (63 كيلو) مەرەيى ۇستەم بولدى. نۇرىم دۇيسەنوۆ (57 كيلو) پەن رومان ۆەل (97 كيلو) ەكىنشى ورىنعا تابان تىرەسە، اندرەي نيكيفوروۆ (69 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى.

1999 جىلى تاشكەنتتە محيتار مانۋكيان (63 كيلو) مەن سەرگەي ماتۆيەنكو (97 كيلو) الدارىنا جان سالمادى. يۋري مەلنيچەنكو (58 كيلو) كۇمىستى يەلەنسە، راقىمجان اسەمبەكوۆ (54 كيلو) قولاعا قول سوزدى. كورەيلەر تاعى دا ءتورت رەت ءوز ەلىنىڭ ءانۇرانىن شىرقاتىپ، الدىمىزدى ورادى.

2000 جىلى سەۋلدە جەرگىلىكتى بالۋاندار قوس التىندى عانا قاناعات تۇتقانىنا قاراماستان، وسى ناتيجەنىڭ ءوزى كوماندالىق سايىستا وزۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى بولدى. يران، وزبەكستان، جاپونيا، قىرعىزستان جانە قىتايمەن قوسا قازاقتار ءبىر-ءبىر رەتتەن جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. بۇل جارىس­تا باقتيار بايسەيىتوۆ (74 كيلو) دارا شىقسا، اسقار جۇرسىنباەۆ (54 كيلو) پەن سەرگەي ماتۆيەنكو (97 كيلو) كۇمىسكە قول جەتكىزدى. وسى جولى وڭتۇستىك كورەيادان بولەك، يران قۇراماسى دا وتانداستارىمىزدى ارتقا تاستاپ كەتتى.

2001 جىلى ۇلان-باتىرداعى ازيا چەمپيوناتىنا ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرى قوسالقى قۇرامداعى بالۋانداردى اپارۋدى ءجون كوردى. ناتيجەسىندە قوس جۇلدەنى يەلەنىپ، جالپى كوماندالىق ەسەپتە وزگە ەلدىڭ بىرقاتار كوماندالارىنا ەسە جىبەردىك.

2003 جىلى نيۋ-دەليدەگى جارىستا اسىعىمىز الشىسىنان ءتۇسىپ، سارى قۇرلىقتىڭ ەڭ ۇزدىك كومانداسى اتاندىق. وسى بايراقتى باسەكەدە اسەت يمانباەۆ (55 كيلو)، ابدوللا جابىرايىلوۆ (84 كيلو) جانە گەور­گي تسۋرتسۋميانىڭ (120 كيلو) باق جۇلدىزدارى جانسا، رۇستەم بايسەيىتوۆ (74 كيلو) پەن مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كيلو) ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. ەكى التىنى بار وڭتۇستىك كورەيانىڭ وعلاندارى قازاقتاردان قالىپ قويدى.

2004 جىلعى سارى قۇرلىقتىڭ باستى دوداسىن قازاق ەلى قابىلدادى. الاتاۋ باۋرايىنداعى اسەم شاھاردا وتكەن جارىستا جاسىنداي جارقىراعان جەرلەستەرىمىز كوماندالىق ايقاستا وزگە ەلدىڭ وكىلدەرىنىڭ بارلىعىنا شاڭ قاپتىردى. ءوز سالماق دارەجەلەرىندە تاعى دا اسەت يمانباەۆ (55 كيلو)، ابدوللا جابىرايىلوۆ (84 كيلو) جانە گەورگي تسۋرتسۋميا (120 كيلو) ەشكىمدى شىداتپادى. نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (60 كيلو)، رومان مەلەشين (66 كيلو) جانە دانيل حاليموۆ (74 كيلو) سوڭعى سىندا ۇتىلدى.

2005 جىلى قىتايدىڭ ۋحانىندە وڭتۇستىك كورەيانى قاتارىنان ءۇشىنشى مارتە تىزەرلەتتىك. قازاقستان قۇراماسىنىڭ قورجىنى 2 التىن، 1 كۇمىس جانە 2 قولامەن تولىقتى. باستى باسەكەلەستەرىمىز التىن مەن كۇمىستى بىزبەن بىردەي-اق جيدى. ولاردىڭ تەك ءبىر قولاسى كەم. قىتاي ەلىندە مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كيلو) پەن گەورگي تسۋرتسۋميا (120 كيلو) جەڭىمپاز اتانسا، باقتيار بايسەيىتوۆ (74 كيلو) شەشۋشى تۇستا ءسۇرىندى. نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (60 كيلو) پەن ۆيتالي زاحارچەنكو (84 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى.

2006 جىلى اپايتوستەر قايتا قازاقستاندا باس قوستى. الماتىدا وتكەن دودادا دا نەگىزگى باسەكەلەستىك سىرالعى قارسىلاستار اراسىندا ءوربىدى. بۇل جولى دا جىگىتتەرىمىز جەرگە قاراتقان جوق. نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (60 كيلو)، مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كيلو) جانە گەورگي تسۋرتسۋميانىڭ (120 كيلو) قارقىنىنا ەشكىم شىدامادى. ۆيتالي زاحارچەنكو (84 كيلو) – كۇمىس، ال بەيبىت نۇعىمانوۆ (66 كيلو) پەن رومان مەلەشين (74 كيلو) قولا مەدالداردى ەنشىلەدى.

2007 جىلى بىشكەكتە بىلگەنىمىزدەن جاڭىلدىق. قوس اسەت – ءادىلوۆ (74 كيلو) پەن مامبەتوۆتىڭ (96 كيلو) يەمدەنگەن قوس كۇمىسىمەن عانا شەكتەلىپ، قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويدىق. كورەيلەر دە جارىتىپ ونەر كورسەتكەن جوق. بۇل بىرىنشىلىكتە يران مەن قىرعىزستان قۇرامالارىنىڭ قارقىنى كۇشتى بولدى.

2008 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ چەدجۋىندە دە باس جۇلدە بۇيىرمادى. مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كيلو) پەن گەورگي تسۋرتسۋميا (120 كيلو) ەكىنشى ورىن السا، ەرمەك كوكەتوۆ (55 كيلو)، ەربول قوڭىراتوۆ (60 كيلو) جانە اندرەي ساموحين (84 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا تۇراقتادى. كوماندالىق سايىستا يران بالۋاندارىنىڭ ايدارىنان جەل ەستى.

2009 جىلى تايلاندتىڭ پاتتاياسىندا دارحان باياحمەتوۆ (66 كيلو) التىن، المات كەبىسباەۆ (60 كيلو)، اندرەي ساموحين (84 كيلو)، مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كيلو) كۇمىس، اسحات قۇدايبەرگەنوۆ (55 كيلو) پەن رومان مەلەشين (74 كيلو) قولانى يەمدەندى. ءتورت التىندى قانجىعالارىنا بايلاعان پارسى ەلىنىڭ سپورتشىلارى جالپى ەسەپتە قايتا وزدى.

2010 جىلى نيۋ-دەليدە كوڭىل كونشىتەرلىك كورسەتكىشكە قول جەتكىزە المادىق. ايبەك ەڭسەحانوۆ (66 كيلو) ەكىنشى، مارات عارىپوۆ (55 كيلو) پەن مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كيلو) ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. بۇل جولى قايتا «قاھارىنا مىنگەن» وڭتۇستىك كورەيا قۇراماسى ءتورت التىندى ولجالادى.

2011 جىلى تاشكەنتتە المات كەبىسباەۆ (60 كيلو) التىن تۇعىرعا كوتەرىلسە، بەيبىت نۇعىمانوۆ (66 كيلو) پەن اسحات دىلمۇحامەدوۆ (74 كيلو) قولانى ەنشىلەدى. ارينە، ونداي كورسەتكىشپەن كوماندالىق ەسەپتە ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنە الماعانىمىز انىق. بۇل جولى يراننىڭ اپايتوستەرى ەرلەدى.

2012 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ كۋميىندە دە يراننىڭ دۇلدۇلدەرى دارا شىقتى. جەرلەستەرىمىزدىڭ اراسىنان ەربول قوڭىراتوۆ (60 كيلو) ءبىرىنشى، ابدىمالىك سارتباەۆ (120 كيلو) ەكىنشى، ەلدار قايراتوۆ (66 كيلو)، اسەت ءادىلوۆ (74 كيلو) جانە ماقسات ەرەجەپوۆ (84 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى.

2013 جىلى ءۇندىستاننىڭ باس شاھارىنا ساپار شەكتىك. نۇرماحان تىناليەۆ (120 كيلو) – التىن، ەرۇلان ىسقاقوۆ (96 كيلو) – كۇمىس، ەربول قوڭىراتوۆ (60 كيلو) پەن ماقسات ەرەجەپوۆ (74 كيلو) قولانى يەمدەندى. جالپى ەسەپتە وڭتۇستىك كورەيانىڭ وعلاندارى وزدى.

2014 جىلعى ازيا چەمپيوناتى قازاق­­ستاننىڭ استاناسىندا ۇيىم­داستىرىلدى. نۇرسۇلتان تۇرسى­نوۆ (85 كيلو) پەن ەرۇلان ىسقاقوۆتىڭ (98 كيلو) التىنى، ماقسات ەرەجەپوۆتىڭ (71 كيلو) كۇمىسى جانە ايبەك ەڭسەحانوۆ (66 كيلو) پەن ازامات قۇستىباەۆتىڭ (80 كيلو) قولاسىنىڭ ارقاسىندا وتانداستارىمىز قايتا ازيانىڭ الدى بولدى.

2015 جىلى قاتاردىڭ دوحاسىندا يران قۇراماسىنىڭ تەگەۋرىنىنە ەشكىم توتەپ بەرە المادى. سول ەلدىڭ ءانۇرانى ايتۋلى دودادا ءۇش مارتە شىرقالدى. قازاقستاندىقتاردىڭ قاتارىنان نۇرماحان تىناليەۆ (130 كيلو) قارسى كەلگەندەردىڭ بارلىعىن جىقتى. نۇرسۇلتان تۇرسىنوۆ (85 كيلو) فينالدا ۇتىلدى. دەمەۋ جادىراەۆ (66 كيلو)، جاسۇلان قاشانوۆ (80 كيلو) جانە مارعۇلان اسەمبەكوۆ (98 كيلو) ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادى.

2016 جىلى بانگكوكتە جالپى ەسەپتىڭ باس جۇلدەسى پارسى ەلىنە بۇيىردى. قازاقتار اراسىنان دوسجان قارتىقوۆ (75 كيلو) ­التىن، اسحات جاڭبىروۆ (66 كيلو) كۇمىس، مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (55 كيلو)، دارحان باياحمەتوۆ (71 كيلو)، اسحات دىلمۇحامەدوۆ (80 كيلو) جانە دامير كۇزەمباەۆ (130 كيلو) قولانى ولجالادى.

2017 جىلى نيۋ-دەليدە ءتورت بىردەي قانداسىمىز سوڭعى ايقاسقا جولداما العانىمەن، ولاردىڭ اراسىنان تەك ماقسات ەرەجەپوۆ (75 كيلو) سۋىرىلىپ شىقتى. مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (59 كيلو)، المات كەبىسباەۆ (66 كيلو) جانە دامير كۇزەمباەۆ (130 كيلو) ەكىنشى ورىن­دا قالىپ قويدى. ءۇشىنشى ساتىدا ­– ەرۇلان ىسقا­قوۆ (98 كيلو). بۇل دودادا دا يراننىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى.

2018 جىلى بىشكەكتە وتكەن سارى قۇرلىقتىڭ باس­تى دوداسىندا قازاقستان قۇراماسى 2 التىن، 1 كۇمىس جانە 4 قولانى يەلەندى. قىرعىز ەلىنىڭ استاناسىندا المات كەبىسباەۆ (67 كيلو) پەن اسحات دىلمۇحامەدوۆ (82 كيلو) الدارىنا جان سالمادى. دەمەۋ جادىراەۆ (72 كيلو) ەكىنشى ورىندا. ءۇشىنشى ساتىدا – قورلان جاقانشا (55 كيلو)، مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (63 كيلو)، ماقسات ەرەجەپوۆ (77 كيلو) جانە ەرۇلان ىسقاقوۆ (97 كيلو).

جوعارىداعى دەرەكتەر جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇرى بار وتاندىق گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ ءالى دە الەۋەتى زور ەكەنىن اڭعارتىپ تۇر. ازيا چەم­­پيو­­ناتىنىڭ جالپى ەسەبىندە قازاقستان قۇرا­ماسى بىرنەشە مارتە باس جۇلدەنى ولجالادى. جەر­لەستەرىمىزدىڭ جەڭىپ العان جۇلدەلەرىنىڭ سانى دا اجەپ­تاۋىر. بۇل كۇندەرى ۇلتتىق كوماندامىزدىڭ ساپىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن جىگىتتەردىڭ اراسىندا دا ازۋلىلار از ەمەس. ولاي بولسا، قىتاي ەلىندە وتەتىن بايراقتى باسەكەدە ءبىزدىڭ بالۋاندار ازيانىڭ باس كومانداسى اتانۋ ءۇشىن بارىن سالادى دەگەن ويدامىز.

2018 جىلعى ازيا چەمپيوندارى

55 كيلو ­– سەتا تاناكۋرا (جاپونيا)

60 كيلو – سينوبۋ وتا (جاپونيا)

63 كيلو ­– ەلمۇرات تاسمۇراتوۆ (وزبەكستان)

67 كيلو – المات كەبىسباەۆ (قازاقستان)

72 كيلو – اقجول ماحمۇدوۆ (قىرعىزستان)

77 كيلو – يان بين (قىتاي)

82 كيلو – اسحات دىلمۇحامەدوۆ (قازاقستان)

87 كيلو – حۋسسەين نۋري (يران)

97 كيلو – مۇستافا سالەحيزادە (يران)

130 كيلو – بەحنام مەحديزادە (يران)


سوڭعى جاڭالىقتار

اقاڭنىڭ تويى – الاشتىڭ مەرەيى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

«اق ءپىل» سيندرومى

قوعام • كەشە

امبەباپ وقۋ ورتالىعى

ءبىلىم • كەشە

بىلىمدىگە جول اشىق

ءبىلىم • كەشە

يت يەسىنە تارتادى

قازاقستان • كەشە

كوكشەدەگى جارمەڭكە

ايماقتار • كەشە

ءجۇز جىلعى قۇدىق

تانىم • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار