بۇعان دەيىن ەكى جاق تا تالاي رەت كەلىسىمگە كەلۋگە تىرىسقان. ءتىپتى فرانتسيادا, باسقا ەلدەردە كەزدەسىپ, كەلىسسوز جۇرگىزگەن. ءبىراق ەكى قوشقاردىڭ باسى ءبىر قازانعا سىيمايدى ەكەن. ليۆيانى ءبىر ورتالىقتان, ءبىر ۇكىمەتتەن باسقارۋعا ءبىر-ءبىرىن كوندىرە المادى. ءسويتىپ ءساۋىردىڭ باسىندا ليۆيانىڭ شىعىسىن, مۇنايلى اۋداندارىن باسقارىپ وتىرعان فەلدمارشال حافتار ەل استاناسى تريپوليدى الۋعا بەل شەشە كىرىستى. ال سول تريپولي قالاسىندا جايعاسقان ۇكىمەتتىڭ باسشىسى فايەز ءال-ساررادج دا قاراپ قالعان جوق. قولىنداعى بار رەسۋرستاردى بىرىكتىرىپ, باس كوتەرگەن فەلدمارشالعا قارسى قويماق. رەسمي ارميا حافتاردىڭ يەلىگىندە بولسا دا, وعان باعىنعىسى كەلمەيتىن جەرگىلىكتى بەربەر تايپالارى, دالا كومانديرلەرى جەتكىلىكتى ەكەن.
ءسىز كىمسىز, حافتار مىرزا؟ ءوزى ونسىز دا باسى بىرىكپەي, بىرنەشە ايماققا ءبولىنىپ, دايش تەرروريستەرىمەن كۇرەس ەندى اياقتالعاندا, ب ۇلىك شىعارعان حاليفا حافتار دەگەن كىم؟ ول كەزىندە مۋاممار كاددافيدىڭ جاقىن سەرىگى ەدى. 1987 جىلى ليۆيا مەن چاد سوعىسقاندا, قول باستاعان حافتار تۇتقىنعا ءتۇسەدى. ساتسىزدىككە ۇشىراعان وفيتسەردەن كاددافي باس تارتادى. باسشىسىنىڭ بۇل قىلىعىنا اشۋلانىپ, حافتار وپپوزيتسيا تاراپىنا ءوتىپ كەتەدى. الايدا, كاددافيگە قارسى توڭكەرىس تە, قارسىلىق تا ءساتسىز بولعان سوڭ اقش-قا كوشەدى. ال 2011 جىلى كاددافيدىڭ باسىنا قارا بۇلت ۇيىرىلگەندە, ليۆيادا كوتەرىلىسكە شىققان جۇرتقا باسشى بولادى. بۇل ەندى فرانتسيانىڭ قولدان جاساعان جوسپارى دەيدى.
كاددافي كوز جۇمىپ, ەلى تالان-تاراجعا تۇسكەندە, حاليفا حافتار ساياسي ارەنادان كورىنبەي كەتەدى. دەگەنمەن كوپ وتپەي بيلىككە يسلامشىل ساياسي توپ كەلگەنىنە كوڭىلى تولماي, جۇرتتى جاڭا ۇكىمەتكە قارسى شىعۋعا شاقىرادى. ونىڭ حالىق اراسىندا بەدەلىن كوتەرگەن «ليۆيا ماقتانىشى» اسكەري وپەراتسياسى ەدى. ونىڭ ماقساتى – ءدىني راديكال توپتارعا قارسى كۇرەس بولاتىن. سەبەبى جاپپاي تارتىپسىزدىكتى پايدالانىپ, ليۆيادا دايش جانە باسقا دا توپتار كەڭ ەتەك جايدى. وسى ۋاقىت ىشىندە بەنگازي ناعىز قيراندى قالاعا اينالدى. بىراق حاوستان شارشاعان ازاماتتار سول كەزدەگى گەنەرالدىڭ ءىسىن قولدادى. ول راديكالداردان مۇناي كەنىشتەرىن تارتىپ الىپ, جەڭىسكە جەتتى. وسى جەڭىسى ءۇشىن 2016 جىلى حافتاردى قولدايتىن پارلامەنت ليۆيادا العاش رەت وعان فەلدمارشال اتاعىن بەردى. كەزىندە بۇل ەلدى 42 جىل باسقارعان كاددافي پولكوۆنيك شەنىمەن شەكتەلگەن ەدى.
حافتار قۇتقارۋشى ما, الدە جويۋشى ما؟ ليۆيانىڭ ءبىر بولىگىندە قارۋدىڭ كۇشىمەن ءتارتىپ ورناتقان وسى كىسىنى كەيبىر ازاماتتار ەلدى قۇتقارۋشى, قازىرگى تارتىپسىزدىكتى تىياتىن قولى جۋان جالعىز ادام دەپ ەسەپتەيدى. ال ونىڭ قارسىلاستارى حاليفا حافتار بيلىككە كەلسە, ەكىنشى كاددافي اتاناتىن ناعىز اۆتوريتار سانايدى. قازىردىڭ ءوزىندە فەلدمارشال ەل استاناسى تريپوليدىڭ ماڭىنداعى گاريان قالاسىن قارسىلىقسىز باسىپ الدى, باس اۋەجايدى شابۋىلدادى. وسى قاقتىعىستان 60-قا جۋىق كىسى كوز جۇمعان. سوعىستان امان قالۋ ءۇشىن 2800 ازامات تريپولي قالاسىن تاستاپ شىقتى. بۇل ازاماتتىق سوعىسقا ارالاسپاۋ ءۇشىن اقش-تىڭ اسكەرى ەلدەن كەتە باستادى. ءۇندىستان دا ءوزىنىڭ بىتىمگەرلىك كۇشتەرىن تۋنيسكە كوشىردى. شەتەلدىك ارميالاردىڭ بۇلايشا ليۆيادان باسىن الا قاشۋى ەرتەڭ ناعىز قان-جوسا سوعىسقا جاعداي جاساۋى ءمۇمكىن. ونى وزگە افريكا ەلدەرىنىڭ ءتاجىريبەسى سان رەت دالەلدەدى.
ءبىر ەلدەگى قوس بيلىك. سونىمەن بۇگىن ليۆيادا قوس ۇكىمەت ورنادى. فايەز ءال-ساررادج باسقاراتىن تريپوليداعى ۇكىمەتتى تۇركيا, قاتار جانە باتىس ەلدەرى قولدايدى. ال وعان قارسى كۇرەسىپ جاتقان حاليفا حافتارعا ساۋد ارابياسى, مىسىر, اراب امىرلىكتەرى دەم بەرىپ وتىر. رەسەي قوس تاراپپەن دە جاقسى. حاليفا حافتار جاس كەزىندە ليۆيانىڭ اتىنان كەلىپ, ءماسكەۋدە اسكەري ءبىلىم العان, ورىس ءتىلىن مەڭگەرگەن. ەندى فەلدمارشالدى قارۋ-جاراقپەن, كاسىبي ساربازدارمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان سياقتى. ماسكەۋ حافتاردى قولداۋ ءۇشىن ۆاگنەر دەپ اتالاتىن جەكە اسكەري كومپانيانىڭ 300 جاۋىنگەرىن جىبەردى دەگەن اقپارات بار. ياعني, رەسەي بارلىق مۇمكىندىكتى قولدانعىسى كەلەدى. ماسەلەن, ەرتەڭ الدا-جالدا حافتار بيلىككە كەلە قالسا, ليۆياداعى تەرروريستەر, بوسقىندار ارقىلى ەۋروپاعا ىقپال جاساۋى مۇمكىن. سول ءۇشىن رەسەيدىڭ قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ فەلدمارشالمەن بىرنەشە رەت كەزدەسىپ ۇلگەرىپتى.
تريپولي – سوڭعى نىسانا. ەندىگى نەگىزگى كۇرەس ليۆيا استاناسى تريپولي ءۇشىن جۇرمەك. بىراق بۇل تەكتەتىرەس مىڭداعان ادام ءومىرىن جالماپ كەتەتىن قىرعىنعا اينالۋى ءمۇمكىن. كوپشىلىك ەلدەر وسىعان الاڭداپ وتىر. ەكىنشى جاعىنان, حاليفا حافتاردىڭ قازىرگى جاعدايى جاقسى. ول مۇنايلى اۋدانداردى يەمدەنىپ, اسكەر ۇستاپ وتىر. دەگەنمەن, تريپولي تۇبىندە جەڭىلسە, ونىڭ ساياسي, اسكەري ءحالى تىم ناشارلاپ كەتۋى دە عاجاپ ەمەس. وعان قوسا, حافتارعا باعىنعىسى كەلمەيتىن, سوعىستان شارشاعان قاتارداعى جۇرت تا, دالا كومانديرلەردى دە جەتەرلىك. ياعني, اسكەرباسى ءدال قازىر ۇلكەن تاۋەكەلگە بەل بۋىپ وتىر.
ءسوز سوڭىندا. ۇلتتىق ارميانىڭ باسشىسى حافتارمەن تانىس ديپلوماتتار ول ءوزىن اراب الەمىنىڭ, ليۆيانىڭ قۇتقارۋشىسى سانايدى دەيدى. ول سولاي ما, الدە كەرىسىنشە ليۆيانىڭ تۇبىنە جەتەتىن تۇلعا ما, ازىرگە بەلگىسىز. بىراق فەلدمارشال استاناعا جورىعىن ليۆياداعى بيىلعى سايلاۋ جانە ەلدەگى جاعدايدى رەتتەۋگە ارنالعان ۇلتتىق كونفەرەنتسيانىڭ الدىندا باستادى. باسقاشا ايتقاندا, حافتار ديپلوماتيا, كەلىسسوزدەن گورى قارۋدىڭ كۇشىنە كوبىرەك سەنەدى. ەگەر باسقا مەملەكەتتەردىڭ جۇرگەن جولىنا قاراساق, اسىرەسە, افريكا, لاتىن امەريكاسىنداعى, وسىنداي ساناداعى وفيتسەرلەردىڭ كەسىرىنەن مىڭداعان جان ازاماتتىق سوعىستاردا مەرت بولعان. كەيبىر ەلدەر ادامزات تاريحىنان ساباق المايتىن سياقتى.
