ەرلىكتى ەنشىلەگەن ەرلەر
سەنبى, 7 ءساۋىر 2012 7:57
قۇقىق قورعاۋشىلار ءۇشىن ەڭ باستى تالاپ بەيبىت ادامداردىڭ بەرەكەسىن الاتىن قىلمىستىڭ بەتىن اشىپ, ناقاق زارداپ شەككەندەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن قامتاماسىز ەتىپ, زاڭدىلىقتى ورناتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ورايدا استانا قالالىق ءىىد قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراسىندا انتىنا ادالدىق تانىتىپ, ادامداردىڭ قۇقىن قورعاۋدا ايرىقشا كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەندەرى بارشىلىق. ال ولاردىڭ بەيبىت كۇندە جاساعان ەرلىگى ەلدىڭ ريزاشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. ماسەلەن, سولاردىڭ بىرقاتارى رەتىندە اتار بولساق, تاياۋدا پرەزيدەنت جارلىعىمەن پوليتسيا ستارشيناسى نەسىپبەك ناكىشوۆ پەن پوليتسيا اعا سەرجانتى راحات ابديەۆ «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي استانا قالاسى ءىىد باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى امانتاي اۋباكىروۆ جول ساقشىلارىنا بۇل ماراپاتتى سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتتى.
سەنبى, 7 ءساۋىر 2012 7:57
قۇقىق قورعاۋشىلار ءۇشىن ەڭ باستى تالاپ بەيبىت ادامداردىڭ بەرەكەسىن الاتىن قىلمىستىڭ بەتىن اشىپ, ناقاق زارداپ شەككەندەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن قامتاماسىز ەتىپ, زاڭدىلىقتى ورناتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ورايدا استانا قالالىق ءىىد قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراسىندا انتىنا ادالدىق تانىتىپ, ادامداردىڭ قۇقىن قورعاۋدا ايرىقشا كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەندەرى بارشىلىق. ال ولاردىڭ بەيبىت كۇندە جاساعان ەرلىگى ەلدىڭ ريزاشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. ماسەلەن, سولاردىڭ بىرقاتارى رەتىندە اتار بولساق, تاياۋدا پرەزيدەنت جارلىعىمەن پوليتسيا ستارشيناسى نەسىپبەك ناكىشوۆ پەن پوليتسيا اعا سەرجانتى راحات ابديەۆ «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي استانا قالاسى ءىىد باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى امانتاي اۋباكىروۆ جول ساقشىلارىنا بۇل ماراپاتتى سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتتى.
مۇنداي قۇرمەتكە قوس پوليتسەي اسكەري جانە قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ءتيىستى دارەجەدە اتقارا العاندىعى مەن ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋدا ەرلىك پەن قايسارلىق كورسەتۋ ارقاسىندا جەتتى. بۇلار سول كۇنى كەزەكشىلىكتە جۇرگەن. كەنەتتەن اسپانمەن استاسقان كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ بىرىندە گاز باللونى جارىلىپ, ءۇشىنشى قاباتتا ورنالاسقان ەكى پاتەردەن ءورت شىققان كەزدە وتقا ورانعان ۇيگە دەمدەرىن ىشكە تارتا جىلدامداتا كىرىپ, ەڭ الدىمەن بالالار مەن ايەلدەردى كورپەگە وراپ شىعارا باستادى. سونان كەيىن قالعان پاتەرلەردەگى تۇرعىنداردى شىعارىپ, اۋرۋحاناعا جەتكىزدى.
ءدال وسى سالتاناتتى جيىندا الماتى اۋداندىق ءىىب جەدەل ۋاكىلى, پوليتسيا اعا لەيتەنانتى ەۆگەني گولوتويستروۆ تا گەنەرالدىڭ قولىنان ناگرادا الدى. ول وتكەن جىلدىڭ شىلدەسىندە قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزعان قىلمىستىق توپتىڭ جولىن كەسكەن بولاتىن. كۇدىكتى ەۆگەنيدى اۋىر جارالاپ ۇلگەرسە دە, پوليتسيا قىزمەتكەرى ونىڭ ادىمىن ۇزارتپادى. اسا اۋىر قىلمىسكەردى قۇرىقتاۋدا ەرلىك كورسەتكەنى ءۇشىن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن ەۆگەني گولوتويستروۆقا «قۇقىق ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋدە ۇزدىك شىققانى ءۇشىن» مەدالى تابىس ەتىلدى.
سونىمەن قاتار, پوليتسيا گەنەرال-مايورى ا.اۋباكىروۆ پاترۋلدىك پوليتسيا پولكىنىڭ ەكى قىزمەتكەرى – جانىبەك ءابدىراشيتوۆ پەن مارات راحىمجانوۆقا العىس جاريالادى. «بۇل جىگىتتەر پوليتسيادا قىزمەت اتقارۋعا ناعىز لايىقتى ازاماتتار», – دەدى ءىىد باسشىسى. سەبەبى, ولار دا وقالى كيىمدى تەككە كيىپ جۇرمەگەندەرىن دالەلدەدى. كۇن مۇڭارتىپ, كوڭىلگە مۇڭ ۇيالاپ تۇرعان ءبىر كۇندەرى ءوز مىندەتتەرىن اتقارىپ جۇرگەن ولار كوپىر ۇستىندە قۇلازىپ تۇرعان قىزدى كورەدى. مىناداي بەيۋاق ساتتە كوپىردىڭ جاعاسىنا كەلىپ داعدارىپ تۇرۋ ءبىر قاۋىپتىڭ بولارىن سەزدىرگەندەي ەدى. سويتكەنشە بولعان جوق الگى بويجەتكەن بيىكتەن قۇلاپ, مۇزداي سۋعا قۇلديلاي جونەلدى. ونىڭ سوڭىنان ويلانباستان سەكىرگەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ءوز ومىرىنە قول سالماق بولعان بويجەتكەننىڭ سۋعا باتۋىنا جول بەرمەي دەرەۋ جاعاعا الىپ شىقتى. ايتپەسە, مالتۋدى دا بىلمەيتىن قايران قىز بىردەن-اق سۋ تۇبىنە شوگۋى مۇمكىن ەدى. ازاماتتاردى قۇتقارىپ قالۋدا ءوز ءومىرىن تاۋەكەلگە تىگىپ باتىلدىق تانىتقانى ءۇشىن پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە «قۇقىق ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋدە ۇزدىك شىققانى ءۇشىن» مەدالى, ءىىم گراموتاسى مەن استانا قالاسى ءىىد باستىعىنىڭ العىس حاتى تابىستالدى.
ارينە, پوليتسيانىڭ نەگىزگى مىندەتى قوعامدىق ورىنداردا قۇقىق ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋ مەن بەيبىت ادامداردى قىلمىسكەرلەردەن قورعاۋ ەكەنى بەلگىلى. مىنە, سولاردىڭ ءبىرى كەشكى ۋاقىتتا قالا كوشەسىندە پاترۋلدە جۇرگەن جول پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى 5 قاباتتى تۇرعىن ۇيدەن قاتتى جارىلعىش زاتتىڭ دىبىسىن ەستيدى. تەز ارادا وقيعا ورنىنا جەتكەن ولار الدىمەن تۇرعىنداردى قاۋىپسىز ايماققا شىعارىپ, توتەنشە جاعداي قىزمەتى مەن جەدەل جاردەم شاقىرادى.
تۇرعىن ۇيدەگى جارىلىس پاتەرلەردىڭ بىرىندەگى گازدىڭ شىعۋ سالدارىنان بولعان. جارىلىس تولقىنىنان كورشى پاتەردىڭ قابىرعاسى قۇلاپ, ول جاقتان بالانىڭ جىلاعان داۋىسى ەستىلدى. كەز كەلگەن ارەكەتتىڭ قايعىلى جاعدايعا سوقتىراتىنىن بىلەتىن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ورتكە ورانعان ۇيگە كىرىپ, جاس بالا مەن قارت ايەلدى الىپ شىعادى. سونان سوڭ وزگە تۇرعىنداردى بىرتىندەپ شىعارا باستايدى.
ال جۇماباەۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى ۇيلەردىڭ بىرىندە ءورت شىققاندا, سول ماڭدا جۇرگەن پاترۋلدىك پوليتسيا پولكىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كىشى سەرجانت ميراس قابدىشەۆ, تاجىريبەدەن ەندى عانا ءوتىپ جۇرگەن ادىلەت ىسقاقوۆ وقيعا ورنىنا ءبىرىنشى بولىپ جەتتى. ولارعا پاترۋلدىك پوليتسيا پولكىنىڭ اعا سەرجانتى تالعات قولشىباەۆ قوسىلدى. ءسويتىپ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كىرەبەرىس دالىزگە ەنگەندە 5-قاباتتا ءليفتىنىڭ جانىپ جاتقاندىعىن اڭعاردى. اۋەلى بىردەن ءورت ءسوندىرۋ, جەدەل جاردەم قىزمەتىن شاقىرعان ولار جەدەل تۇرعىنداردى تىسقا شىعارۋعا كىرىستى. ءورتتىڭ قويۋ ءتۇتىنى كىرەبەرىستى وراپ, تۇرعىنداردىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونە باستايدى. سونان باتىلدىق ارەكەتكە بارعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى تەز ارادا تۇرعىنداردى شىرت ۇيقىدان وياتىپ, تىسقا الىپ شىعادى. ءورتتىڭ تۇتىنىنەن 5-قاباتتا تۇراتىن قاريا ەسىنەن تانىپ قالعان. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قاريانى كوتەرىپ ءبىرىنشى قاباتقا جەتكىزىپ, دارىگەرلەردىڭ قاراۋىنا تاپسىرادى.
مىنە, استانالىق ساقشىلاردىڭ مۇنداي ەرلىگىن ايتا بەرسە, ادام جانى رۋحتانىپ, يگى ىستەرىنەن نۇرلانا تۇسەدى. ال ەلوردالىق پوليتسەيلەردىڭ بەيبىت كۇندەگى ەرلىك ىستەرىنىڭ كوبەيە تۇسكەندىگى دە جالپى استانا قالاسىنىڭ ءىىد قىزمەتىنىڭ جولعا قويىلۋىنان دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ماسەلەن, استانا قالاسىنىڭ ءىىد جەدەل باسقارۋ ورتالىعى قايتا تۇلەپ, جاڭارعان جانە قايتا جاراقتانعان مەكەمەگە اينالدى. جبو قايتا جاسالعان جوندەۋ جۇمىستارىنان سوڭ ورتالىقتىڭ ءتيىمدى جانە قولايلى جۇمىس اتقارۋىنا بارلىق جاعداي جاسالىپ, ءوز جۇمىسىن ءارى قاراي جەتىلدىرۋدە. بوس ورىندار قوسىمشا جۇمىس تەتىكتەرىنە اينالىپ, كومپيۋتەرلەر مەن تەحنيكا جاڭارتىلدى.
بەينەباقىلاۋ جۇيەسىنىڭ تەحنيكالىق جابدىقتالۋى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە بەينەمونيتورينگ جاعدايى جانە ءارتۇرلى نىسانداردى باقىلاۋدا عانا ەمەس, قالاداعى قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدا جانە ينتەللەكتۋالدى ساراپتاما جۇرگىزۋدى قولدانا وتىرىپ, قالا ينفراقۇرىلىمىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە قولۇشىن بەرەدى. بەينەساراپتاما جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەسى كوشەلەر مەن الاڭداردى قوسا العاندا قوعامدىق ورىندارداعى جاعدايدى ۇنەمى باقىلاۋعا, توننەلدەر مەن اينالما جولدى قوسا العاندا اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋ, جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن بۇزۋ فاكتىلەرىن اۆتوماتتى تۇردە تىركەۋ, قالاعا اۆتوكولىكتەردىڭ كىرۋ, شىعۋى مەن اۆتوموبيلدەردىڭ كولىك اعىنىندا جول قوزعالىسى ەرەجەسىن بۇزعان, ىزدەۋدە جۇرگەن, ايداپ اكەتىلگەن كولىكتەردى انىقتاۋدى جۇزەگە اسىرادى.
سونىمەن قاتار «ينتەگرا» ينتەللەكتۋالدى جۇيەسى ىسكە قوسىلسا, ونىڭ نەگىزگى ماقساتى باعدارشامنىڭ تىيىم سالىنعان بەلگىسىنە ءوتۋ جانە جولدىڭ جالپى سىزىعىن قيۋ, قارسى باعىتقا شىعۋ, ت.ب. جول قوزعالىسى ەرەجەسىن بۇزۋ فاكتىلەرىن اۆتوماتتى تۇردە انىقتاپ وتىرادى. انىقتالعان اقپاراتتار پروتسەسسينگ ورتالىعىنا جىبەرىلىپ, جول ەرەجەسىن بۇزۋشىلارعا اكىمشىلىك ايىپپۇل تولەيتىندىگى تۋرالى حاتتامالار جونەلتىلەدى. ماسەلەن, 2011 جىلدىڭ 5 قىركۇيەگى مەن 5 جەلتوقسان ارالىعىنداعى «ينتەگرا» ينتەللەكتۋالدى جۇيەسىمەن انىقتالىپ تولەنگەن ايىپپۇلدىڭ كولەمى 22 ملن. تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ بەينەباقىلاۋ وپەراتورلارى ادامداردىڭ كوپ شوعىرلاناتىن جەرلەرى مەن ءوزىنىڭ اكىمشىلىك تەرريتورياسىن باقىلاي الادى. قىلمىستىڭ ورىن الۋىن جانە قۇقىق بۇزۋشىلىقتى انىقتاعان جاعدايدا وقيعا ورنىنا ارنايى جاساقتى جىبەرۋ ءۇشىن توپ وفيتسەرىنە حابار تۇسەدى. قازىرگى ۋاقىتتا استانادا قوعامدىق ورىندار مەن جول ايىرىقتارىندا, ءۇي اۋلالارى مەن ءىىو تەرريتوريالارىنا قويىلعان 420 سىرتقى كامەرا جۇمىس ىستەيدى. وسى بەينەباقىلاۋ جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا 121 قىلمىس اشىلىپ, 24 905 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق دەرەگى انىقتالدى. مىنە, وسىلايشا ەلوردالىق پوليتسەيلەردىڭ ءىسى تىنىشتىق پەن قاۋىپسىزدىكتىڭ ۇلگىسىنە اينالۋدا.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.
