ساياسات • 08 ءساۋىر, 2019

پرەزيدەنتتىڭ العاشقى ساپارى رەسەي باق-تارىندا قالاي كورىنىس تاپتى

1331 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىلعى 3 ساۋىردە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسەيگە رەسمي ساپارمەن بارعانى بەلگىلى. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين­نىڭ ۇسىنىسى, دالىرەگى شاقىرۋى نەگىزىندە ۇيىمداستىرىلعان اتالعان ساپار­دىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى زور بولدى. ويتكەنى وسى اۋقىمدى شارا بارىسىندا قازاق­ستان-رەسەي قارىم-قاتىناسى ءوزىنىڭ ءداستۇرلى جولىن دوستىق پەيىلمەن ودان ءارى جالعاس­تىرا بەرەتىنى ناقتى ايتىلدى. ارينە بۇل ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى زور رەسەيمەن ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىعىمىز ۋاقىت تالابىنا ساي دامي تۇسەتىنىن كورسەتەدى.

پرەزيدەنتتىڭ العاشقى ساپارى رەسەي باق-تارىندا قالاي كورىنىس تاپتى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ماسكەۋگە جاساعان رەسمي ساپارى حا­لىق­ارالىق قوعامداستىق­تىڭ نا­زا­رىن اۋدارعان ساياسي وقي­عا­لاردىڭ ءبىرى بولعانى انىق. وسى ورايدا وتاندىق, شەتەل­دىك, ولاردىڭ ىشىندە, اسىرەسە رەسەيلىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى كوپتەگەن حابار تاراتتى, سونداي-اق ساپاردىڭ ءمان-ماڭىزىن اشىپ كورسەتە وتىرىپ, ءوزارا بايلانىستاردىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى تۋرالى وي-تولعامدار مەن پىكىرلەردى كەڭىنەن جاريالادى.

رەسەيدىڭ ىقپالدى ءارى جە­تەكشى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ ماسكەۋگە رەسمي ساپارى قازاقستان-رەسەي قاتىناستارى­نا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىن جارىسا جازدى. سونداي-اق ولار قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پرەزيدەنت رەتىندە شەتەلدەرگە ساپارلارىن الدىمەن رەسەيدەن باستاعانىنا ماڭىز بەردى. 

سونىمەن قاتار رەسەيلىك باق-تار قازاقستاننىڭ كوپ­ۆەكتورلى ساياسات ۇستانىپ, باتىس پەن شىعىستىڭ ارا­سىندا «التىن كوپىر», سەنىمدى, تەڭ دارە­جەلى سەرىكتەس مەملەكەت رەتىندە تانىل­عانىنا, ەلىمىزدىڭ وسى باعىتىن حالىق­ارا­لىق قوعام­داستىق ۇدايى قولداپ كەلە جات­قانىنا, قازاقستان مەن رەسەي­دىڭ جاي عانا كورشىلەس ەلدەر عانا ەمەس, بارلىق سالا­لار بويىنشا, اسىرەسە ساياسي-ەكو­نو­مي­كالىق تۇرعىدا سەنىمدى سەرىك­تەس بولا ءبىل­گەنىنە, سونداي-اق نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ الەمدىك جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋداعى رولىنە باسا نازار اۋدارعان.

تارقاتا ايتار بولساق, «ريا نوۆوستي» اگەنتتىگى قازاقستان پرەزيدەنتى مەن رەسەي باسشىسىنىڭ كەلىسسوزدەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالىپتاستىرعان داستۇرگە ساي وتكەنىن ايتا كەلىپ, ۆ.ءپۋتيننىڭ: «ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتىنە ءوزىنىڭ شەتەلدىك ءبىرىنشى رەسمي ساپارىن ءبىزدىڭ ەلگە, رەسەيگە جاساعانىنا ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز. ءتۇرلى مەملەكەتتىك لاۋازىمداردا قىزمەت ەتكەن قاسىم-جومارت توقاەۆ مىرزا بۇعان دەيىن رەسەيلىك ارىپتەستەرى­مەن تىعىز بايلانىستا بولعاندىقتان, پرەزيدەنت رەتىندە دە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق پەن وداقتاستىق قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋعا ۇنەمى نازار اۋداراتىنىنا كۇمان جوق», دەگەن سوزىنە ەكپىن بەرگەن.

اتالعان اقپارات اگەنتتىگى قازاقستان پرەزي­دەنتى ق.توقاەۆ­تىڭ ەكى ەل اراسىن­داعى دوس­تىق قارىم-قاتىناستار­دى جال­عاس­­تىرۋ ءوزىنىڭ مىندەتى ەكەنىن ايت­قانى­نا نازار اۋدارعان. وسى ورايدا اگەنتتىك قازاقستان باسشىسىنىڭ: «ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىز ۇنەمى دامىپ كەلەدى. مەنىڭ مىندەتىم – وسى ستراتەگيالىق بايلانىستىڭ ۇزدىكسىز جالعاسۋىن قامتاماسىز ەتۋ. مەن ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ دوستىق الەۋەتىن نىعايتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمدى سالامىن», دەگەن ءسوزىن كەلتىرەدى. سونداي-اق «ريا نوۆوستي» رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين مەن ونىڭ قازاقستاندىق ارىپتەسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «استانا پروتسەسى» اياسىندا سيرياداعى قاقتى­عىستى شەشۋ جونىندەگى كۇش-جىگەردى جالعاستىرۋعا كەلىسكەنىن جازدى. 


«ارگۋمەنتى ي فاكتى» (AIF.RU) سايتى ماسكەۋدە وتكەن كەلىسسوزدەردەن كەيىن قازاق­ستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ پەن رەسەي پرە­زي­دەنتى ۆ.پۋتين بىرلەس­كەن ءما­لىم­دەمە قابىلداعانىن, وندا ەكى ەل ارا­سىن­داعى ستراتەگيالىق ىنتى­ماق­تاس­تىق­تى نىعايتۋعا قاجەتتى بارلىق ماسە­لە­لەر, وڭ كوزقاراستار قامتىلعانىن اتاپ كور­سە­تكەن.
رەسەي باسشىسىنىڭ ءسوزىن العا تارتقان AIF.RU بۇل مالىمدەمەنىڭ بولاشاققا سەنىممەن قاراۋعا, العا قاراي ىلگەرىلەۋ ءۇشىن ءتيىمدى جوسپار قۇرۋعا, ءتۇرلى سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن جەتكىزگەن.

«روسسيسكايا گازەتا» (RG.RU) پورتالى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن بۇرىننان تانىس ەكەندەرىن ايتا كەلىپ, مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ءبىر-بىرىنە ايتقان جىلى لەبىزدەرىنە توقتالعان. وسى ورايدا RG.RU پورتالى ۆ.ءپۋتيننىڭ: «ءسىز ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناستارىمىزدىڭ دەڭگەيىن بىلەسىز. ءسىز رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى بايلانىستار­دى وسى دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن كوپ قىزمەت اتقاردىڭىز. ارينە, بۇل ماسەلەدە ەڭ الدىمەن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ەڭبەگى ايرىقشا. ءبىز ءوزارا ىنتىماق­تاستىعىمىزدى نىعايتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەدىك, ناتيجەسىندە كوپ جەتىستىككە جەتتىك», دەپ قازاقستاندىق ارىپتەسىنە ايتقان سوزىنە توقتالعان.

سونىمەن بىرگە RG.RU پورتالى رەسەي باسشى­سى­نىڭ: «ءبىز جاي عانا سەرىكتەس ەمەسپىز, ءبىز ەڭ جاقىن وداقتاسپىز», دەگەن سوزىنە ءمان بەرە وتىرىپ, ۆ.ءپۋتيننىڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتى­ناس­تار حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىندا دا, ەكىجاقتى بايلانىستاردا دا ءتيىمدى دامىپ كەلە جاتقانى, بۇل ءوز كەزەگىندە ەكى مەملەكەت حالىقتارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە وڭ اسەر ەتەتىن ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە جول اشاتىنى تۋرالى پىكىرىن جەتكىزگەن. سونداي-اق اتالعان پورتال ق.توقاەۆتىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتى جاساۋعا كۇش-جىگەرىن ايامايتىنى جونىندە ايتقانىن كەلتىرگەن. بۇعان قوسا, «روسسيسكايا گازەتا» ق.توقاەۆتىڭ «1992 جىلعى شارتتى دايىنداۋعا قاتىسقانىم ەسىمدە, وسى كەلىسىم نەگىزىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز وداقتاستىق قاتىناستارعا مۇمكىندىك الدى. ءبىز وداقتاستىق قارىم-قاتىناستار جانە ولاردان تۋىندايتىن مىندەتتەمەلەر تۋرالى جاقسى بىلەمىز», دەگەن ءسوزىن جاريالادى.

وسى ارادا ايتا كەتەيىك, اتالعان ساپار بارى­سىن­دا ق.توقاەۆ «روسسيسكايا گازەتا»-عا سۇحبات بەرگەن. وندا قازاقستان-رەسەي قارىم-قاتىناسى, حالىقارا­لىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىك, وڭىرارالىق بايلانىس جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسە­لە­­لەر قامتىلعان-دى.

ال «موسكوۆسكي كومسومولەتس» («MK.ru»): «قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۆلادي­مير پۋتين ءبىر-ءبىرى­مەن تانىسۋ ءۇشىن ۋاقىت جۇمسامادى. ساراپشىلار قازاق­ستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتىنىڭ ماسكەۋگە جاساعان ساپارى بارىنشا سىپايى وتەتىنىن ايتقانىمەن, پرەزيدەنتتەر وزدەرىنىڭ جاۋىن­گەر­لىك-كوشباسشىلىق رۋحىن كورسەتتى جانە ىنتى­ماق­­تاس­تىقتى جالعاستىرۋعا باعىتتالعان ءبىر­قاتار كەلى­سىمدەرگە قول قويدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە ماسكەۋگە ساپار جاساۋ ءۇشىن دايىندالۋعا ەكى اپتا عانا ۋاقىت كەتتى. ول انت قابىلداعان كۇنى كرەملدەن شاقىرۋ الدى. اقور­دا بىردەن كەلىستى. بۇل كوپۆەكتورلى ساياسات ۇستا­نا­تىن قازاقستان رەسەيدىڭ الداعى ۋاقىتتا باستى سەرىك­تەسى ءارى وداقتاسى بولىپ قالا بەرەتىنىن كورسە­تەدى.

ۆلاديمير پۋتين قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتى كرەملدىڭ ۇلكەن سارايىندا قابىل­دادى. بۇل فورمات ادەتتە ەڭ قۇرمەتتى قوناقتار ءۇشىن قولدانىلادى.

پرەزيدەنتتەر ءبىر-بىرىمەن ارنايى تانىسۋدى قاجەت ەتپەدى. ولار العاش رەت 2000 جىلى تانىسقان. سودان بەرى ولار ءتۇرلى الاڭداردا بىرنەشە رەت كەزدەسكەن», دەپ جازدى.

سونىمەن قاتار رەسەيلىك باسقا دا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى جان-جاقتى نىعايتۋعا دەگەن ورتاق نيەتتىڭ بار ەكەنىن, قازاقستان مەن رەسەي ءتۇرلى سالالار بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋدا مول تاجىريبە جيناقتاعانىن, تاراپتار ءۇشىن ماڭىزى زور ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ قۇقىقتىق بازاسىن قۇرايتىن مەملەكەتارالىق جانە ۇكىمەتارالىق 450-دەن استام قۇجات قابىلدانعانىن, ولاردىڭ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قاراۋعا, بارلىق باعىتتارداعى ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن, قازاقستاندا جۇمىس ىستەيتىن 9 مىڭنان استام بىرلەسكەن كاسىپورىن اراداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارعا زور ۇلەسىن قوسىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە رەسەيلىك باق پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان-رەسەي بايلانىستارىن ورىستەتە تۇسۋگە كۇش سالاتىنى جونىندە ايتقان ءسوزىن جارىسا جاريا­لا­دى.


سوڭعى جاڭالىقتار