ايتا كەتەيىك, بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا اقبوكەننىڭ ەڭ كوپ ساقتالعان جەرى – وسى اق جايىق ءوڭىرى بولىپ قالدى. مۇندا 2018 جىلى وتكەن اۋە ساناعى 135 مىڭ اقبوكەن بار ەكەنىن كورسەتكەن. ال قازاقستاننىڭ 5 وبلىسى اۋماعىن قامتىپ, اقبوكەننىڭ ەڭ كوپ ءوسىپ-ونەتىن اۋماعى سانالاتىن بەتپاقدالا پوپۋلياتسياسى وتكەن جىلدارى توتەن كەلگەن ىندەتتەن مۇلدەم ازايىپ, نەبارى 76 مىڭ باس بولىپ قالدى. ءۇستىرت پوپۋلياتسياسىنداعى اقبوكەن سانى 3,7 مىڭ باستان اسپايدى. سوندا كەڭ بايتاق قازاق دالاسىندا جەز كيىكتىڭ جالپى سانى – نەبارى 215,1 مىڭنان اسپايدى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, بۇل وتە از.
بريفينگكە قاتىسقان باتىس قازاقستان وبلىسى پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى باۋىرجان احمەتجان زاڭسىز كيىك اۋلاپ, دەريۆاتتارىن ساۋدالاعانى ءۇشىن وڭىردە 2017 جىلى – 33 ادام, 2018 جىلى – 55 تۇلعا سوتتالعانىن ايتادى. سونىڭ ىشىندە 2018 جىلى 7 ادام ءارتۇرلى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايرىلىپ, تۇرمە جازاسىنا كەسىلگەن. وسى ەكى جىلدا 79 تۇلعانىڭ باس بوستاندىعى شەكتەلىپ, 2 ادامعا ايىپپۇل سالىنىپى.
- وسى مەرزىمدە براكونەرلەردەن كيىكتىڭ 616 توشكەسى مەن 955 ءمۇيىزى الىنىپ, 25 مىلتىق, 1205 وق-ءدارى, 18 پىشاق پەن 19 قولارا تاركىلەنىپ, جويىلدى. مەملەكەت پايداسىنا 14 اۆتوكولىك, 3 قارشانا مەن 1 كۆادروتسيكل تاركىلەندى, - دەيدى باۋىرجان زاكي ۇلى.
براكونەرلەردەن تارتىپ الىنعان 2 «Toyota Land Cruiser» مەن 1 «نيۆا» كولىگى, 1 قارشانا كيىك قورعاۋشىلاردىڭ بالانسىنا بەرىلگەن. ءسويتىپ, بۇرىن قاراقشىلاردىڭ تاقىمىندا بولعان كولىكتەر ەندى اقبوكەندى قورعاۋعا قىزمەت ەتىپ ءجۇر ەكەن.
دەگەنمەن, وسى زاڭسىز كيىك اۋلاۋشىلاردىڭ ءىس-ارەكەتىنەن مەملەكەتكە, تابيعاتقا كەلگەن شىعىننىڭ ورنى تولۋى قيىن. ماسەلەن, جوعارىدا اتالعان قىلمىستاردىڭ سەبەبىنەن بارلىعى 1,1 ملرد. تەڭگە زالال كەلتىرىلگەن بولسا, سوت ورىنداۋشىلارى ازىرگە سول شىعىننىڭ 12 ملن. تەڭگەسىن عانا وندىرە العان. پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىلەرىنىڭ نەگىزىندە 13 اۆتوكولىككە, 15 جىلجىمايتىن م ۇلىككە تيىم سالىنعان. «باسقا دا ءتيىستى ماجبۇرلەپ ءوندىرۋ شارالارى قابىلداندى» دەيدى پروكۋراتۋرا وكىلى. ياعني, سوتتالعان تۇلعالاردىڭ شەتەلگە شىعۋىنا شەكتەۋ قويىلىپ, ولار جۇمىس ىستەيتىن بولسا, جالاقىسىنىڭ ءبىر بولىگى ءماجبۇرلى تۇردە مەملەكەت ەسەبىنە اۋدارىلادى.
- بيىل باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىندا كيىكتى زاڭسىز اتۋ وقيعاسى تىركەلگەن جوق. ونىڭ ءبىر سەبەبى, وڭىردە قىس قاتتى بولىپ, قار قالىڭ تۇسۋىنە بايلانىستى اقبوكەن قىستا اتىراۋ وبلىسى اۋماعىنا ويىستى. ول جاقتاعى ارىپتەستەرىمىز جىل باسىنان بەرى زاڭسىز كيىك اۋلاعان 1 وقيعانى انىقتاعان, - دەيدى باتىس قازاقستان وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى زاكاريا تۇراليەۆ.
جالپى, زاڭسىز كيىك اۋلاۋ وقيعالارىنىڭ كوبەيۋىنە – وڭتۇستىك ازيا ەلدەرىنىڭ قارا نارىعىندا اقبوكەن دەريۆاتتارىنىڭ وتە قىمبات باعالانۋى سەبەپ بولىپ وتىر. زاكاريا تۇراليەۆتىڭ اۋىنشا, قارا نارىقتا كيىك ءمۇيىزىنىڭ ءبىر كيلوگرامى – 150 مىڭ تەڭگەدەن جوعارى باعالاناتىن كورىنەدى. ءتيىستى ورگاندار كيىك ءمۇيىزىنىڭ زاڭسىز ساۋداسىن قۇرىقتاۋعا دا باسا نازار اۋدارادى.
پروكۋروردىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلى اقبوكەنگە قاتىستى بوكەي ورداسى اۋدانىندا - 2, جاڭاقالا اۋدانىندا - 4, جانىبەكتەن - 5, قازتالوۆ اۋدانىندا – 7 قىلمىس تىركەلگەن. ايتا كەتەيىك, 2018 جىلى 19 اقپاندا قازتالوۆ اۋدانى سوتىنىڭ شەشىمىمەن ۇيىمداسقان توپ وكىلدەرى – ن.سادىقوۆ, م.ايشەۆ, ا.جانعاباەۆ, ا.تايعارەنوۆ, ە.قادىروۆ 5-8 جىلعا سوتتالعان بولاتىن. مۇنداعى توپ جەتەكشىسى نۇرعازى سادىقوۆ ءوزى «وحوتزووپروم» ءوب» رمقك قىزمەتكەرى بولا تۇرا, قىزمەت بابىن پايدالانىپ, ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرعان جانە وعان باسشىلىق جاساعان. ول توپ مۇشەلەرىنە جايىلعان كيىكتىڭ قاي جەردە ەكەنىن, ورال قالاسىنان ينسپەكتوراردىڭ تەكسەرەتىن مارشرۋتتارىن ايتىپ, باعىتتاپ وتىرعان. ءسويتىپ ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى 2016 جىلدىڭ ساۋىرىنەن باستاپ 2017 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنا دەيىن قازتالوۆ, جانىبەك, بوكەي ورداسى اۋداندارى جانە اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇرمانعازى اۋدانى اۋماقتارىندا زاڭسىز كيىك اتىپ, ولاردىڭ مۇيىزدەرىن ساقتاعان. سونداي-اق توپ جەتەكشىسى ن.سادىقوۆ جانە توپ مۇشەسى م.ايشەۆ اتىس قارۋىن, وق-دارىلەردى زاڭسىز يەمدەنىپ, ساقتاعان. قىلمىستىق توپ وسى ۋاقىت ارالىعىندا 500-گە جۋىق كيىكتىڭ كوزىن قۇرتىپ, 745 273 800 تەڭگەنىڭ زالالىن كەلتىرگەن.
سونداي-اق 2018 جىلى اقتوبە گارنيزونىنىڭ اسكەري سوتىنىڭ شەشىمىمەن جانىبەك اۋدانىندا اسكەري قىزمەتكەر سوتتالدى. ياعني, شەكارا قىزمەتىنىڭ اسكەري قىزمەتكەرى زاڭسىز كيىك اۋلاپ, قولعا تۇسكەن.
قازاقستاندا ءبىر باس كيىكتىڭ قۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىنا سايكەس 3,7 ملن. تەڭگەگە باعالانعان. ال كيىكتى زاڭسىز اۋلاعانى جانە ولاردىڭ دەريۆاتتارىمەن زاڭسىز اينالىسقانى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 337 جانە 339-باپتارىمەن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ جانە 7 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىن ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعان.
باتىس قازاقستان
