بۇل سپورت ءتۇرى قازىر حالىقارالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەن. جىل سايىن الەم جانە قۇرلىق چەمپيوناتتارى ءوتىپ تۇرادى. جەڭىمپازدارىمىز دا بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى – الەمنىڭ 8, ەلىمىزدىڭ 13 دۇركىن چەمپيونى اسەل داليەۆا. توعىزقۇمالاقشى قارىنداسىمىزدىڭ جەتكەن بيىگىنە تەڭەسەر ادام الەمدە ازىرگە جوق. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى جانە «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى اسەل ەگىزبايقىزىن ۇلت مەيرامى قارساڭىندا اڭگىمەگە تارتتىق.
– ۇلتتىق وينىمىز توعىزقۇمالاققا قالاي كەلدىڭىز؟
– توعىزقۇمالاق وينىنا العاش انام الىپ كەلدى. مەن ول كەزدە 9 جاستا ەدىم. وعان دەيىن ول كىسى مەنىڭ توعىزقۇمالاققا قىزىعۋشىلىعىمدى بايقاپ, ويىن تاقتاسىن ساتىپ الىپ بەرگەن-ءتىن. ءتىپتى, ويىننىڭ ەرەجەلەرىن دە ءوزى ۇيرەتتى.
– ءسىزدى قازىر كاسىبي توعىزقۇمالاقشى رەتىندە الەم تانيدى. وسىنداي دارەجەگە جەتكىزگەن باپكەرىڭىز كىم؟
– مەنىڭ باعىمدى اشقان باپكەرىم – ەركەتاي يمامباەۆ. وسى كىسى ماعان ويىنىڭ العاشقى ءالىپپەسىمەن قوسا, ادامي بولمىس, تۇلعالىق قاسيەتتەرگە ءتان كوپ دۇنيە ۇيرەتتى. مەنى كۇنىنە 3 ساعات, ال دەمالىس كۇندەرى 6 ساعات جانە ودان دا كوپ ۋاقىت جاتتىقتىراتىن. مەن بۇلاي ۇزدىكسىز ەڭبەكتەنۋدەن ەش جالىققان ەمەسپىن. ويتكەنى مەنىڭ بويىمدا اتالعان ويىنعا دەگەن ۇلى قۇشتارلىق وياندى. ءتىپتى, توعىزقۇمالاق ءومىرىمنىڭ ءبولىنبەس ءبىر بولشەگى دەسەم دە بولادى. كىشكەنتاي كەزىمدە انام مارقۇم: «اسەلدىڭ جاتتىعىپ جۇرگەن ۇيىرمە ورتالىعىنا وزىمەن بىرگە توسەگى مەن كورپە-جاستىعىن اپارىپ سالىڭدار», دەپ ازىلدەيتىن. سەبەبى مەن ازاندا كەتكەننەن ءتۇن ورتاسىندا ۇيگە ءسۇرىنىپ-جىعىلىپ جەتۋشى ەدىم.
– توعىزقۇمالاق باسقا سپورت تۇرلەرى سياقتى باسەكە ارقىلى داميتىن قيمىل-قوزعالىس جاتتىعۋى ەمەس. ياعني, جارىستارعا دايىندىق بارىسىن قالاي جەتىلدىردىڭىز؟
– راسىندا, توعىزقۇمالاق وينى دەنە جاتتىعۋىن قاجەت ەتپەيدى. مەكتەپ قابىرعاسىندا وقىپ جۇرگەن جىلدارى قىزىلوردا قالاسىنداعى «توعىزقۇمالاق» كلۋبىنا بارىپ, تاجىريبەلى سپورت شەبەرلەرىمەن بىرگە جاتتىعاتىنمىن. قازىرگى تاڭدا سپاررينگ-قارسىلاسىم بار. ول توعىزقۇمالاقتان ەرلەر اراسىندا تۇڭعىش الەم چەمپيونى – عالىمجان تەمىرباەۆ. ەكەۋمىز ۇنەمى بىرگە جاتتىعامىز. جالپى, مەن جارىس بىتكەن سوڭ تاڭداۋلى ويىنداردىڭ كوشىرمەسىن كۇندەلىگىمە جازىپ الىپ, ۇيگە كەلىپ ونى ءيى قانعانشا زەرتتەيمىن. سوسىن كەلەسى جارىسقا سول ويىنداعى كۇردەلى پارتيالاردىڭ قۇرىلۋىنا قاراي دايىندىق جۇمىستارىن جاسايمىن. نەگىزى وتىرىپ وينايتىن, قوزعالىسى جوق سپورت تۇرلەرى قاجىرلىلىقتى ەرەكشە قاجەت ەتەدى.
– الەمدە توعىزقۇمالاققا ۇقساس تاقتا ۇستىندە وينالاتىن زياتكەرلىك ىڭعايداعى 400-دەن استام ويىن ءتۇرى بار ەكەن. وسىلاردان قانداي ويىن ءتۇرلەرىن بىلەسىز؟
– دۇنيە جۇزىندە توعىزۇمالاققا ۇقساس ويىندار وتە كوپ. وسىلاردىڭ ىشىندە: مانگالا, وۆاري, كالاح, ت.ب. تۇرلەرىن جاقسى بىلەمىن. ويناپ تا ءجۇرمىن. بىراق ماعان قاتتى ۇنايتىنى – وۆاري. بۇل ويىننان بىرنەشە تۋرنيرگە قاتىسىپ تا ۇلگەردىم. شۆەيتساريانىڭ لياتۋردەپە جانە فرانتسيانىڭ كانن قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق تۋرنيرلەردە جۇلدەلى ورىنعا يە بولدىم. توعىزقۇمالاق ويناي بىلەتىن ادام بۇل ويىنداردى تەز ءارى وڭاي مەڭگەرە الادى. سەبەبى بۇل ويىندار توعىزقۇمالاق سياقتى كۇردەلى ەمەس, ويىن ەرەجەلەرى دە جەڭىل.
– توعىزقۇمالاق ويىنىنىڭ جوعارىداعى «ارىپتەستەرىنەن» ەرەكشەلىگى قانداي؟
– مەن بىلەتىن ۇلتتىق زياتكەرلىك ويىنداردىڭ ىشىندە ەڭ كۇردەلىسى – توعىزقۇمالاق. سەبەبى باسقا ويىنداردا قۇمالاق نەمەسە تاس سانى از بولادى. ايتالىق, وۆاري وينىندا بارلىعى 48 تاس, ال ءبىزدىڭ توعىزقۇمالاقتا 162 قۇمالاق بار. قارسىلاستى جەڭۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 82 قۇمالاق جيناۋ قاجەت جانە باسقا ويىنداردان نەگىزگى ەرەكشەلىگى – «تۇزدىق» ەرەجەسى. بۇل ەرەجە باسقا ويىنداردا مۇلدەم جوق.
– شەتەلدەردە توعىزقۇمالاق تەكتەس ويىنداردا ۇل مەن قىزدار ءبىر-بىرىنە قارسىلاس بولا الادى. ال بىزدە ۇلدار جەكە, قىزدار جەكە باق سىناسادى. سىزدىڭشە, قايسىسى دۇرىس؟
– ءيا, شەتەلدىكتەر سولاي وينايدى. مەنىڭ ويىمشا, ەرلەر جەكە, ايەلدەر جەكە ويناعانى دۇرىس. ولاي دەيتىنىم, ەرلەر قاي جاعىنان الىپ قاراساڭىز دا قىزدارعا قاراعاندا قۋاتتى. قاجىرلىلىعى جاعىنان دا, ويلاۋ جۇيەسىمەن دە ويىن بارىسىندا بىزدەن كوشىلگەرى. سوندىقتان ەر مەن ايەل جەكە-جەكە ءبىر-بىرىنە قارسىلاس بولعانى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن.
– توعىزقۇمالاققا اسىرەسە ەۋروپا ەلدەرى ايرىقشا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر دەگەن اقپار بار...
– سەبەبى توعىزقۇمالاق ويىنى – ادامعا سابىرلىلىقتى, قايسارلىقتى, تاۋەكەلشىلدىكتى, شىدامدىلىقتى, ارقاشان دا دۇرىس شەشىم قابىلداۋدى, سونداي-اق العا ماقسات قويا ءبىلۋدى جانە سول ماقساتقا جەتۋدى ۇيرەتەدى. وسىنى اڭعارعان ەۋروپالىقتار سوڭعى جىلدارى قاتتى قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا.
اڭگىمەلەسكەن بەكەن قايرات ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
