حاليل اكىنجى,
تۇركى كەڭەسىنىڭ ەكس-باس حاتشىسى (تۇركيا)
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەڭەس وكىمەتى قۇلاعان تۇستان مەملەكەت تىزگىنىن ۇستاعان, كەڭەستىك اقىل-ويدى جەڭىپ شىققان سيرەك كەزدەسەتىن مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەسىمى تاريحقا التىن ارىپپەن جازىلاتىنىنا ەش كۇمان جوق. سەبەبى مەملەكەتتىك جانە ۇلت قۇرۋ بارىسىندا پراگماتيكالىق تۇسىنىككە يەك ارتىپ, ەلدىڭ كەلەشەگى ءۇشىن قابىلداعان ناقتى شەشىمدەرى ءوز جەمىسىن بەردى.
جاساعان ءاربىر قادامى كەلەسى قادامنىڭ ىرگەتاسىن قالادى جانە سولاردى جەرىنە جەتكىزىپ ورىنداي ءبىلدى. ول سوڭىنان ەشقانداي قيىندىقتاردى قالدىرماۋعا تىرىستى. مىسالى, كوپتەگەن جاڭا تاۋەلسىز رەسپۋبليكالار اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ شەكاراسىن بەكىتتى, ياعني ەكى ءىرى كورشىسى – رەسەي مەن قىتاي, سونداي-اق باسقا دا كورشىلەس ەلدەرمەن كەلىسىمگە كەلىپ, شەكاراسىن زاڭدى تۇردە شەگەندەدى.
كەڭەس وكىمەتىنەن تاۋەلسىزدىك العانىنا كوپ ۋاقىت وتپەستەن, حالىقارالىق قوعامداستىقتا بەدەلدى ورىنعا يە مەملەكەت قۇرىپ, ءتۇرلى ەتنوستىق توپتار اراسىندا مامىراجاي كەلىسىمى بار قازاقستان حالقىن قالىپتاستىردى. مۇنىڭ بارىنە قىسقا مەرزىمدە – 30 جىلدا قول جەتتى.
كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا قازاقستاننىڭ قىزىعىن ورتالىق كورگەن تابيعي رەسۋرستارى شەتەلدىك تەحنولوگيالار مەن كاپيتالدارى ارقىلى حالىقتىڭ يگىلىگىنە جۇمسالىپ, ەلدىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىنە باعىتتالدى. ءبىلىم سالاسىن دامىتۋ جانە كەلەشەگىن كۇشەيتۋ, مەملەكەتتىڭ ەرتەڭگى كوشباسشىلارىن دايىنداۋ ماقساتىندا «بولاشاق» باعدارلاماسى جۇزەگە استى.
ن.نازارباەۆ زايىرلى جانە دەموكراتيالىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ نەگىزىن قالادى. ول ءوزىنىڭ بارلىق كورشىلەرىمەن ىنتىماقتاسىپ, ەكى الىپ دەرجاۆانىڭ ورتاسىنداعى قازاقستاننىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتتى.
ن.نازارباەۆ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىندا نەگىزگى رولگە يە بولىپ, ەقىۇ-نىڭ نەگىزىن قالاۋشى رەتىندە تانىلدى. سونداي-اق شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋگە اتسالىسىپ, قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى اتانۋىنا زور ۇلەس قوستى. اقىلدى مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە كوپتەگەن كەلىسپەۋشىلىكتەردى ءوزى كورەگەندىكپەن شەشىپ وتىردى. ماسەلەن, 2015 جىلى رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى داعدارىس كەزىندە ارااعايىندىق تانىتۋدا قازاقستان زور قۇرمەتكە يە بولدى.
وسىنىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى. ارينە ولاردىڭ ءبارى تاريح بەتتەرىندە قالاتىنى انىق. ايتسە دە, جەتىستىكتەردىڭ اراسىنان تۇركى الەمىنىڭ بولاشاعىن قالىپتاستىرۋعا زور ۇلەس قوساتىن تۇركى كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. قازىرگى تاڭدا تۇركى كەڭەسى وزىنە مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋدان باستاپ ءبىلىم سالاسى مەن تاريحتى ورتاقتاستىرۋ, كوشپەندىلەر ويىنى, ستۋدەنتتەر الماسۋ, عىلىمي دامۋ سەكىلدى سالالاردا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جولىندا ۇلكەن ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. بۇل تۇرعىدا ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاي جاعدايدا دا ۇلگى بولاتىن ارەكەتتەر جاسايتىن. مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى وكىلەتتىگىن توقتاتۋ جانە بۇل مىندەتتى حالقى ارقا سۇيەي الاتىن ازاماتقا تاپسىرۋ – تۇركىتىلدەس ەلدەر اراسىنداعى العاشقى جاعداي. تۇركى الەمىندە مەملەكەتتىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ وكىلەتتىلىگىنەن ءوز ەركىمەن باس تارتۋىنا بۇدان باسقا مىسال جوق. دەگەنمەن, بۇل اياقاستىنان قابىلدانعان شەشىم ەمەس, ول مەملەكەتتىڭ نەگىزىن قالاۋشى رەتىندەگى مىندەتىن بىرتىندەپ زاڭ شىعارۋشى ورگانعا جانە پرەمەر-مينيسترگە بەردى. وزىنەن كەيىنگى پرەزيدەنتتى دە الدىن الا تاڭداعانى بىلىنەدى. تەك بۇل شەشىمىنىڭ كونستيتۋتسيا نەگىزىندە بولۋىن قاداعالاپ, تاڭداعان ۇمىتكەرىن الدىمەن سەنات توراعاسى ەتىپ سايلادى.
قازاقستاندا مەملەكەت باسشىلىعىنا كەلگەن قاسىم-جومارت توقاەۆ – بۇل مىندەتكە تولىقتاي دايىن ادام. ول بۇعان دەيىنگى اتقارعان قىزمەتتەرىنە لايىق بولدى. كسرو سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كەڭسەسىندە جۇمىس ىستەدى. تابىستى كەڭەستىك ديپلومات رەتىندە ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدارىندا قۇرىلىپ جاتقان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تىزگىنىن قولعا الدى. ۇكىمەت باسشىسى, سەنات توراعاسى, تاعى دا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قىزمەتتەرىن اتقاردى. ءار قىزمەتىنە ادامي وڭ نيەتى مەن ەڭبەكقورلىعى ارقاسىندا جەتتى. وزىنە تاپسىرىلعان مىندەتتى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ورىندايدى. حالىقارالىق ارەنادا دا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىندا دا بولدى. بارلىق تۇركى الەمىندە مۇنداي حالىقارالىق بيىكتىككە كوتەرىلگەن تۇلعا جوق.
جاڭا پرەزيدەنتكە قازاق مەملەكەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ قولداۋى زور كومەك بولادى. ەلباسى «Nur Otan» پارتياسىنىڭ جانە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعالارى رەتىندە كوپتەگەن جىلدار بويى بىرگە جۇمىس ىستەگەن ارىپتەسىنە بىلگەنىن ۇيرەتەتىنى كۇمانسىز.
قازاقستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولىن جالعاستىرۋ. بۇل تۇرعىدا ايماقتىق ىنتىماقتاستىق ماڭىزعا يە, الايدا حالىقارالىق قاتىناستار دا ۇمىت قالمايدى. ەلدىڭ دامۋى دا توقتاماق ەمەس. تۇركى الەمىمەن ىنتىماقتاستىق جالعاسىپ قانا قويماي, قارقىندى داميتىنى انىق.
ءوز ەلى مەن تۇركى الەمىندەگى زور بەدەلىنىڭ ارقاسىندا ەلباسى, تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى اتانعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءۇشىن وزىنەن كەيىنگى كەزەڭنىڭ دە ماڭىزى زور. ال ونىڭ قازاقستان سەكىلدى ءوسىپ-وركەندەگەن مەملەكەتتىڭ نەگىزىن قالاۋ قىزمەتى باسقالارعا ۇلگى.
ماقالانى اۋدارعان سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«ەgemen Qazaqstan»
