پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى قايرات قوجامجاروۆتىڭ انت بەرۋ سالتاناتى بولدى. سەناتور ق.قوجامجاروۆ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قۇرامىنا ەندى.
پارلامەنت سەناتى حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ دەپۋتات مۇحتار قۇل-مۇحاممەد سايلاندى.
وتىرىستا وزبەكستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى بولىپ تاعايىندالۋىنا بايلانىستى دارحان ساتىبالدىنىڭ سەنات دەپۋتاتى رەتىندەگى وكىلەتتىگى توقتاتىلدى.
سەنات وتىرىسىندا «ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتار تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى. بۇل قۇجاتپەن ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردى قۇرۋ, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋى جانە ولاردى تاراتۋ ءتارتىبى رەتتەلدى. ۇكىمەتتىڭ, ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ, وزگە دە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتى بەلگىلەندى. زاڭنامالىق تۇرعىدان يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ تۇرلەرى, سونداي-اق, ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ قاتىسۋشىلارىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى بەكىتىلدى.
زاڭ ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ باسقارۋشى كومپانيالارىنىڭ فۋنكتسيالارىن, مارتەبەسىن, ولاردى قارجىلاندىرۋ جانە تاراتۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى. سونىمەن قاتار بىرىڭعاي ۇيلەستىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ كوزدەلگەن, ونىڭ مىندەتتەرى ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردى دامىتۋ, ىلگەرلەتۋ جانە ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. زاڭمەن ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ ارنايى قۇقىقتىق ءتارتىبى مەن سالىق سالۋدى, كەدەندىك رەتتەۋدى, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى جانە قاتىسۋشىلاردى قۇقىقتىق قورعاۋدىڭ كەپىلدىگىن قوسا العاندا, ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ جۇمىس ىستەۋ شارتتارى رەتتەلەدى.
دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتار, ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, ەكسپورتتى دامىتۋ جانە ىلگەرىلەتۋ, سونداي-اق الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ەكى وقىلىمدا قاراپ, قابىلدادى. بۇل زاڭمەن جەر, بيۋدجەت, كاسىپكەرلىك, كەدەن جانە سالىق كودەكستەرى مەن 23 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى.
زاڭ ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار قىزمەتىندە جاڭا تاسىلدەردى ىسكە اسىرۋعا جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ جۇمىس ىستەۋىن رەتتەۋگە باعىتتالعان.
باسقارۋشى كومپانيالاردان ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ قاتىسۋشىلارىنا جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋدىڭ جاڭا تەتىگى ەنگىزىلەدى. ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ قىزمەت كورسەتۋى ءۇشىن باسقارۋشى كومپانيالارعا جەر سالىعىنىڭ, م ۇلىك سالىعىنىڭ جانە جەر ۋچاسكەلەرىن پايدالانعانى ءۇشىن تولەماقىنىڭ سومالارىن ايقىنداۋ كەزىندە ەسەپتەلگەن سالىق پەن تولەماقى سومالارى 100 پايىزعا ازايتىلاتىن بولادى. «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى», «استانا – جاڭا قالا», «قورعاس» حالىقارالىق شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى ورتالىعى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارىنىڭ جۇمىس ىستەۋىن رەتتەيتىن ەرەجەلەر دە وزگەرەتىن بولادى.
وسى زاڭنىڭ اياسىندا از قامتاماسىز ەتىلگەن جانە كوپ بالالى وتباسىلاردى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى دا قاراستىرىلىپ وتىر. اتاۋلى كومەك كورسەتۋ شاماسىن ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70 پايىزىنا دەيىن ۇلعايادى. از قامتىلعان وتباسىلارداعى ءاربىر بالاعا ارنالعان ەڭ تومەن تولەم 20 789 تەڭگە سوماسىندا بەلگىلەنەدى. سونداي-اق مۇگەدەك بالانى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالارعا ارنالعان اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقىنىڭ جانە بالا كەزىنەن ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەكتى كۇتىپ باعۋشى ادامدارعا اي سايىنعى مەملەكەتتىك جاردەماقىنىڭ مولشەرىن 30 پايىزعا ۇلعايتۋ ارقىلى از قامتىلعان ازاماتتار مەن كوپ بالالى وتباسىلاردى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى كوزدەلەدى. زاڭ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى تاعايىنداۋ مەن تولەمىنىڭ دۇرىستىعىن باقىلاۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى كوزدەيدى.
سونىمەن قاتار زاڭ اياسىندا بىلىكتى پەداگوگتار, دارىگەرلەر, پوليتسەيلەر جانە باسقا دا ماماندار ءۇشىن «7-20-25» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جەڭىلدىكتى يپوتەكا بويىنشا باستاپقى جارنالاردى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ءىشىنارا سۋبسيديالاۋ تەتىگى ەنگىزىلەدى.
پالاتا قازاقستان مەن ۆەتنام اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالادى. 2017 جىلعى 15 ماۋسىمدا حانوي قالاسىندا قول قويىلعان شارتتىڭ نەگىزگى ماقساتى قىلمىسپەن ءتيىمدى كۇرەسۋ ءۇشىن ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ بولىپ تابىلادى. شارتتا كومەك كورسەتۋ ءتارتىبى جانە كومەك كورسەتۋدەن باس تارتۋ نەمەسە ونى كەيىنگە قالدىرۋدىڭ ءتارتىبى مەن شارتتارى بەلگىلەنگەن. اتاپ ايتقاندا, قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدىڭ مىنانداي تۇرلەرى: قۇجاتتاردى تابىس ەتۋ; كۋانى, ساراپشىنى شاقىرۋ; دالەلدەمەلەر مەن ايعاقتار الۋ جانە بەرۋ, ونىڭ ىشىندە بەينەكونفەرەنتسيا نەمەسە تەلەۆيزيا بايلانىسى ارقىلى دالەلدەمەلەر الۋ جانە ايعاقتار بەرۋ; تەرگەپ-تەكسەرۋگە نەمەسە ايعاقتار بەرۋگە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ادامداردى سۇراۋ سالۋشى تاراپقا ۋاقىتشا بەرۋ; قىلمىستىڭ كىرىستەرىن جانە/نەمەسە قۇرالدارىن انىقتاۋ, بۇعاتتاۋ, تىيىم سالۋ نەمەسە تاركىلەۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ; اقپارات الماسۋ, وسى شارتتىڭ ماقساتتارىنا سايكەس كەلەتىن كومەكتىڭ كەز كەلگەن وزگە دە نىساندارى كوزدەلەدى.
وتىرىس بارىسىندا بىرقاتار دەپۋتاتتىق ساۋالدار جاريا ەتىلدى. 26 ناۋرىزدا 2 ادام قازا تاۋىپ, 23 جولاۋشى اۋرۋحاناعا تۇسكەن جانە 17 ادام ءتۇرلى جاراقات العان استاناداعى ءىرى جول-كولىك وقيعاسى سەناتور گەورگي كيمنىڭ ساۋالىنا سەبەپ بولدى. پارلامەنتشى وسى قايعىلى وقيعادا قازا بولعانداردىڭ وتباسىلارىنا كوڭىل ايتتى. جولاۋشىلار تاسىمالى كوپتەگەن ادامدارعا قاتىستى بولاتىنىن جانە قاۋىپسىزدىكتى تالاپ ەتەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, گ. كيم ۇكىمەتتى تەحنيكالىق جانە مەديتسينالىق تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىراتىن زاڭدى تۇلعالار مەن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ قىزمەتىنە باقىلاۋدى جانە جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە شاقىردى.
سونداي-اق سەناتورلار تولەۋبەك مۇقاشەۆتىڭ «قالامقاس» كەنىشىندەگى ءورتتى ءسوندىرۋ; رىسقالي ابدىكەروۆتىڭ جۇمىسشىلارعا ەڭبەكاقىسىن تولەمەگەنى ءۇشىن جاۋاپتىلىق تۋرالى, ساۋلە ايتپاەۆانىڭ قورشاعان ورتانى جانە بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ, ءالىمجان قۇرتاەۆتىڭ كيىكتەردى ساقتاۋ تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋالدارى جاريا ەتىلدى.
وتىرىستى قورىتىندىلاي كەلىپ, سەنات توراعاسى داريعا نازارباەۆا دەپۋتاتتار كوتەرگەن ەكولوگيالىق ماسەلەلەردىڭ ەرەكشە ماڭىزىنا ۇكىمەتتىڭ نازارىن اۋداردى. د. نازارباەۆا تاياۋدا جايىق وزەنىندە بالىقتىڭ جاپپاي قىرىلعانىن ەسكە سالدى. سەنات توراعاسى اتاپ وتكەندەي, بالىقتىڭ قىرىلۋ سەبەبى مەن وسى توتەنشە جاعدايدىڭ زارداپتارىن جويۋ جونىندەگى جۇرگىزىلگەن جۇمىستار تۋرالى جۇرتشىلىق حاباردار بولۋى كەرەك.
د. نازارباەۆا سونداي-اق ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى «قالامقاس» كەنىشىندە بولعان وقيعاعا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇڭعىداعى ءورتتىڭ قورشاعان ورتا مەن حالىققا ەلەۋلى زيانى بولماعانى تۋرالى رەسمي ورگانداردىڭ مالىمدەمەلەرىنە قاراماستان بولعان جاعداي جان-جاقتى باعا بەرۋدى تالاپ ەتەدى. توراعانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماسەلە مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكە باقىلاۋىنا الىندى. ودان باسقا, د.نازارباەۆا كيىكتەردىڭ ساقتاۋ ماسەلەلەرى ەرەكشە سيپاتقا يە بولىپ وتىر.
سەنات توراعاسى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىن دەپۋتاتتار تاراپىنان بىرنەشە مارتە, ونىڭ ىشىندە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن وتكەن پارلامەنتتىك تىڭداۋدا دا كوتەرىلگەنىن ەسكە سالدى. د. نازارباەۆانىڭ پىكىرىنشە, وسىناۋ وزەكتى ماسەلەنى سەناتورلار قايتادان قاراۋى كەرەك.
