مامانداردىڭ زەرتتەۋىنە قاراعاندا, 2019 جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قولما-قول اقشاسىز ەسەپتەسكەندەردىڭ سانى 35,7 پايىزعا جەتكەن.
ال بىلتىر ول كورسەتكىش 28,3 پايىز بولعان. ون جىل بۇرىن ءتىپتى 11,1 پايىز بولعان ەكەن. «بانكتەن شەشىلگەن قولما-قول اقشا ءبىر جىلدا تەك 39,2 پايىزعا وسسە, اقشاسىز تولەم ەكى ەسەگە دەيىن وسكەن. ناتيجەسىندە كارتا اينالىمىنان تۇسكەن قاراجات بىردەن 55,3 پايىزعا ارتقان. وسى جىلدىڭ اقپان ايىنداعى جاعداي بويىنشا, بانك كارتالارىنان اينالىمعا تۇسكەن قاراجات 23,66 ميلليونعا جەتتى. قولدانىلعان 17,88 ميلليون كارتانىنىڭ دەبەتتىك كارتا ەكەنى انىقتالدى», - دەيدى ساراپشىلار.
بۇگىندە نارىقتا بانك كارتالارى زور سۇرانىسقا يە بولىپ جاتىر. قر قارجى مينيسترلىگى وتكەن جىلى بانك كارتوچكالارى ارقىلى ساۋدا جاساعاندا بولىنەتىن كوميسسيانى الىپ تاستاۋدى ۇسىندى. سەبەبى كوميسسيالىق سىياقىنى مەملەكەتتىك رەتتەۋ تۋرالى ۇسىنىستار ءجيى ايتىلىپتى. «قولما-قول اقشاسىز تولەم جاساۋ كەزىندە الىناتىن كوميسسيانىڭ كولەمىن بانكتىڭ ەكونوميكالىق شىعىنىنىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن بانك شوتتارىنان قولما-قول اقشانى شەشىپ الۋ كەزىندە كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ قۇنىن ارتتىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. سول سەبەپتى تولەم كارتوچكالارى بار ادامدارعا كارتوچكامەن تولەم جاساتۋ ءۇشىن ونى قولدانۋعا بايلانىستى الىناتىن قانداي دا ءبىر اقىنى الىپ تاستاۋدى قاراستىراتىن كەز كەلدى» دەيدى قارجى مينيسترلىگى ءباسپاسوز قىزمەتى تاراتقان مالىمەتتەردە.
وسىعان دەيىن Gold ساناتىنداعى كارتالار جوعارى باعالانسا, ەندى پلاتين سەگمەنتىندەگى كارتالار جوعارى باعالانىپ جاتىر. بىراق وسىعان قاراماستان قازاقستاندا تولەمدەردىڭ نەبارى 18 پايىزى عانا نەسيە كارتاسى ارقىلى جاسالادى. ۇكىمەتتىڭ ەكونوميكالىق بولىگى «تولىقتاي قولما-قول اقشاسىز تولەم جۇيەسىنە وتۋگە نە كەدەرگى؟» دەگەن ساۋالدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتا الماي كەلە جاتقانىنا تالاي ۋاقىت بولدى. ۇلتتىق بانك سايتىندا جاريالانعان سوڭعى دەرەكتەر سوڭعى 15 جىلدا 25 ميلليون Visa كارتاسى شىعارىلعانىن ايتادى.
ءاربىر قارجى وپەراتسياسىنىڭ ونلاين رەجيمدە جاسالعانى كەز كەلگەن ەل ءۇشىن دە ءتيىمدى. سەبەبى ونلاين تولەم تۋرالى مالىمەت اقپاراتتار قورىندا ساقتالادى. بۇل قارجى اينالىمىنىڭ كولەمىن انىقتاۋعا جانە ەل ازاماتتارىنىڭ سالىق تولەۋىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
GFK ساراپتامالىق اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, قازاقستانداعى كومپانيالاردىڭ 88 پايىزى تاۋار الماسۋ ۇدەرىسىن قولما-قول اقشا الۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىپ ءجۇر. ال ولاردىڭ 19 پايىزى ەلەكتروندى تولەم جۇيەسىمەن مۇلدە جۇمىس ىستەمەيدى. قازاقستاندىقتاردىڭ 37 پايىزى كارتاداعى اقشاسىن بانكوماتتان شەشىپ الىپ, سوسىن تۇتىناتىندىعىن كورسەتتى. ال 13 پايىزى كارتامەن تولەم جاسايدى. كاسىپكەرلەرگە كومەك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دميتري كازانتسەۆ بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا ءبىزدىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىمىز رەسەي نە ۋكراينا تۇرعىندارىنا قاراعاندا تومە ەكەنىن ايتتى. قارجىلىق ساۋاتتىلىق الدىمەن وزىمىزگە كەرەك. سەبەبى جاسالاتىن ەلەكتروندى تولەمدەر تۋرالى مالىمەت ۇنەمى اقپاراتتار قورىندا ساقتالادى. ال قولما-قول قابىلدانعان تولەمدە قاتەلىك كەتەدى نە اقشا جىمقىرۋ جاعدايلارى بولۋى مۇمكىن.
«قازىرگى قازاقستان قوعامىندا 18 جاستان جوعارى ازاماتتاردىڭ نەبارى 15 پايىزى تولەمنىڭ تەز ءارى قاۋىپسىز ورىندالعانىن باستى قۇندىلىق دەپ بىلەدى. دەمەك, ەلەكتروندى تولەم جۇيەسىن قولداعانمەن, مۇنداي وزگەرىسكە بەيىمدەلگىسى كەلمەيدى», –دەيدى كاسىپكەرلەرگە كومەك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دميتري كازانتسەۆ.
كاسىپكەر وسى رەتتە اشىق ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ونلاين تولەم جۇيەسىنىڭ كەيبىر كاسىپكەرلەرگە ۇنامايتىنىن تىلگە تيەك ەتىپ ءوتتى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى تاۋاردى قولما-قول اقشاعا ساتۋدى ءجون سانايدى.
«بۇل كاسىپكەرلەر سالىق تولەۋ كەزىندە قولما-قول تۇسكەن تابىستىڭ كولەمىن ازايتىپ, سالىق مولشەرىن كىشىرەيتەدى. وسىلاي تابىسى ارتسا دا, سالىقتى از تولەۋگە ۇيرەنگەن ازاماتتار دۇكەندەرىنە تەرمينالدى ەنگىزۋدەن باس تارتىپ ءجۇر», -دەيدى دميتري كازانتسەۆ .
حالىقتى جاپپاي ساۋاتتاندىرۋ ۇدەرىسىنە تەك ۇكىمەت قىزمەتتەرىنىڭ جۇمىلدىرىلعانى جەتكىلىكسىز. وعان قارجى تەحنولوگياسىنداعى (فينتەح) كومپانيالار مەن قارجى ينستيتۋتتارى دا اتسالىسۋى ءتيىس. مىسالى, اقش ۇكىمەتى الىپ قارجى ينستيتۋتتارىمەن بىرىگىپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قارجىلىق ساۋاتىن اشۋعا باعىتتالعان جوبالاردى قولعا السا, قىتاي ۇكىمەتى جەكە سەكتورداعى قارجى ماماندارىن اۋىل-ايماقتارعا سەمينار جۇرگىزۋگە باعىتتاپ وتىر.
ساراپشىلار مۇنداي ساۋاتتاندىرۋ جۇمىستارىن ءبىزدىڭ قولعا الۋ قاجەتىگىمىزدى ايتىپ وتىر.
گۇلبارشىن ساباەۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
