تۇگىن تارتساڭ مايى شىعاتىن جەتىسۋدا ەگىن شارۋاشىلىعى باسىم ماڭىزعا يە. اسىرەسە قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ بويىنشا الماتى وبلىسى ايماقتار اراسىندا كوشباسشى. وتكەن جىلى جەتىسۋلىق ديقاندار 11,2 000 گەكتار القاپقا ءتاتتى ءتۇبىر تۇقىمىن سەۋىپ, ودان 442 000 توننا قىزىلشا جينادى. جىل سايىن تاناپتاردى كۇتىپ-باپتاۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلىپ جاڭعىرتىلۋى ونىمدىلىكتى ارتتىرىپ وتىر. مىسالعا, وتكەن جىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ ءار گەكتاردان جينالعان ورتاشا ونىمدىلىگى 400 تسەنتنەردەن اينالدى. ال وبلىس اۋداندارى اراسىندا ەسكەلدى اۋدانى رەكوردتتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزىپ, تاناپتان 520 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم العان.
وڭىردە قانت قىزىلشاسىن وسىرۋگە بەرىلگەن باسىمدىق ءوندىرىستىڭ دە دامۋىنا جول اشىپ وتىر. سوڭعى 2 جىل كولەمىندە توقتاۋسىز جۇمىس ىستەگەن كوكسۋ جانە اقسۋ اۋدانىنداعى قانت زاۋىتتارى جەرگىلىكتى شيكىزاتتان ءونىم شىعارىپ, ىشكى نارىقتى اق قانتپەن قامتاماسىز ەتۋگە بەت بۇردى. مالىمەت بويىنشا بىلتىر وسى 2 زاۋىتتان الىنعان دايىن قانت ءونىمى 42 000 تونناعا جەتكەن ەكەن. بۇل وبلىستىڭ ىشكى سۇرانىس تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكتى ءونىم. بۇگىندە جەتىسۋ اگرارشىلارى «التىن شىققان جەردى بەلدەن قازۋعا» كىرىستى. ديقاندار قىزىلشا ەگىستىگىنىڭ كولەمىن كوبەيتىپ جاتىر.
- بيىل قانت قىزىلشاسىنىڭ كولەمىن 14 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىپ, 485 مىڭ توننا ءتاتتى ءتۇبىر الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءونىم كوبەيگەسىن, ونى وڭدەيتىن زاۋىت كەرەك. قازىر تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كوكسۋ مەن اقسۋ قانت زاۋىتتارىنان بولەك, الاكول اۋدانى مەن ەسكەلدى اۋدانىنداعى توقتاپ تۇرعان قانت زاۋىتتارىن قايتا ىسكە قوسۋدى قولعا الىپ جاتىرمىز. قازىر قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باستالدى. ينۆەستورلار تاپتىق, بۇيىرسا بيىلعى قىزىلشا جيناۋ ناۋقانىندا العاشقى ءونىم قابىلدايدى دەپ كۇتەمىز. ال الماتى ماڭىنداعى اۋدانداردىڭ وسىرگەن قىزىلشاسىن الىسقا تاسۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن قاپشاعاي قالاسىنان جاڭا قانت زاۋىتىن سالۋ جوسپاردا بار. وسى جوبالار جۇزەگە اسقاننان كەيىن جەتىسۋدا وندىرىلگەن قانت ەلىمىزدىڭ نارىعىن قامتۋعا ۇلەس قوساتىن بولادى, - دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ.
جاقىندا «كوكسۋ» قانت زاۋىتىنىڭ قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋشى شارۋا قوجالىقتارى الدىنداعى قارىزى 600 ملن تەڭگەدەن اسىپ, ديقانداردىڭ ءتيىستى وتەماقىلارىنا قول جەتكىزە الماي وتىرعانى جايلى اقپارات تاراعان بولاتىن. الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن ديقاندار كوكتەمگى ەگىستىڭ مەرزىمى جاقىن قالعاندىقتان, ءتيىستى قاراجات قولعا تيمەسە تۇقىم مەن تىڭايتقىش ساتىپ الۋدان قينالاتىندىقتارىن ايتقان ەدى. قازىر بۇل ماسەلە تولىقتاي وڭ شەشىمىن تاپقان كورىنەدى.
- الماتى وبلىسىندا كوكتەمگى ەگىس ناۋقانى ءساۋىر ايىنان باستالادى. وسى مەرزىمگە دەيىن «كوكسۋ» قانت زاۋىتى شارۋا قوجالىقتارىنا بەرەشەگىن تولىق تولەپ, جاڭا جۇمىستىڭ باستالۋىنا جاعداي جاسايدى. ماسەلە وبلىس اكىمىنىڭ باقىلاۋىندا. قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ ءبىزدىڭ ايماق ءۇشىن ستراتەگيالىق ماقسات بولىپ وتىر. سوندىقتان قىزىلشا وسىرۋشىلەردىڭ الاڭداۋىنا نەگىز جوق, - دەدى بىزگە جاعدايدى تۇسىندىرگەن الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى عالىمۇرات جۇكەل.
ايتپاقشى, كەيىنگى جىلدارى وبلىستىڭ قىزىلشا وسىرۋشىلەرى جەرگىلىكتى تۇقىمدى پايدالانۋعا كوشىپ جاتىر ەكەن. قازىرگى پانفيلوۆ اۋدانىنداعى «قامقورلىق» تاجىريبە شارۋاشىلىعىن القاپتارىندا ءوسىرىلىپ, سىناقتان وتكەن «ايشولپان» اتتى وتاندىق قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمى ءونىم بەرە باستاپتى. 2018 جىلى «قامقورلىق» شارۋاشىلىعى قازاق اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسە وندىرىسكە ەنگىزگەن جاڭا سورت ساپاسى جونىنەن شەتەلدەن الىنعان تۇقىمنان ەش كەم ەمەس ەكەن. ەسەسىنە, باعاسى قول جەتىمدى. ءارى جەتىسۋ توپىراعىن جاتسىنبايدى.
- ءبىز 15 جىلدان بەرى وزىمىزدە وسىرىلگەن قىزىلشا تۇقىمىنا تاجىريبە جاساپ كەلەمىز. ماقساتىمىز قازاق ديقاندارىنىڭ ساپالى قىزىلشا تۇقىمىن ەگىپ, مول ءونىم جيناۋىنا كومەك كورسەتۋ. وتاندىق تۇقىمنىڭ ساپاسى شەتەلدەن ميلليونداعان دوللارعا ساتىپ الىناتىن تۇقىمنان ەش كەم ەمەس, قايتا ونىمدىلىگى اناعۇرلىم جوعارى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىك. قازىر ءبىزدىڭ ءونىمدى ۋكراينا, رەسەي ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى سىناقتان وتكىزىپ, جوعارى باعا بەردى, - دەيدى پانفيلوۆ اۋدانىنداعى «قامقورلىق» ەليتالىق-تۇقىم شارۋاشىلىعىنىڭ ديرەكتورى الەن جولداسوۆ.
جالپى الماتى وبلىسىندا كوكەتەمگى دالا جۇمىستارىنا قىزۋ ازىرلىك جاسالۋدا. 1 ساۋىردەن باستاپ ايماقتىڭ بارلىق ەگىس القاپتارىنا سوقا مەن تۇرەن سالىنادى. سونداي-اق, بيىل وڭىردە سۋارمالى جەردىڭ كولەمى كوبەيەدى. بۇل اۋداندارداعى يرريگاتسيالىق جەلىلەردى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولىپ وتىر. ەسەپ بويىنشا, 25 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى اينالىمعا قوسىلماق. يرريگاتسيالىق جەلىلەردى قالپىنا كەلتىرۋ, تۇگەندەۋ جۇمىستارىنا وسىدان 3 جىل بۇرىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 10,3 ملرد تەڭگە بولىنگەن ەدى, سول جۇمىس جەمىسىن بەرە باستادى.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى وبلىسى
