شەنەۋنىكتەردىڭ قىلمىستىق توبى توقىرادى
سەنبى, 22 جەلتوقسان 2012 7:05
بىرنەشە جىل بويى جەرگىلىكتى قازىنانى س ۇلىكتەي سورىپ, ميللياردتاعان قارجىنى قالتالارىنا باسقان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرىن جەرگىلىكتى قارجى پوليتسياسى اشكەرەلەدى.
سەنبى, 22 جەلتوقسان 2012 7:05
بىرنەشە جىل بويى جەرگىلىكتى قازىنانى س ۇلىكتەي سورىپ, ميللياردتاعان قارجىنى قالتالارىنا باسقان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرىن جەرگىلىكتى قارجى پوليتسياسى اشكەرەلەدى.
«نۇر وتان» حدپ جانىنداعى جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەستىڭ جۋىردا وتكەن ماجىلىسىندە وبلىستىڭ سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جايلى ەسەبى تىڭدالىپ, مەملەكەت قاراجاتىن باس پايداسىنا جاراتقان شەنەۋنىكتەردىڭ ءىس-ارەكەتتەرى سىنعا الىندى. وندا بەلگىلى بولعانداي, پەتروپاۆل قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءبىر توپ قىزمەتكەرى ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرىپ, كوپ جىلدار بويى قالا بازارلارى مەن ساۋدا ورىندارىنان جينالعان سالىقتىڭ ەداۋىر بولىگىن جىمقىرىپ كەلگەن. وبلىستىق ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس دەپارتامەنتىنىڭ جاڭادان تاعايىندالعان باستىعى نۇرلان شابدار بيۋدجەتكە قۇيىلۋعا ءتيىستى قاراجات جەكە ادامداردىڭ قالتاسىندا كەتكەنىن راستادى. جەرگىلىكتى سالىق جيناۋ ءبولىمىنىڭ وكىلدەرى بازارلار مەن ساۋدا نۇكتەلەرىندە جۇمىس ىستەيتىن زاڭدى جانە جەكە تۇلعالاردان الىناتىن سالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعىن عانا راسىمدەپ, قالعانىن ءوزارا بولىسكە سالعان. وسى جەردە جەڭ ۇشىنان جالعاسقان تالان-تاراجعا نەگە توسقاۋىل قويىلماعان, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قايدا قاراعان دەگەن ساۋالدىڭ تۋى زاڭدى. ماسەلە تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن اڭگىمەنى ارىدەن باستايىق.
2009 جىلى 4 شىلدەدە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا پودپولكوۆنيگى سۇلتان نوعاەۆتىڭ اسا ءىرى كولەمدە (120 مىڭ اقش دوللارى) پارا الۋ ءۇشىن لاۋازىمدى ادامداردى بوپسالادى دەگەن كۇدىكپەن ۇستالىپ, سوت سانكتسياسىمەن قاماۋعا الىنۋى تالايلاردىڭ توبەسىنەن جاي تۇسىرگەندەي بولدى. بۇعان دەيىن ماڭعىستاۋ وبلىستىق ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ۆەدوموستۆوسىنا جەتەكشىلىك ەتكەن ونىڭ اتىشۋلى قىلمىستاردى اشكەرەلەۋىمەن اتى شىققان ەدى. ماسەلەن, اقتاۋ قالاسىندا جەكە مەنشىككە زاڭسىز وتكىزىلگەن بالاباقشالارعا قاتىستى كوپتەگەن بىلىق-شىلىقتىڭ بەتى اشىلىپ, ەلباسىنىڭ تىكەلەي نۇسقاۋىمەن ءىرى تۇلعالى شەنەۋنىكتەر جىلى ورىندارىمەن قوشتاسقانى بەلگىلى. ءCىرا, ونىڭ زاڭعا عانا مويىنۇسىناتىن تاباندىلىعى الدەكىمدەرگە جاقپاي قالعان بولۋ كەرەك, كەيىنىرەك وبلىستىق پروكۋراتۋرا ونىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, تەك قاۋىپسىزدىك كەڭەستىڭ ارالاسۋىمەن عانا باسى اراشالانعان بولاتىن. ول قىزىلجار وڭىرىنە كەلە سالىسىمەن تالاي جولسىزدىقتارعا قىلبۇراۋ سالدى. پەتروپاۆل قالاسىنىڭ اكىمىنە, ورىنباسارىنا, اقجار اۋدانىنىڭ پروكۋرورىنا قاتىستى قوزعالعان قىلمىستىق ىستەر ۇلكەن قوزعالىس تۋدىردى. وسىنداي جاننىڭ ادىلدىكتىڭ اق جولىنان اۋىتقۋى مۇمكىن بە؟ جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالعانىنا ءبىر جىل وتپەي جاتىپ ادام سەنگىسىز الىمدى تالاپ ەتۋى تالايلاردى ءارى-ءسارى ويعا قالدىرىپ, قوعامدىق پىكىر ەكىگە جارىلدى. ونىڭ بۇل ارەكەتىن بىرەۋلەر جەمساۋى بۇلكىلدەگەن جەمقورلاردىڭ ىسىنە قوسسا, ەندى بىرەۋلەرى الدىن الا ۇيىمداستىرىلعان ارانداتۋعا بالاپ جاتتى. نە كەرەك, ەل ءىشىن الاتايداي دۇرلىكتىرگەن سول وقيعانىڭ ءدۇمپۋى ءالى كۇنگە دەيىن جاڭعىرىپ تۇرعانىنا قاراعاندا ماسەلەنىڭ بايىبىنا تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ, زەردەلەي ءتۇسۋدى قاجەت ەتەتىن ءدۇدامال تۇستارى جوق ەمەس سياقتى. سوندىقتان س.نوعاەۆتىڭ ۇستالۋىنا نە سەبەپ بولعانىن وقىرماندارعا بايانداي كەتەيىك.
باستى ايىپتالۋشىنىڭ سوتتاعى سوزىنە قاراعاندا, ول سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ماقساتىمەن «شۇرەگەيلەردى» ەمەس, «شورتانداردى» قۇرىقتاۋدى ماقسات ەتكەن. اراداعى دەلدالداردىڭ قىلمىستى جابۋلى قازان كۇيىندە قالدىرۋعا ۇگىتتەگەن ۇسىنىستارىنا يلىكپەگەن, مامىلەلەرىنە كونبەگەن. ونىڭ اقىرى «حان اۋىلى» مەيرامحاناسىندا مول كولەمدە پارا الۋعا الدىن الا ۇيىمداستىرىلعان ارانداتۋعا ۇلاسقان. وعان دالەل رەتىندە ارنايى بەلگىلەنگەن اقشادا ساۋساق ىزدەرىنىڭ جوقتىعىن, بەينە جانە دىبىستىق جازبالارداعى سوزدەردى كولدەنەڭ تارتادى. الايدا, ونىڭ جەل ديىرمەنمەن الىسقان دون كيحوت قۇساپ, «جالاڭاش بارىپ, جاۋعا شاپتىڭ» كەرىمەن تامىرى تەرەڭدە جاتقان قىلمىستى جالعىز-جارىم اشكەرەلەۋگە ۇمتىلۋى, قول استىنداعى قۇرىلىمدىق كۇشتەردى جۇمىلدىرماۋى, شىرماۋىقشا شىرماتىلعان تورعا ءتۇسىپ قالۋى تۇسىنىكسىز. ۇستاۋ وپەراتسياسىن جۇرگىزگەن وبلىستىق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك باسقارماسىنىڭ ءۋاجى كۇدىكتى ءوز ارەكەتىن كۇنىبۇرىن ويلاستىرىپ, سانالى تۇردە بارعان دەگەنگە سايىپ, اۋىر ايىپ تاقتى. ءسويتىپ, قارجى پوليتسياسىنىڭ بۇرىنعى باستىعى سوت ۇكىمىمەن 10 جىلدى ارقالاپ كەتە باردى.
ەگەر سول كەزدەگى وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى دميتري يۆانوۆتىڭ سۇحباتىنا زەر سالساق, جەرگىلىكتى سالىق جيناۋ سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ءورشىپ تۇرعانىن بىردەن اڭعارۋعا بولادى. پروكۋراتۋرا مەن سالىق كوميتەتىنىڭ بىرلەسكەن رەيدتەرى جەمقورلاردىڭ جەمساۋىندا كەتكەن قاراجاتتىڭ كولەمىن جىپكە تىزگەندەي تۇگەندەپ بەرگەن. 2009 جىلى قالا اۋماعىنداعى بازارلارعا 15 كۇن بويى تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, ءبىر ايدا 14-15 ميلليون تەڭگەنىڭ شۇلەن ۇلەستىرگەندەي پىشاق ءۇستى ءبولىپ الىنعانى انىقتالعان. ءبىر تاڭقالارلىعى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جاۋىردى جابا توقىپ, ۇيىمداسقان قىلمىسقا كوز جۇما قاراعان. ونىڭ سوڭى حالىق قازىناسىن جىمقىرۋشىلاردىڭ ەشقايسىسى دا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلماستان جەڭىل-جەلپى جازالارمەن قۇتىلىپ كەتۋىنە سوقتىرعان. جەگەندەرى جەلكەسىنەن شىقپاق تۇگىل قىلمىستارىن ەمىن-ەركىن جالعاستىرا بەرگەن.
«كوپ اسقانعا-ءبىر توسقان», «ءدانىككەننەن قۇنىققان جامان» دەپ تەككە ايتىلماسا كەرەك. تويىمسىزدىق, اشكوزدىك تۇپتەرىنە جەتتى. «سولتۇستىكتىڭ كاتانيى» («سپرۋت» ءفيلمىنىڭ باستى كەيىپكەرى كوميسسار كاتانيدى ەسكە ءتۇسىرىڭىز) اقىرىنا دەيىن جەتكىزە الماي كەتكەن ۇيىمداسقان قىلمىستى ارىپتەستەرى قۇرىقتاپ, جەرگىلىكتى سالىق جيناۋ ءبولىمىنىڭ ينسپەكتورى مەن سەكتور جەتەكشىسى تۇتقىندالدى. 5 ادام قولحاتپەن بوساتىلدى. تاعى بىرقاتار ادامدار كۇدىكتى رەتىندە جاۋاپقا تارتىلدى. 5 جىلدا 1 ميلليارد تەڭگە ۇستاعاننىڭ قولىندا, تىستەگەننىڭ اۋزىندا كەتكەن. بۇگىندە تەرگەۋ امالدارى اياقتالىپ, ءىس سوتقا جولداندى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
