ونەر • 21 ناۋرىز، 2019

ايگۇل ۇلكەنباەۆا: قۇيماقۇلاقتار بۇگىندە جوقتىڭ قاسى

1526 رەتكورسەتىلدى

&ndash؛ ايگۇل ناريمانقىزى، ۇلتتىڭ وزى­؛مەن بىتە قايناسىپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءجىبى ۇزىلمەي كەلە جاتقان كيەلى مۇرا­؛سى &ndash؛ كۇي ونەرى. كۇي جانە كۇيشىلىك ونەر عاسىردان-عاسىرعا جالعاسىپ، تولى­؛­؛­؛سىپ كەلە جاتقان بولسا، ول ەڭ الدى­؛­؛­؛­؛مەن قۇيماقۇلاق كۇيشىلەردىڭ ارقا­؛­؛سى. ءسىزدى سول قۇيماقۇلاقتاردىڭ سوڭعى بۋىنى دەپ باتىل ايتۋعا بولا­؛تىن سياقتى، سەبەبى بۇگىنگى مۋزىكالىق مەكتەپ جانە نوتامەن جەتىلىپ كەلە جات­؛قان جاس ۇرپاققا قۇيما­؛قۇلاق­؛تىق­؛­؛تىڭ قاجەتتىلىگى جوق كەزەڭ كەلدى. قۇيما­؛قۇلاقتىق ءداستۇر قازاق كۇيشى­؛سى­؛­؛نەن ءبىرجولا قاشىقتادى دەپ ايتا الامىز با؟

&ndash؛ دومبىرا قازاقتىڭ جان سەرىگى، رۋحا­؛ني قۋاتى بولسا، كۇي &ndash؛ جۇرەك ءتىلى، سەزىم ءسوزى. ۇلتىمىزدىڭ بىرەگەي ونەرىن ۇرپاق­؛تان-ۇرپاققا جالعاپ، حالىقتىڭ كوڭىل تولقىنىن كۇيمەن جەتكىزگەن تەڭدەسى جوق كۇيشىلەردىڭ ءبارى دە قۇيماقۇلاقتار بولاتىن. ال قازىرگى جاعداي بولەك. كەشەگى «؛ۇيىرمە»؛ دەپ اتالىپ، بالاعا ونەر ۇيرەت­؛كەن ورتالىقتار بۇگىندە «؛ستۋديا»؛ دەگەن اتاۋعا يە بولىپ، ستۋدەنتتەردىڭ ءوزى كوممەرسيالىق جولمەن كۇي ۇيرەتۋگە كوشكەن. مۋزىكالىق مەكتەپتەرگە ءمۇعا­؛لىم بولىپ بارعاننان گورى ەكى-ۇش بالا جيى­؛لىپ الىپ ستۋديا اشىپ، اقشا تابۋ الدە­؛قايدا ءتيىمدى تاسىلگە اينالدى. ولار­؛دىڭ ۇيرەتۋ ءادىسى دە ءارتۇرلى &ndash؛ ءبىرى سان­؛دىق جۇيەمەن ۇيرەتەدى، ءبىرى نوتاعا سالادى. نەگىزى، كىشكەنتاي كەزىنەن باستاپ بەيىمدىلىگىن كورسەتىپ، بولاشاقتا مۋزى­؛كا­؛لىق باعىتتى تاڭدايمىن دەپ ايقىن ماقسات بەلگىلەگەن بالا بولماسا، ونسىز دا اقپا­؛رات تاسقىنىنىڭ استىندا وتىرعان بالا­؛نىڭ باسىن نوتامەن، كەرەكسىز سولفەدجيو سياقتى ساباقتارمەن قاتىرماعان دۇرىس. ۇستاز بىتكەننىڭ ءبارى ساۋاتتى دەپ تاعى ايتا المايسىڭ. اتا-انا الدىمەن ۇستاز تاڭداي ءبىلۋى كەرەك. ؛

بىر تىڭداعاننان كوكەيىنە قۇيىپ الاتىن قۇيماقۇلاقتار، راس، ءقازىر جوقتىڭ قاسى. مەن العاش نوتا دەگەن نارسەنى الماتىداعى مۋزىكا ۋچيليششەسىنە كەلىپ تۇسكەندە ءبىرىنشى رەت كوردىم. ءبىراق كوپكە دەيىن نوتانى ۇيرەنە المادىم، كەيىن كونسەرۆاتورياعا ءتۇسىپ، ستۋدەنت بولعانىمشا نوتاعا قاراپ كۇي تارتۋ دەگەندى تۇسىنبەي-اق قويدىم. نوتالىق ساۋاتتى كەش باستاعانىم مەنىڭ كاسىبي دەڭگەيىمە ەشقاشان اسەر ەتكەن ەمەس. سەبەبى مەن مۋزىكا ۋچيليششەسىنە كەلگەنگە دەيىن اكەمنەن، راديو، تەلەديداردان، ەل ىشىندە كەڭ تاراعان كۇيدىڭ ءبارىن ۇيرەنىپ، جاتتاپ العان بولاتىنمىن. اكەمنىڭ بۇكىل رەپەرتۋارىن مەڭگەرىپ الىپ، ونى قاناعات تۇتپاي، ىزدەنىسىمدى ءارى قاراي جالعاستىرىپ، پلاستينكالاردان كۇي ۇيرەنۋگە كوشكەنمىن. ؛

&ndash؛ كوپشىلىك قاۋىم اراسىندا «؛كۇي تارتقان ادامنىڭ ءبارىن كۇيشى دەپ جاتادى. بۇل دۇرىس ەمەس. كۇيشى دەپ كۇي شىعا­؛راتىن ادامدى عانا ايتادى»؛ دەگەن پىكىر­؛تالاس تۋىپ جاتادى. ءسىز قاي پىكىر­؛مەن كەلىسەسىز؟

&ndash؛ كۇيشى كۇي شىعارعاننان كۇيشى دەپ اتالمايدى. ۋچيليششەگە تۇسكەننەن باس­؛تاپ كاسىبي دەڭگەيگە قاراي اياق باستىق. نوتا ۇيرەنۋ مەن ءۇشىن قىزىقتى بولدى. بار كۇيدىڭ ءبارىن جاتتاپ العانىمىزدىڭ ارقاسىندا وركەستر قۇرامىندا كۇي تارتىپ جۇردىك. ۋچيليششەنىڭ 2-كۋرسىندا وقىپ جۇرگەنىمىزدە ءۇش ستۋدەنتتى قارشىعا احمەديا­؛روۆ، شامعون قاجىعاليەۆ، رۇستەمبەك وماروۆ، باقىت قارابالينا، ايسا ءشارىپوۆ اپا-اعالارىمىز قۇرمان­؛عا­؛زى وركەسترىنە قابىلداۋ ءۇشىن تىڭ­؛داۋعا شاقىردى. ناتي­؛جەسىندە، ۇشەۋمىز دە وركەستر­؛گە قابىل­؛داندىق. كاسىبي جاعىنان وسىپ-جەتىلۋىمە قۇرمانعازى اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترى كوپ سەپتىگىن تي­؛گىز­؛دى. سوندىقتان كىشكەنتايىنان اۋىل­؛دىڭ ءيىسى سىڭگەن، تاريحىنا دەيىن تارقا­؛تىپ ايتىپ، كۇيدى تارتا-تارتا قولى تارامىستانىپ كەتكەن داۋلەسكەر كۇيشىلەردىڭ كۇيىن ەستىپ، سولاردىڭ قول قاعىسىن، ءتاسىلىن كوزىمەن كورىپ، بويىنا ابدەن ءسىڭىرىپ، كوڭىلگە توقىعان ادامدى ءسوزسىز كۇيشىلەر قاتارىنا جاتقىزۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ؛

باياعىدا بالا كۇنىمىزدە اۋىلدىڭ ءبارى كۇي تارتادى، بالا بىتكەن دومبىرا شەر­؛تە­؛دى. بالا بولساق تا، «؛كىم قانشا كۇي بىلە­؛دى»؛، «؛كىمنىڭ تەحنيكاسى مىقتى؟»؛ دەگەن ماسەلە ورتامىزدا وتكىر قويىلاتىن. ءبىر عانا اۋىلدان شىققان قارشىعا، ءازيدوللا اعالارىمىزدىڭ كۇيشى بولىپ تانىلۋى، ولاردىڭ اۋىلعا كەلگەن ءار ساپارى، كونسەرتتەرىنەن قالماي بارىپ، تاماشالاعانىمىز، كونسەرتتەن كەيىن مىندەتتى تۇردە ءبىزدىڭ ۇيدە باس قوسىپ، اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ، ءان مەن كۇيدى ءارى قاراي شارىقتاتىپ جالعاستىراتىنى بالا بولسام دا، ماڭگىلىككە كوز الدىمدا قالعان كورىنىستەر. بالا كۇنىمدە اكەمنەن ەڭ ءجيى ەستىپ وسكەن ءسوز: «؛ايگۇل، سەن ەشقايدا كەتىپ قالما. قوناقتارعا كۇي تارتاسىڭ»؛. وسى ءسوزدى قانشا مارتە ەستىدىم ەكەن دەسەڭىزشى. ەسى-دەرتىم دالا، ويىن بولسا دا، كەتە الماي كوزىم بوزارىپ، ءجىپسىز بايلانىپ وتىراتىن ەدىم. بەس جاسىما جەتەر-جەتپەس­؛تە دومبىرا تارتىپ، ون جاسىمنان باستاپ العاشقى بايقاۋلاردىڭ جۇلدەسىن جەڭىپ الىپ ءجۇردىم. كۇيدىڭ قىر-سىرىن قايدان ۇيرەنەسىڭ؟ نوتا ۇيرەتە المايدى، تاسپاداعى جازۋ بەرە المايدى، ونى تەك قانا ۇستازدىڭ الدىندا قولىنا قاراپ وتىرىپ، تۇيسىگىڭە وراپ قانا ۇيرەنەسىڭ. قۇيماقۇلاقتىق ءداستۇر دەگەن وسى. مەن دە، اكەم ناريمان دا كۇيدى العاش وسىلاي ۇيرەنگەنبىز. ەس بىلگەلى قولىمنان دومبىرام تۇسكەن ەمەس، سانامەن ءوزىمدى بيلەي باستاعالى كۇي تارتۋمەن كەلەمىن. راس، كۇي شىعارمادىم، ءبىراق ءوزىمدى كۇيشىلەر قاتارىنا قوسامىن، ونىڭ ابەستىگى جوق شىعار دەپ ويلايمىن. ؛

&ndash؛ كۇيدى مىڭ ادام تىڭدايدى، تەك ءبىر ادام عانا تۇسىنەدى. كۇيدى ءتۇسىنۋدىڭ قاراپايىم قاعيدالارى بار ما، كۇيشى رەتىندە قانداي كەڭەس بەرەسىز؟

&ndash؛ «؛قولتاڭبا جازۋ»؛، ورىسشا «؛پوچەرك»؛ دەگەن نارسە تەك اقىن-جازۋشى ياكي سۋرەتشىگە قاتىستى ايتىلمايدى. بۇل كۇيشىلەرگە دە ءتان. كۇيدى تۇسىنەتىن ادامدار تەرىس قاراپ وتىرىپ-اق كۇيدى كىمنىڭ، قاي كۇيشىنىڭ شەرتىپ جاتقانىن تۇيسىگىمەن تانىپ وتىرادى نەمەسە كۇيشىنىڭ بەت-جۇزىن كورسەتپەسە دە، قولىنىڭ قاعىسىنان جىگىن اجىراتىپ جاتادى. ءار كۇيشىنىڭ دىبىس الۋداعى شەبەرلىگى، دىبىس شىعارۋ­؛دا­؛عى ءتاسىلى، وزىندىك ەرەكشەلىگى ۋاقىتپەن بىرگە شىڭدالادى. الماتىدا ءبىزدىڭ اۋىلدان كوشىپ كەلگەن اكەمنىڭ دوسى رايحان قۇسپانوۆ اعامىز تۇرادى. كۇي تارتىپ، رايحان اعانىڭ سىنىنان وتە العان ادام قان مايداندا جاۋىن جەڭىپ، جەڭىسكە ماساتتانعان ادامنان ءبىر دە كەم ەمەس. ول كىسىنىڭ مويىنداۋى &ndash؛ ساعان بەرىلگەن باعا. ەل جاقتا دا رايحان اعامىز سياقتى اعالارىمىز بار. ولار كىمنىڭ كۇيشى، كىمنىڭ ونەرى جاساندى، جالعان ەكەنىن قولمەن قويعانداي ايتادى. كۇيدى تىڭداۋ دا، ونى زەردەسىنە جەتكىزۋ دە &ndash؛ ونەر. ماعان «؛سەنىڭ كۇيىڭدى تىڭداپ، اۋرۋىمنان جازىلىپ كەتتىم»؛ دەگەن ادامدار دا بولدى. كۇيدى تۇسىنەتىن ادامنىڭ كەۋدەسىنە تاۋ قوپاراتىنداي عالامات كۇش قۇيىلادى. ءوزىن ەركىن، بيىك، ايبارلى سەزىنەدى. بۇدان اسقان قۇدىرەت بولا ما؟!

&ndash؛ كۇيدى ءتۇسىنۋدىڭ ەڭ توتە جولى &ndash؛ كۇيشىنىڭ كۇي تاريحىن بايانداپ بەرۋى. ءبىزدىڭ ءداستۇرلى ونەرپازدارىمىزدىڭ كوپشىلىگىنە وسى قاسيەت جەتپەي جاتادى. كۇيدىڭ ءالعىسوزىن ايتا الاتىندار از سەكىلدى، نەگە؟

&ndash؛ بۇل بىزگە ءجيى قويىلاتىن سۇراقتىڭ ءبىرى. كۇيمەن بىرگە ءالعىسوزىن ايتىپ، تاريحىن ءتۇسىندىرۋ ءبىزدىڭ تاجىريبەمىزدە بۇرىننان بار. تەك ءبىز ونەر كورسەتەتىن جەردە ونىڭ مۇمكىندىگى بولا بەرمەيدى. كونسەرتتەردە، شىعارماشىلىق كەشتەردە جۇرگىزۋشى ءاتى-جونىڭدى ايتىپ حابارلايدى، كۇيىڭدى ورىندادىڭ، سونىمەن ءتامام. تاريحتى بايانداپ تۇراتىن ۋاقىت جوق. ول ءۇشىن بۇكىل مەرەكەلىك مادەني شارانىڭ فورماتىن اۋىستىرۋعا تۋرا كەلەدى. ال جەكە كونسەرت وتكىزۋدىڭ ءجونى بولەك. تاريحقا سۇڭگىپ، اڭىز-اڭگىمەلەردى اسىقپاي تارقا­؛تىپ ايتاسىڭ، كوسىلىپ وتىرىپ كۇيىڭدى شەرتە­؛­؛سىڭ، ءار تىڭدارمانىڭمەن وڭاشا وتى­؛­؛رىپ سىرلاسقانداي كۇي كەشەسىڭ. اڭىز كۇيلەردىڭ تاريحىن ايتىپ وتىرىپ شەرت­؛كە­؛نىمىزدە جاسى ۇلكەن قاريالارىمىز قيال-عاجايىپ ەرتەگىگە ەلىتكەن بالاداي اۋىز­؛دارى اشىلىپ، جان-جۇرەگىمەن بەرى­؛لىپ، سەنىم ءبىلدىرىپ تىڭدايدى. بۇل، ارينە، كەرەك نارسە. ؛

&ndash؛ كۇيدى جانە كۇيشىلەردى ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە وتكىزەتىن كونسەرتتەرگە، اۋقىمدى مادەني باعدارلامالارعا كوپ قوس­؛پايتىنىن بايقايمىز. ءوز كۇيشىلىك مەكتەبى قالىپتاسقان وڭىرلەردە كۇي باسە­؛كەسى، كۇي بايگەسى ءوتىپتى دەگەندى دە سيرەك ەستيمىز. كۇيگە كەلگەندە كەدەرگى نەدەن تۋادى وسى؟

&ndash؛ بۇل كوبىنە قارجىدان باستاۋ الىپ، قارجىعا كەلىپ تىرەلەتىن قيىندىقتار. باسقا ءوڭىردى ايتپاعاندا، كۇي ونەرى ءبىر­؛شاما دامىپ، جولعا قويىلعان دەگەن باتىستىڭ وزىندە كۇيگە كەلگەندە كەيىنگە تارتاتىن كوزقاراس بارىن بايقاپ قالا­؛مىز. ورالدا وتكەن قۇرمانعازى اتىنداعى كۇي بايگەسىندە قازىلارعا 100-200 مىڭ اقشانى كوپسىنگەنىن كوزىم كوردى. ال مۇنىڭ سىرتىنداعى، بايگەگە قاتىسقان كۇيشىنىڭ سان جىلدار بويى توگىپ كەلە جاتقان تەرىن، ەڭبەگىن، از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە جارىس تالابىن مەڭگەرگەنىن، جان­؛كەش­؛تىلىكپەن ۇيرەنگەنىن ەسەپكە العىسى كەلمەيدى. باسەكەلەس بالالاردىڭ ىشىنەن باعى جانىپ، سۋىرىلىپ شىققان ەڭبەگىن قانشا سومامەن باعالاسا دا ارتىق ەتپەس ەدى. قازاق ونەرىنە تالاي مارعاسقا كۇيشىلەردى سىيلاعان باس جۇلدەگە ميلليون تىگىپ، كۇيدىڭ مەرەيىن ءوسىرىپ وتىرعان جالعىز اتىراۋ وبلىسى عانا. كۇيشىلەرى ميلليون تۇراتىن بايقاۋلاردى جاساعىسى كەلگەنىمەن، بارلىق وبلىس باسشىلارىنىڭ كۇيگە كەلگەندەگى كوزقاراسى مۇنداي ەمەس. «؛تارتقان كۇيىنە وسىنشا اقشا بەرۋ دەگەن سۇمدىق ەمەس پە؟»؛ دەپ قارايدى. كۇي سايىستارىن وتكىزۋ جاعىنان اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ الدا كەلە جاتىر. قوستاناي وبلىسى ومىرىندە ءبىرىنشى رەت ساعىن جالمىشەۆ اتىنداعى بايقاۋ وتكىزدى، پاۆلودار وبلىسى رۇستەمبەك وماروۆقا ارناپ رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى بايگە ۇيىم­؛داستىرعىسى كەلەدى، سونداي-اق قاراتاۋ كۇي مەكتەبىنىڭ ايشىقتى وكىلى سۇگىر­؛­؛گە ءدال وسىنداي بيىك دەڭگەيدەگى باي­؛گە وتكىزىلسە جانە وزگە ايماقتار دا وسىن­؛داي بايقاۋلاردى جارىسىپ ۇيىم­؛داس­؛تىرىپ جاتسا، كۇي ونەرىنىڭ مارتەبەسى بيىكتەي تۇسپەي مە؟

&ndash؛ ءسىز قۇرعان «؛كەرۋلەن»؛ دەگەن كۇي توبىڭىز قايدا ءجۇر؟ بۇگىندە نەمەن اينالىسادى؟ نەگە كورىنبەي كەتتى؟

&ndash؛ «؛كەرۋلەننىڭ»؛ قايدا جۇرگەنىنەن بۇرىن، ءسۇيىنشى حابارىمدى جەتكىزگەلى وتىرمىن. ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا، دالىرەك ايتسام، 26-28 ءساۋىر ارالىعىندا اتىراۋ قالاسىندا حالىقارالىق كۇي فەستيۆالىن وتكىزگەلى وتىرمىز. وسى فەستيۆالگە شەتەلدەن كوپتەگەن قوناقتار شاقىرىپ، ولارعا ءبىر كۇي بولسا دا، قازاقتىڭ كۇيىن شەرتكىزىپ، بايقاۋ جاساعىم كەلەدى. كۇي فەستيۆالدەرى بۇعان دەيىن ءار جىلدارى الماتى، استانا، قىزىلوردا، پاۆلودار قالالارىندا وتكىزىلىپ كەلدى، ءبىراق بۇ­؛ر­؛ىن-سوڭدى مۇنداي تاجىريبە جاسالىپ كورگەن جوق. ؛

اتىراۋدا وتكىزىلەتىن كۇي فەستي­؛ۆالى­؛نىڭ ماڭىزى بولەك. ول جەرگە حالىق­؛ارا­؛لىق دەڭگەيدەگى قازىلار، دومبىرا تەكتەس ۇلتتىق اسپاپتا وينايتىن شەبەرلەر شاقىرىلادى. فەستيۆال تالابى بويىنشا، ون ءبىر مەملەكەتتىڭ تۋىن كوتەرىپ كەلەتىن كونكۋرسانت ساحنادا ءوز ەلىنىڭ شىعارماسىن عانا ويناپ قويماي، ءبىرىنشى تۋردا دا، ەكىنشى تۋردا دا قازاق ەلى كۇيشىلەرىنىڭ ءبىر-بىر شىعارماسىن ويناۋى ءتيىس. بۇل ەشقانداي دا قيىندىق تۋدىرماۋى كەرەك. ؛

«؛كەرۋلەن»؛ دە وسى فەستيۆالگە قاتىس­؛قالى وتىر. توپتىڭ قۇرا­؛مىن-­؛داعى ەكى مۋزىكانتىمىز جۇمىس بابىمەن استاناعا قونىس اۋدارۋىنا بايلانىستى باسىمىزدىڭ قوسىلۋى قيىنداپ كەتكەن ەدى. وسى جولى كۇيشى­؛لەردىڭ ءبارى­؛نىڭ باسىن فەستيۆال بىرىك­؛تى­؛رە­؛دى دەپ سەنە­؛مىن.

&ndash؛ فەستيۆالدىڭ باسقا قانداي ەرەك­؛شە­؛­؛لىگى بار؟

&ndash؛ بۇعان دەيىن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان كەز كەلگەن فەستيۆال مەن بايقاۋلاردىڭ ونەرپازدارعا قوياتىن باستى تالاپتارىنىڭ ءبىرى، 35-كە دەيىنگى جاستار ءۇشىن دەپ جاريالانسا، ساۋىردەگى حالىقارالىق ونەر بايگەسىنە جاسى 35-تەن جوعارىلار عانا قاتىسا الادى. نەگە؟ سەبەبى ادامنىڭ جاس كۇنىندە الىنبايتىن قامال جوق. بۇلا كۇشى بويىندا، قايراتى تاسىپ، ساناسى سارتىلداپ، كەز كەلگەن اۋىر جۇمىستى قاۋىرسىن قۇرلى كورمەي، قوپارىپ تاس­؛تايتىن جاس ءۇشىن ەڭسەرمەيتىن قيىندىق جوق سەكىلدى كورىنەدى. ال 35 جاستان كەيىن جىگەرى قايناپ تۇرعان جاستاردىڭ 70-80 پايىزىنىڭ رۋحاني قۋاتى كۇرت كەميدى. كەزىندە قۇداي سىيلاعان، ۇستاز ۇيرەتىپ بەرگەن قولدا بار ونەردى قولداندى، يگى­؛لى­؛گىن كوردى، اتىن شىعاردى. ال ءارى قاراي نە بولادى؟ وزدىگىنەن ەڭبەكتەنىپ، سول ونەر­؛دى دامىتا الدى ما، قايراتىن جانىپ، ونى باسقا جاڭا ساپاعا كوتەرە الدى ما؟  ؛ۋاقىت وسىنى ەكشەيدى. ادام تۇلعاسى وسىلاي ايقىن­؛دا­؛لا­؛دى. اتىراۋدا وتەتىن فەستيۆالدە، مەن مىنە، وسىنداي ايقىندالعان ادامداردى كورسەتكىم كەلەدى. ؛

سوڭعى ۋاقىتتا ءتۇرلى ونەر بايقاۋ­؛لا­؛رىنا تورەلىك جاسايتىن قازىلار قۇرا­؛مى­؛نا مەنى ءجيى شاقىراتىن بولىپ ءجۇر. قاي وڭىردەگى بايقاۋعا بارسام دا، الدىمنان اينالىپ شىعا بەرەتىن ونشاقتى بالا بار. انا وبلىسقا بارسام دا جاڭاعى بالا، مىنا وبلىسقا بارسام دا، جاڭاعى بالا، وسى ون بالا سەنىڭ الدىڭدا ۇزدىكسىز اينالادى دا جاتادى. ءتىپتى بەتىنە قاراۋعا ءوزىڭ ۇيالاتىن جاعدايعا كەلەسىڭ. 2017 جىلى كىل مىقتى باسەكەلەس جيىلعان وتە اۋقىم­؛دى بايقاۋ ءوتتى. توعىز بالانى دايىن­؛­؛دادىم. الدى ميلليون، سوڭى 300 مىڭ تەڭگە يەلەنەتىن سىياقى-جۇلدە قورى وتە قوماقتى. ونەرگە ەندى قادام باس­؛قان جاس ءۇشىن وتە سالماقتى سوما. ءبىر بايقاۋ­؛دان ءبىر بايقاۋعا قاتىسىپ، اقشا­؛­؛نىڭ ءدامىن الىپ قالعان بالا ايتادى سوندا: «؛ايگۇل ناريمانوۆنا، انەبىر وبلىستا تاعى دا كونكۋرس وتكەلى جاتىر ەكەن، باعدارلاماسىنداعى ەكى-ۇش كۇيدى عانا بىلمەيمىن، كومەكتەسىپ جىبەرەسىز بە؟»؛ دەيدى. وسىدان تۇيەتىن ويىم &ndash؛ قازىرگى بالالار ءوزىن وسالمىن دەپ سەزىنبەيدى. سول بايقاۋعا وزىمەن ءبىر دەڭگەيدە جۇمسالىپ وتىرعان سەنىڭ كۇش-جىگەرىڭ مەن ۋاقىتىڭا ول پىسقىرىپ تا تۇرعان جوق، وعان ءوز امبيسياسى قىمبات. بالانىڭ بۇكىل ماقسات-مۇددەسى تەك اقشاعا اۋعان. اتىراۋداعى فەستيۆالدى ۇيىمداستىرىپ وتىرعان سەبەبىم دە سول، كەم تالانتتاردى ىسىرىپ، شىن تالانتتاردىڭ جۇلدىزىن جاققىم كەلەدى. ؛

&ndash؛ «؛قازاقتىڭ 1000 كۇيى»؛ دەگەن جيناق شىقتى. ءبىراق ءبىز بىلەتىن كونسەرت­؛تەردىڭ ءبارى قۇرمانعازىنىڭ «؛سارى­؛ار­؛قا»؛، «؛سەرپەرىمەن»؛ باستالىپ، وسى كۇي­؛لەرمەن ساحنا شىمىلدىعى جابى­؛لىپ جاتادى. قازاقتىڭ كۇي ونەرى ءالى كۇنگە 10-15 كۇيدىڭ اينالاسىنان الىسقا ۇزاي الماي كەلەدى. قالعان كۇي­؛لەردى اينا­؛لىس­؛قا ەنگىزۋ جاعىنىڭ كەشەۋ­؛ىل­؛دەپ، تانى­؛مال­؛دىلىعىنىڭ باياۋ ءجۇرۋى­؛نىڭ سەبەبى نەدە؟

&ndash؛ سەبەبى سول كونسەرتتى ۇيىمداستىرىپ وتىرعان ادامدار «؛سارىارقا»؛ مەن «؛سەرپەردى»؛ ورىنداسا، ونى حالىقتىڭ جىلى قابىلدايتىنىن، رەيتينگ بەرەتىنىن بىلەدى. بۇل ماسەلەنىڭ ەكى جاعى بار. ءبىر جاعى، تالعامدى تاپتاۋرىندىلىققا ۇرىندىرسا، ەكىنشىدەن، بۇل كۇيلەر حالىقتىڭ رۋحىن كوتەرەدى. ال رۋحتى وياتاتىن اسقاق كۇيلەردى ۇسىنسا، كونسەرتتىڭ تابىستى وتەتىنىن بىلگەن سوڭ تانىمال كۇيلەرگە قايتا-قايتا جابىسا بەرەتىنى سول سەبەپتەن. كونەدەن جەتكەن كۇيلەر جوق ەمەس، بار. ءبىراق ول كۇيدىڭ ءبارى قۇرمانعازىنىڭ كۇيلەرىمەن تەڭەسەدى دەپ مەن ايتا المايمىن. كوپشىلىك جيىلعان مەرەكەلىك كەشتەردە حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن، تۇتاستىققا شاقىراتىن كۇيلەر ورىندالۋى كەرەك. قۇرمانعازىنىڭ قۇدىرەت ەكەنى دە وسىنداي جەردە كورىنەدى. ؛

&ndash؛ يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا تىزىمىنە ۇلتىمىزدىڭ كۇيى، ايتىسى، كيىز ءۇيى كىرگەندە، بۇعان قۋانباعان قازاق كەمدە-كەم بولعان شىعار. بەرىلگەن مارتەبە بۇل ونەردى نەگە مىندەتتەيدى؟

&ndash؛ ۇلت رۋحانياتىنىڭ ۇلكەن جاناشىرى يمانعالي نۇرعاليۇلى ءوزى قولعا الىپ، وسى مارتەبەگە قول جەتكىزگەن سوڭ، استانادا وتكەن سەرتيفيكاتتاۋ شاراسىنا مەنى دە شاقىرعان ەدى. بۇل نەگە مىندەتتەيدى؟ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى يۋنەسكو-نىڭ ءوزى تانىعان سوڭ پرەزيدەنتتىڭ ارنايى جارلىعىمەن «؛ۇلتتىق دومبىرا كۇنى»؛ بەلگىلەندى. ايماقتىڭ بارىندە 500 ادامعا دەيىن دومبىرا تارتىپ، كۇي شەرتىپ، ۇلتتىق ونەرىمىز ۇلىقتالدى. كۇنى كەشە عانا «؛دومبىرا»؛ تەلەارناسى اشىلدى. وسى يگى قادامنىڭ ءبارى دە رۋحاني ءتول ونەرىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن ارتتىرىپ، تورگە شىعارۋعا تىرىسىپ جاتقانىمىزدىڭ كورىنىسى شىعار دەپ شۇكىرشىلىك ەتەمىن.

&ndash؛ «؛كۇيدى شەرتە الماعان &ndash؛ سابالايدى، ءاندى ايتا الماعان &ndash؛ ابالايدى»؛ دەگەن قازاقتا اۋىرلاۋ تيەتىن ءبىر ماقال بار. سوڭعى كەزدە كۇي ونەرىنىڭ ءوزىن شوۋ­؛عا اينال­؛­؛دىرىپ بارا جاتقانىمىز باي­؛قالادى. كۇيشىلەر كۇي تارتىپ وتى­؛­؛رىپ دوم­؛بىراسىن يىعىنا ارتىپ، ارقا­؛­؛سىنان ارى-بەرى اينالدىرىپ، اۋەدە قا­؛لىقتاتىپ، ەلدىڭ ەسىن شىعا­؛را­؛­؛تىن قي­؛مىلدار جاساپ جاتادى. وسى ورەس­؛­؛­؛كەل نارسە بۇگىنگى كۇي ونەرىن تىم جاي­؛­؛­؛لاپ بارا جاتقان جوق پا؟

&ndash؛ ەلدىڭ ەسىندە قالۋ ءۇشىن، باسقالاردان ەرەكشەلەنۋ ءۇشىن ءقازىر كىم نە ىستەمەي جاتىر؟ ساحنادا تۇرىپ سەكىرەتىن، قارعيتىن، ءوزىن ءوزى ۇرعىلاپ، جەرگە جاتا قالىپ ارى-بەرى اۋنايتىن انشىلەردىڭ ەرسى قىلىعى ەندى كۇيشىلەرگە دە كەلىپ جەتتى. سونداعى كوكسەگەنى «؛قايتكەندە جۇلدىز بولامىن؟»؛ شىنايى ونەر بولماعان سوڭ، قوسالقى نارسەمەن ساحنانى جارىپ تاستاپ، حالىقتىڭ ەسىندە قالعىسى كەلەدى. بۇگىنگى ۋاقىتقا باعا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. التىن مەن جەز ارالاسىپ، جاقسى مەن جامان ساپىرىلىسىپ، ادام تۇسىنبەيتىن احۋال ورناپ تۇر. مۇنى وزگەرتۋگە ەشكىمنىڭ دارمەنى جەتپەس، ءسىرا.

&ndash؛ «؛جامبىل»؛ فيلمىندە دينانىڭ رولىندە ويناپ، كينوعا دا ءتۇستىڭىز عوي. اكتريسا بولۋ سىزگە ۇنادى ما؟

&ndash؛ فيلمدە جامبىل اتامىزدىڭ ۇلى سوعىستا قازا تاۋىپ، قايعىدان باسىن كو­؛تە­؛رە الماي، بۇك ءتۇسىپ جاتىپ قال­؛عاندا، جانا­؛­؛شىرلارى باسۋ ايتۋعا دينا­؛نى شاقىر­؛­؛تادى. قارتايعان شاعىندا قابىر­؛عا­؛­؛­؛سىن سوگىپ كەتكەن قايعىعا دينا كەلىپ جۇ­؛باتۋ ايتادى. فيلم تۇسىرىلگەنىمەن، قىس­؛قار­؛تۋعا ۇشىراپ، كوپ كادرلارى قيى­؛لىپ كەت­؛تى. بىردى-ەكىلى جەرىندە كورىنگەنىمىز بول­؛­؛ماسا، تۇششىنىپ تاماشالايتىنداي تولىققاندى بەينە شىقپادى. ؛

&ndash؛ ءسىز سىرتىڭىز سۇستى، جۇمباق ادام كورى­؛نەسىز. سوعان قاراماستان ءسىزدى بىلە­؛تىن­؛دەر پەيىلى كەڭ، داستارقانى مول، قوناق­؛جاي ادام ەكەنىڭىزدى ايتادى. سو­؛لاي ما؟

&ndash؛ توڭىرەگىمدە جۇرگەن تانىستارىم ء«؛وزىڭ ءبىر قولىڭدى ەكى ەتە الماي ءجۇرىپ قوناق شاقىراتىنىڭ نە وسى؟»؛ دەپ رەنجىپ جاتادى. اكەم &ndash؛ ناريمان، شەشەم &ndash؛ شولپان بولسا، كىشكەنتايىمنان كورىپ وسكەنىم ءۇي تولى قوناق، ۇزىلمەگەن كىسى، جينال­؛ماعان داستارقان بولسا، مەن باسقا قان­؛داي بولۋىم كەرەك؟ انام اتىراۋدان كەلسە، الماتىدا تۇراتىن اكەمنىڭ دوستارىن، سىيلاس زامانداستارىن شاقىرىپ، قوناق ەتۋدى جانىم قالاپ تۇرادى. ء«؛بىر قالادا تۇرساق تا، بىر-بىرىمىزبەن كەزدەسە بەرمەيمىز. جاس تا بولساڭ، باسىمىزدى قوساتىن سەنسىڭ، راحمەت، اينالايىن»؛ دەپ ۇلكەندەر باتاسىن بەرىپ جاتادى. ءوزىم ءقادىر تۇتاتىن ادامداردى شاقىرىپ، شاڭىراق كورسەتىپ، ءدام اۋىز تيگىزۋ ماعان اسا قيىندىق تۋدىرمايدى. ءار داستارقاننىڭ ءوزىنىڭ عيبراتى بار. داستارقان باسىندا وتىرعاندا ادامدار اشىلادى، ءبىرىن-بىرى جاقىن تۇتادى، سىيلاستىعى بەكي تۇسەدى. قادىم زاماننان بەرگى قازاقتىڭ تۇرمىس سالتىنىڭ ءسانى، ادامي بولمىسىنىڭ ادەمى كورىنىسىنىڭ ءوزى وسى قوناقجايلىلىق ەمەس پە؟

&ndash؛ اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن ؛ايگۇل احانبايقىزى،

«؛Egemen Qazaqstan»؛

الماتى

باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

سەكتوردى ساقاداي ساي قىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 11:31

سانى مەن ساپاسى ساي

ايماقتار • بۇگىن، 09:33

اجەنىڭ ارقاسى

قوعام • بۇگىن، 08:39

ۇلاعاتتى ءومىر يەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:37

بىرىنشى راۋندتا-اق سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 08:36

ساڭلاقتار اتوي سالادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:33

ادىلىم-اي، ادەكەم-اۋ!..

رۋحانيات • بۇگىن، 08:12

ادىلدىكتىڭ ءادىلى ەدى...

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

سوڭىندا جاقسى ءىزى سايراپ جاتىر

رۋحانيات • بۇگىن، 08:08

باقۇل بول، باۋىرىم!

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

سۇيەگى اسىل ادام ەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار