مەديتسينا • 08 ناۋرىز، 2019

ەر مىنەزدى ەڭلىك

2175 رەتكورسەتىلدى

قىزدار ارالاسپاعان، قىزدار مەڭگەرمەگەن ماماندىق كەمدە-كەم. ەڭلىك مىرزابەكوۆا – استاناداعى اسكەري بروندى تەحنيكا جاسايتىن كاسىپورىندا كونفيگۋراتسيا بويىنشا مەڭگەرۋشى. 

ماشينا قۇرىلىسىنا كەرەكتى جابدىقتاردى رەتتەۋ، تاكتيكالىق-تەحنيكالىق سيپاتتامالارى نەگىزىندە كولىكتەردى قارۋلاندىرۋ – كونفيگۋراتسيا مەڭگەرۋشىسىنىڭ مىندەتى. قىسقاشا ايتقاندا، ءار كولىكتىڭ تۇسىندىرمەسى مەن قۇرىلىمى، ءوندىرىسى تۋرالى دەرەكتەردى تۇگەندەپ، جوبانى باسىنان اياعىنا دەيىن قاداعالاپ جەتكىزۋ وسى ەڭلىكتىڭ موينىندا.

ەڭلىك قاراعاندى وبلىسىنىڭ جاي­رەم كەنتىندە تۋىپ-وسكەن. قاراعاندى قالاسىنداعى №53­ جالپى ءبىلىم بەرەتىن ور­تا مەك­تەپ-ليتسەيىندە وقىپ، كەيىن قا­راعاندى مەملەكەتتىك تەح­ني­­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋ­عا تۇسەدى. ول مۇندا دا قاراپ جۇرمەي شاكىرتاقىسىنان ۇنەم­دەپ، اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭ­گەرىپ العان. «ماتەريالتانۋ جا­نە جاڭا ماتەريالدار تەحنولو­گياسى» ماماندىعىن ۇزدىك يگەرگەن جاس ماماندى الدا جۇ­مىس ىزدەۋ بەينەتى كۇتىپ تۇر ەكەن. قالاداعى ءىرىلى-ۇساقتى تسەح، زا­ۋىتتاردىڭ تابالدىرىعىن توز­دىر­­­عانمەن، كوبى تاجىريبەڭ جوق دەپ جىلى جىميىپ شىعا­رىپ سالعان. 

– وقۋدى جاڭا بىتىرگەن جاس ماماننىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ ماشاقاتى جۇرتتىڭ بارلىعىنا تانىس جاعداي شىعار. جارتى جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس تابا المادىم. «ماتەريالتانۋ» ماماندىعى قاراعاندىدا ەش­كىمگە قاجەت بولماي شىقتى. «كو­لىك-جول» فاكۋلتەتى بولعان سوڭ، وسى سالاداعى ىڭعايلى جۇ­مىس­تاردى دا قاراستىرىپ كور­دىم. قىزىل ديپلومىمدى ۇستاپ، ىستەيمىن دەگەن ىنتام بولسا دا، ەشكىم كەرەك ەتە قويمادى، – دەپ ەسكە الدى ەڭلىك.

اقىرى ءساتى ءتۇسىپ، ول تۇركيانىڭ ونەركاسىپ سەكتورى كومپانيالار جەلىسىنە كىرەتىن «بورۋسان ماكينا قازاق­ستان» ورتالىعىنا قاراستى «بول­­شەك­تەردى قالپىنا كەلتىرۋ» شا­عىن تسەحىنا ينجەنەر بولىپ ورنالاسادى. 17 ەر جىگىتتىڭ ورتاسىنا تۇسكەن ەڭلىك، بۇل ورتانىڭ شىنايى قۇتقارۋشىسى بولدى دەسەك ارتىق ەمەس. ويتكەنى ەڭلىك كەلگەنگە دەيىن تسەح تەك كولىك قوزعالتقىشتارىن جوندەۋمەن شەكتەلىپ كەلگەن. تسەح باسشىسى الماس كەنجەتاەۆ پەن ەڭلىك ەكەۋى اقىلداسا كەلە، شىعىن مەن ءتۇسىم، قىزمەت كورسەتۋ اقىسىنا قاتىستى جاڭا جوسپار قۇرىپ، قۇرىلىسقا ارنالعان، جول جون­دەۋگە جانە كەن بايىتۋعا قا­جەتتى كولىكتەردى ءتيىمدى باعادا جون­دەۋدى ۇيعارادى. وسىلايشا ءبىر جىل ىشىندە تسەح جۇمىسى قاي­تا جاندانىپ، قىزمەتكەرلەر سانى 25 ادامعا دەيىن ارتىپتى. ول ۋاقىتتا ءوندىرىس قۇ­رىلىمىن ەندى-ەندى جاساقتاپ جات­قان «قا­زاق­ستان پاراماۋنت ين­جينيرينگ» جشس زاۋىتىنىڭ ىرگە­تاسى ءالى قالانباعان كەز-تۇ­عىن. 

– جاڭا زاۋىت قۇرىلاتىن بولىپ، تاجىريبەلى مامانداردى ىزدەستىرە كەلە، مەنى دە كەڭەسۋگە شاقىردى. كومپانيانىڭ سەرىك­تەسى وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبلي­كاسىنىڭ ازاماتى يوحان دەل­پورت ءوزى قابىلدادى. سوزىنە قا­را­سام، ەشقانداي ءوندىرىس جوق. قوي­عان سۇراقتارىنا جا­ۋاپ بەرىپ، ەكىۇداي ويمەن شىعىپ كەت­­تىم. ارتىمنان يوحان مىرزا جۇگىرىپ كەلىپ، جۇمىسقا قا­لۋىمدى سۇرادى. ويتكەنى تسەحتا ءجۇرىپ ءبىراز تاجىريبە جيناپ قالعان ەدىم. جالاقىسىنا كەل­ىسكەن سوڭ، ءۇي-ءىشىمنىڭ رۇقسا­تىمەن استاناعا قونىس اۋداردىم. ءبىر جا­عىنان زاۋىتتىڭ ىر­گەتاسىن بىر­گە قالاسقان سوڭ، ءوندىرىس بارىسىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەسىڭ. بيىل ءتورتىنشى جىل سوندا جۇمىس ىس­تەپ كەلەمىن، – دەيدى ينجەنەر قىز.

«قازاقستان پاراماۋنت ينجينيرينگ» جشس – ورتالىق ازيا اۋماعىندا برون­­­دالعان دوڭگە­لەكتى ماشينالاردى شى­­­عا­را­تىن ءىرى كاسىپورىن. قازاقستان ار­مياسىنىڭ جاراقتاندىرىپ وتىرعان زاۋىتتا ماشينا كور­پۋسىن كەسۋ، ما­يىس­­تىرۋ، دانە­كەرلەۋ، دايىنداۋ، بوياۋ، سى­ناۋ سياقتى ءوندىرىس ۇدەرىسى تو­­­لىق يگەرىلگەن. 2016 جىلدان بەرى كاسىپورىن قازاقستاندىق اس­كەردى، سونىمەن قاتار ەلدىڭ باسقا دا اسكەري ۆەدومستۆولارىن قارۋلاندىرۋعا وتاندىق ءوندىرىستىڭ «ارلان» جانە «الان» بروندالعان دوڭ­گەلەكتى ماشي­نالارىن تابىستى جەت­كىزىپ كە­لەدى. ەڭلىكتىڭ ايتۋىنشا، مۇن­داي كولىكتەر جاۋىنگەرلىك ءىس-قي­مىلدار وشاعىنا ەكيپاج­دى جەتكىزۋگە ارنالعان. ناتو ستاندارتتارى بويىنشا بال­ليس­تيكالىق، وققا قارسى قورعانىس­پەن قاپتالعان كولىكتىڭ سالماعى شا­مامەن 13 توننا بولسا، سا­عاتىنا 110-120 شاقىرىم جىل­­دام­دىقپەن جۇيتكيدى. ال دوڭ­گەلەكتەرى 70 وققا دەيىن توتەپ بە­رەتىن كورىنەدى. 

– جوبادان كەيىن كولىكتەردىڭ 3 D مو­دەلىنىڭ يميتاتسياسى جاسا­لادى. دايىن بولعان ۇل­گىنى پوليگون الاڭدارىندا ىش­­­­­كى سىناقتاردان وتكىزەمىز. ار­نايى قۇرىلعى ارقىلى ناق­تىلى ولشەمدەرى الىنادى. كوپ­ماقساتتى بروندى ماشينا­نىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى، كولىك ىشىن­دەگى ادامدى جارىلىستان امان ساقتايدى. V پىشىندەس كور­پۋسى ءتۇرلى جارىلعىش زات­تارعا توتەپ بەرەدى، – دەگەن ينجەنەر مۇنداي ماشينالاردىڭ كوپ­تەگەن الدىڭعى قاتارلى ەلدەردە قولدانىستا ەكەنىن ايتادى.

شىعارىلاتىن تەحنيكانىڭ بار­لىق ءتۇرى -50⁰س-دەن +50⁰س تەمپەراتۋراسىنا دەيىنگى قاتاڭ كليمات جاعدايىندا پايدالانۋعا تولىعىمەن ىڭعايلانعان. تاپ­­سىرىس بەرۋشىنىڭ قالاۋى بويىنشا قارۋ-جاراقتىڭ بار­لىق ءتۇرى، ءتىپتى مينومەتتى قون­دىر­عى جانە تانككە قارسى باس­قارى­لاتىن راكەتا جۇيەسىن ور­ناتۋعا مۇمكىندىك بار. 

«وڭكەي ەر ادامدارمەن جۇ­مىس ىستەي كەلە ەر مەن ايەل­دىڭ تابيعاتىنىڭ مۇلدە بولەك ەكە­نىن ۇقتىم. ەر ادام – كۇش­تىڭ، ايەل ادام – سەزىمنىڭ، پارا­ساتتىڭ يەسى. بۇل تابيعات زاڭ­دىلىعى. سوندىقتان ەر مەن ايەل­دىڭ مۇمكىندىگىن سالىستىرا المايمىز، كەرىسىنشە ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرۋ ارقىلى تاماشا مەحانيزم قۇرادى»، دەيدى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز. 

بيىك تاۋدا وسەتىن ەڭلىك گ ۇلىن فرانتسۋز حالقى ءالپى جۇلدىزى دەسە، يتاليادا كۇمىس جارتاس گ ۇلى دەپ اتايدى. ال اتى دا، زاتى دا كوركەم ءبىزدىڭ ەڭلىكتى ەڭ­بەككە دەگەن قۇلشىنىسى مەن­ ورنىقتى مىنەزى تالاي بيىك­ شىڭدارعا شىعاراتىنىنا سەنە­مىز. ءدال وسىنداي جاندار يگىلىك­تى قوعامنىڭ جارشىسى بولماق!

ايا ءومىرتاي،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

مەشىتتە بەتپەردە تسەحى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:35

ەلگە پايداسى تيگەن ادام جاقسى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:30

اۋدان ءومىرىنىڭ ايناسى

ايماقتار • بۇگىن، 07:27

ارمان الاسارماسىن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:22

ديقان ديزەلدى تومەن باعاعا الادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:11

كوروناۆيرۋسسىز قوستاناي

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار