ماشينا قۇرىلىسىنا كەرەكتى جابدىقتاردى رەتتەۋ, تاكتيكالىق-تەحنيكالىق سيپاتتامالارى نەگىزىندە كولىكتەردى قارۋلاندىرۋ – كونفيگۋراتسيا مەڭگەرۋشىسىنىڭ مىندەتى. قىسقاشا ايتقاندا, ءار كولىكتىڭ تۇسىندىرمەسى مەن قۇرىلىمى, ءوندىرىسى تۋرالى دەرەكتەردى تۇگەندەپ, جوبانى باسىنان اياعىنا دەيىن قاداعالاپ جەتكىزۋ وسى ەڭلىكتىڭ موينىندا.
ەڭلىك قاراعاندى وبلىسىنىڭ جايرەم كەنتىندە تۋىپ-وسكەن. قاراعاندى قالاسىنداعى №53 جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپ-ليتسەيىندە وقىپ, كەيىن قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. ول مۇندا دا قاراپ جۇرمەي شاكىرتاقىسىنان ۇنەمدەپ, اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ العان. «ماتەريالتانۋ جانە جاڭا ماتەريالدار تەحنولوگياسى» ماماندىعىن ۇزدىك يگەرگەن جاس ماماندى الدا جۇمىس ىزدەۋ بەينەتى كۇتىپ تۇر ەكەن. قالاداعى ءىرىلى-ۇساقتى تسەح, زاۋىتتاردىڭ تابالدىرىعىن توزدىرعانمەن, كوبى تاجىريبەڭ جوق دەپ جىلى جىميىپ شىعارىپ سالعان.
– وقۋدى جاڭا بىتىرگەن جاس ماماننىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ ماشاقاتى جۇرتتىڭ بارلىعىنا تانىس جاعداي شىعار. جارتى جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس تابا المادىم. «ماتەريالتانۋ» ماماندىعى قاراعاندىدا ەشكىمگە قاجەت بولماي شىقتى. «كولىك-جول» فاكۋلتەتى بولعان سوڭ, وسى سالاداعى ىڭعايلى جۇمىستاردى دا قاراستىرىپ كوردىم. قىزىل ديپلومىمدى ۇستاپ, ىستەيمىن دەگەن ىنتام بولسا دا, ەشكىم كەرەك ەتە قويمادى, – دەپ ەسكە الدى ەڭلىك.
اقىرى ءساتى ءتۇسىپ, ول تۇركيانىڭ ونەركاسىپ سەكتورى كومپانيالار جەلىسىنە كىرەتىن «بورۋسان ماكينا قازاقستان» ورتالىعىنا قاراستى «بولشەكتەردى قالپىنا كەلتىرۋ» شاعىن تسەحىنا ينجەنەر بولىپ ورنالاسادى. 17 ەر جىگىتتىڭ ورتاسىنا تۇسكەن ەڭلىك, بۇل ورتانىڭ شىنايى قۇتقارۋشىسى بولدى دەسەك ارتىق ەمەس. ويتكەنى ەڭلىك كەلگەنگە دەيىن تسەح تەك كولىك قوزعالتقىشتارىن جوندەۋمەن شەكتەلىپ كەلگەن. تسەح باسشىسى الماس كەنجەتاەۆ پەن ەڭلىك ەكەۋى اقىلداسا كەلە, شىعىن مەن ءتۇسىم, قىزمەت كورسەتۋ اقىسىنا قاتىستى جاڭا جوسپار قۇرىپ, قۇرىلىسقا ارنالعان, جول جوندەۋگە جانە كەن بايىتۋعا قاجەتتى كولىكتەردى ءتيىمدى باعادا جوندەۋدى ۇيعارادى. وسىلايشا ءبىر جىل ىشىندە تسەح جۇمىسى قايتا جاندانىپ, قىزمەتكەرلەر سانى 25 ادامعا دەيىن ارتىپتى. ول ۋاقىتتا ءوندىرىس قۇرىلىمىن ەندى-ەندى جاساقتاپ جاتقان «قازاقستان پاراماۋنت ينجينيرينگ» جشس زاۋىتىنىڭ ىرگەتاسى ءالى قالانباعان كەز-تۇعىن.
– جاڭا زاۋىت قۇرىلاتىن بولىپ, تاجىريبەلى مامانداردى ىزدەستىرە كەلە, مەنى دە كەڭەسۋگە شاقىردى. كومپانيانىڭ سەرىكتەسى وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى يوحان دەلپورت ءوزى قابىلدادى. سوزىنە قاراسام, ەشقانداي ءوندىرىس جوق. قويعان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىپ, ەكىۇداي ويمەن شىعىپ كەتتىم. ارتىمنان يوحان مىرزا جۇگىرىپ كەلىپ, جۇمىسقا قالۋىمدى سۇرادى. ويتكەنى تسەحتا ءجۇرىپ ءبىراز تاجىريبە جيناپ قالعان ەدىم. جالاقىسىنا كەلىسكەن سوڭ, ءۇي-ءىشىمنىڭ رۇقساتىمەن استاناعا قونىس اۋداردىم. ءبىر جاعىنان زاۋىتتىڭ ىرگەتاسىن بىرگە قالاسقان سوڭ, ءوندىرىس بارىسىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەسىڭ. بيىل ءتورتىنشى جىل سوندا جۇمىس ىستەپ كەلەمىن, – دەيدى ينجەنەر قىز.
«قازاقستان پاراماۋنت ينجينيرينگ» جشس – ورتالىق ازيا اۋماعىندا بروندالعان دوڭگەلەكتى ماشينالاردى شىعاراتىن ءىرى كاسىپورىن. قازاقستان ارمياسىنىڭ جاراقتاندىرىپ وتىرعان زاۋىتتا ماشينا كورپۋسىن كەسۋ, مايىستىرۋ, دانەكەرلەۋ, دايىنداۋ, بوياۋ, سىناۋ سياقتى ءوندىرىس ۇدەرىسى تولىق يگەرىلگەن. 2016 جىلدان بەرى كاسىپورىن قازاقستاندىق اسكەردى, سونىمەن قاتار ەلدىڭ باسقا دا اسكەري ۆەدومستۆولارىن قارۋلاندىرۋعا وتاندىق ءوندىرىستىڭ «ارلان» جانە «الان» بروندالعان دوڭگەلەكتى ماشينالارىن تابىستى جەتكىزىپ كەلەدى. ەڭلىكتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كولىكتەر جاۋىنگەرلىك ءىس-قيمىلدار وشاعىنا ەكيپاجدى جەتكىزۋگە ارنالعان. ناتو ستاندارتتارى بويىنشا بالليستيكالىق, وققا قارسى قورعانىسپەن قاپتالعان كولىكتىڭ سالماعى شامامەن 13 توننا بولسا, ساعاتىنا 110-120 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جۇيتكيدى. ال دوڭگەلەكتەرى 70 وققا دەيىن توتەپ بەرەتىن كورىنەدى.
– جوبادان كەيىن كولىكتەردىڭ 3 D مودەلىنىڭ يميتاتسياسى جاسالادى. دايىن بولعان ۇلگىنى پوليگون الاڭدارىندا ىشكى سىناقتاردان وتكىزەمىز. ارنايى قۇرىلعى ارقىلى ناقتىلى ولشەمدەرى الىنادى. كوپماقساتتى بروندى ماشينانىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى, كولىك ىشىندەگى ادامدى جارىلىستان امان ساقتايدى. V پىشىندەس كورپۋسى ءتۇرلى جارىلعىش زاتتارعا توتەپ بەرەدى, – دەگەن ينجەنەر مۇنداي ماشينالاردىڭ كوپتەگەن الدىڭعى قاتارلى ەلدەردە قولدانىستا ەكەنىن ايتادى.
شىعارىلاتىن تەحنيكانىڭ بارلىق ءتۇرى -50⁰س-دەن +50⁰س تەمپەراتۋراسىنا دەيىنگى قاتاڭ كليمات جاعدايىندا پايدالانۋعا تولىعىمەن ىڭعايلانعان. تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ قالاۋى بويىنشا قارۋ-جاراقتىڭ بارلىق ءتۇرى, ءتىپتى مينومەتتى قوندىرعى جانە تانككە قارسى باسقارىلاتىن راكەتا جۇيەسىن ورناتۋعا مۇمكىندىك بار.
«وڭكەي ەر ادامدارمەن جۇمىس ىستەي كەلە ەر مەن ايەلدىڭ تابيعاتىنىڭ مۇلدە بولەك ەكەنىن ۇقتىم. ەر ادام – كۇشتىڭ, ايەل ادام – سەزىمنىڭ, پاراساتتىڭ يەسى. بۇل تابيعات زاڭدىلىعى. سوندىقتان ەر مەن ايەلدىڭ مۇمكىندىگىن سالىستىرا المايمىز, كەرىسىنشە ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرۋ ارقىلى تاماشا مەحانيزم قۇرادى», دەيدى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز.
بيىك تاۋدا وسەتىن ەڭلىك گ ۇلىن فرانتسۋز حالقى ءالپى جۇلدىزى دەسە, يتاليادا كۇمىس جارتاس گ ۇلى دەپ اتايدى. ال اتى دا, زاتى دا كوركەم ءبىزدىڭ ەڭلىكتى ەڭبەككە دەگەن قۇلشىنىسى مەن ورنىقتى مىنەزى تالاي بيىك شىڭدارعا شىعاراتىنىنا سەنەمىز. ءدال وسىنداي جاندار يگىلىكتى قوعامنىڭ جارشىسى بولماق!
ايا ءومىرتاي,
«Egemen Qazaqstan»
