– مۇحتار ناۋرىزباي ۇلى, ەلىمىزدەگى «جاستار ساياساتى» جاستاردىڭ قاجەتتىلىگىن وتەپ جاتىر ما؟
– جاستار ساياساتىن قيىن-قىسپاق ماسەلە دەپ قاراساق, «ورتتەردى ءسوندىرۋ» جانە پروبلەمالاردى كەز كەلگەن ۋاقىتتا, كەز كەلگەن جەردە شەشۋ تالپىنىستارىنان, ۇستانىمىنان اسپاي قالامىز. ال كەرىسىنشە, جاستارعا رەسۋرس رەتىندە قاراۋ – ۇزاق مەرزىمدى قيىندىقتاردى ەڭسەرۋ جانە بولدىرماۋ, جاستار ساياساتىن قالىپتاستىرۋ مەن قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋ ارقىلى ولاردىڭ وسى ەلدىڭ ازاماتى رەتىندەگى الەۋەتىن تولىق جۇزەگە اسىرۋلارىنا جول اشار ەدى.
ونىڭ ۇستىنە, قازىر «جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭدا بارلىق ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزىرەتتەرى مەن مۇمكىندىكتەرى اشىپ كورسەتىلگەن. الايدا, ازىرگە بۇل تەتىكتەردىڭ تولىق جۇزەگە اسىرىلماي وتىرعانىن كورىپ تە وتىرمىز, تۇسىنەمىز دە.
ماسەلەن, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ىشكى ىستەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرى مەن كاسىپكەرلىك سالاسىنا جاۋاپتى وكىلەتتى ورگاندار ءالى كۇنگە جاستار كاسىپكەرلىگىن قولداۋدىڭ, جاستار مەن جاس وتباسىلارعا قولجەتىمدى باسپانا جۇيەسىن دامىتۋدىڭ, اۋىل جاستارىنا جاعداي جاساۋدىڭ, جاستاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدىڭ, جاستاردىڭ الەۋمەتتىك قولداۋعا ءزارۋ توپتارىنا كومەك بەرۋگە قاتىستى ءىس-شارالاردىڭ ناقتى تەتىكتەرىن جاساپ بىتكەن جوق.
– پرەزيدەنت بيىلعى جىلدىڭ جاستار جىلى بولىپ جاريالاناتىندىعىن وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنداعى جولداۋىندا ايتتى. وكىلەتتى ورگاندار سودان بەرى قانداي شارالاردى قولعا الدى؟
– مەملەكەتتىك ورگاندار جاستاردى اتاۋلى جىلدىڭ وزىندە تولىق قامتي المايدى-اۋ دەگەن قاۋىپ بار. ويتكەنى كوپتەگەن وڭدى باعدارلامالار جاستاردىڭ «تاڭداۋلى» جانە پايىزدىق ولشەمگە شاققاندا ازعانتاي بولىگىن قامتىدى. سوندىقتان جاستاردىڭ جەرگىلىكتى, مەملەكەتتىك جانە حالىقارالىق ساياساتقا قاتىسۋىن زاڭنامالىق تۇرعىدا رەتتەپ, ناقتى شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋىنا جول اشۋ كەرەك.
دەمەك, جاستار ساياساتىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى ينديكاتورلارىن جاسايتىن ۋاقىت جەتتى جانە ول كورسەتكىشتەر جاستاردى قانداي دا ءبىر پروبلەمانىڭ كوزى دەپ ەمەس, رەسۋرس رەتىندە قاراۋعا مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس.
مىسالى, وقىتۋداعى جاساندىلىقتان ارىلۋ. ايتالىق, مەكتەپ جۇيەسى مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردە جاستاردىڭ جاعدايلارىنا فورمالدى وقىتۋ ساياساتى تۇرعىسىنان قاراۋ قاجەت. بىراق بۇل ارادا جاستاردىڭ قوعامدا بەلسەندى جانە وڭ كوزقاراستاعى ازامات بولىپ قالىپتاسۋىنا ماڭىز بەرىلۋى كەرەك.
جاستاردى بەلسەندى وقىتۋ ۇدەرىسىن وزدەرىنىڭ باستامالارى ارقىلى ىنتالاندىرا وتىرىپ, جاستار ساياساتىن دامىتۋدىڭ تەتىكتەرى بەلگىلەنۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار جاستار سەكتورىنداعى جاقسى جاتتىقتىرۋشىلار نەمەسە ورتالىقتاردى دامىتۋ ارقىلى ولاردىڭ تىڭعا تۇرەن سالۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك.
– مۇنداي جاڭاشىلدىقتاردى ەنگىزۋدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءرولى قانداي بولماق؟
– مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى ارينە جەرگىلىكتى جەرلەردە باستالىپ, جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋى ارقىلى عانا جۇزەگە اسىرىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جۋىردا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا جاستاردى الەۋمەتتىك نەمەسە قوعامدىق جوبالاردان وزگە, تۇتاس وڭىرلەردىڭ دامۋىنا قاتىستىرۋ تۋرالى ەسكەرتپەسى بيلىك ورىندارىنا ساباق بولۋى ءتيىس.
– جاستاردى قوعام دامۋىنا قاتىستىرۋدىڭ وزىق ۇلگىلەرى بار ما؟
– جاستار ساياساتى ولاردىڭ بەلسەندىلىكتەرىنە تىعىز بايلانىستى. ماسەلەن, ەۋروپا ەلدەرىندە جاستار ۇيىمدارىن مەملەكەتتىك شەشىمدەر قابىلداۋعا ارالاستىرۋ ءداستۇرى باعزىدان بار. وسىنىڭ ناتيجەسىندە, ەۋروپا كەڭەسىنىڭ جاستار سەكتورى «بىرلەسە باسقارۋ» ءتاسىلى بويىنشا مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن ءىس-شارالارعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتۋدە.
اڭگىمەلەسكەن سەرىك ابدىبەك,
«Egemen Qazaqstan»
