حالىق الدىنداعى كەزەكتى جىلدىق ەسەپ بەرۋ جيىنىندا وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ بيىل وڭىردە ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 3,3 ملرد تەڭگەگە 3700-دەن استام جاسوسپىرىمگە تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم گرانتى بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە كوپ بالالى وتباسىدان شىققاندارعا باسىمدىق بەرىلەتىن بولادى. سونداي-اق ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا تۇركىستان قالاسىنىڭ قۇرىلىسىنا جاستاردى تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا «تۇركىستان جاستارىنىڭ قۇرىلىس جاساعى» ۇيىمى قۇرىلىپ, 3 مىڭنان استام ازاماتتىڭ ءتىزىمى جاساقتالعان. اقپان ايىندا مەردىگەر قۇرىلىس كومپانيالارىمەن مەموراندۋمعا وتىرىپ, ناۋرىزدان باستاپ جاستار قۇرىلىس جۇمىستارىنا جىبەرىلەدى. تۇراقتى جالاقى كولەمى 70-100 مىڭ تەڭگە اراسىندا بولماق. وعان قوسا, «جاسىل ەل» باعدارلاماسى ارقىلى 1300-دەي جاس جۇمىسپەن قامتىلادى. «وبلىستا جاستاردىڭ سانى 500 مىڭنان استام نەمەسە جالپى حالىق سانىنىڭ 25 پايىزى. تۇركىستان وبلىسىندا بيىل «جاستاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ» جوباسى اياسىندا 260 جاستى باسپانامەن قامتۋ كوزدەلۋدە. وڭىردە جاستارمەن تىكەلەي جۇمىس جۇرگىزەتىن «جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىنىڭ» جۇيەسى قالىپتاسقان. ورتالىقتا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا 8 باعىتتا «جاستارعا قىزمەت كورسەتۋ سەكتورى» جۇمىس اتقارۋدا. «جاس كاسىپكەر» جوباسى اياسىندا 2 ملن تەڭگە كولەمىندە كەپىلسىز «وڭتۇستىك» ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق ورتالىعى ارقىلى 8 جوبا قارجىلاندىرىلدى. بيىلدان باستاپ جاس كاسىپكەر كەپىلسىز 2 ملن تەڭگەگە دەيىنگى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنى جىلدىق 4 پايىزبەن الاتىن بولادى. ال «اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ قورى» ارقىلى اۋىل-ايماقتاعى 200-دەن استام جاس كاسىپكەرگە تومەن پايىزبەن (6 %) 1,5 ملرد تەڭگە نەسيە بەرۋ كوزدەلۋدە», دەدى جانسەيىت قانسەيىت ۇلى.
سونداي-اق 1200 جۇمىسسىز ازامات كاسىپكەرلىك نەگىزدەرى كۋرستارىنان ءوتىپ, ولاردىڭ كەمىندە 80 پايىزىنا تومەندەتىلگەن پايىزبەن نەسيە بەرىلەتىن بولادى. «جاستار پراكتيكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا 5500-گە جۋىق جاسقا قولداۋ ءبىلدىرۋ ءۇشىن 2 ملرد تەڭگە بولىنەدى. «جاستاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ» جوباسى اياسىندا «جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى» مەن «تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس جيناق بانكىمەن» بىرلەسىپ 1000 جاستى باسپانامەن قامتۋ كوزدەلۋدە.
بالا تاربيەسى, الەۋمەتتىك ماسەلە اكىمنىڭ ەسەپتىك جيىنىندا تۇرعىندار تاراپىنان دا كوتەرىلدى, ۇسىنىس-پىكىرلەر ايتىلدى. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى اتا-انالاردى بالانىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋشىلىق تانىتىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋگە شاقىردى. تۇركىستان وبلىسىندا جەتىمدەر ءۇيى تولىق جابىلاتىنىن جەتكىزدى. «بالا قۇقىعى − مەنىڭ قۇقىعىم» باستاماسى قولعا الىنباق. وعان باق وكىلدەرى دە قاتىسادى. اۋدان, قالا اكىمدەرىنىڭ جۇمىسىن باعالاۋدا وسى باعىتتا بالا تاربيەسىنە قانشالىقتى كوڭىل ءبولىنىپ جاتقانى دا تارازىعا تۇسەدى. بۇگىنگى كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە − بالانى قورعاۋ ەمەس, قولداۋ بولۋى قاجەت», دەدى وبلىس اكىمى. تۇركىستاننىڭ الداعى دامۋىنا قاتىستى ۇسىنىستار دا ايتىلدى. مىسالى, تۇركيادان كەلىپ تۇركىستاندا قىزمەت ەتىپ جاتقان اسىل شەنگۋن ەسىمدى ازامات مەكتەپ تۇلەكتەرى ءبىر تۇپتەن اعاش ەگۋى قاجەتتىگى جونىندە ۇسىنىس ايتتى. ۇسىنىس وبلىس اكىمى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. سونداي-اق اسىل شەنگۋن تۇركىستاندا كۇللى تۇركى جۇرتىنىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىن بىلدىرەر استاناداعى بايتەرەك سياقتى ءبىر بيىك سيمۆولدىق ساۋلەت ەسكەرتكىشىن سالۋ تۋرالى ۇسىنىسىن دا ورتاعا سالدى.
ەسەپتىك جيىنعا قاتىسقان كوپشىلىككە, اسىرەسە انالارعا ءۇمىت پەن سەنىم سىيلاعان يگى باستامالار كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ تۇرمىستىق جاعدايى جاقسارۋىنا سەپتىگىن تيگىزەرى انىق. وبلىس اكىمى تۇرعىندار الدىندا جاريا ەتكەن «قولعابىس» جوباسىنىڭ ماقساتى ايقىن, ال ناتيجەسىن ۋاقىت كورسەتەدى.
عالىمجان ەلشىباي,
«Egemen Qazaqstan»
تۇركىستان وبلىسى
